Italııalyq jazýshynyń áıgili shyǵarmasy qazaqshaǵa aýdaryldy
ASTANA. KAZINFORM – Italııalyq dańqty qalamger Karlo Kollodıdiń (1826-1890) týǵanyna 200 jyl tolýyna oraı, balalarǵa arnalǵan áıgili «Pınokkıo» týyndysy qazaqshaǵa tárjimelendi.
Shyǵarmany túpnusqadan Abylaı Sultan tikeleı aýdaryp, al Steppe & World baspasy jaryqqa shyǵardy. Elordada kitaptyń tanystyrylymy ótti. Jıynǵa qazaqstandyq jáne ıtalııalyq mamandar, zııaly qaýym, oqyrmandar qatysty.
– Pınokkıo – erekshe keıipker. Óıtkeni, kishkentaı aǵashtan bala, ıaǵnı kádimgi tiri adam ósip shyǵady. Týyndynyń astarynda adam bolý týraly tereń fılosofııalyq astar bar. Sondyqtan qazaq balalary úshin de tárbıelik mańyzy zor. Meıirimdi, janashyr ári naǵyz adam bolý tárizdi qundylyqtardy bala uǵymyna saı túsindiredi, – dedi Steppe & World baspasynyń dırektory Raısa Qadyr.
Karlo Kollodıdiń týǵanyna 200 jyl tolýyn atap ótý jónindegi Ulttyq komıtettiń tóraǵasy, ıtalııalyq jazýshy ári tarıhshy Djordano Brýno Gerrı is-sharaǵa qatysý úshin Italııadan arnaıy keldi. Oraıy kelip turǵan sátte onymen suhbattasqan edik.
– «Pınokkıo» degen keıipkerdi estimegen adam álemde kemde-kem shyǵar. Biraq bul shyǵarmanyń avtoryn qalyń kópshilik bile bermeıdi, ıaǵnı qalamger keıipkeriniń «kóleńkesinde» qalyp qoıdy. Sondyqtan jazýshy týraly málimet bersem deımin. 1826 jyly týǵan ol jas kezinde elin azat etýge atsalysty, ıakı Italııanyń táýelsizdigi úshin eki soǵysqa qatysty. 1861 jyly Italııa birikkennen keıin, saıasatker jáne ıntellektýal retinde eldiń qoǵamdyq-saıası ómirine belsendi aralasyp, memlekettiń damýyna orasan kúsh saldy. Sóıte tura, shyǵarmashylyqqa da ýaqyt tapty. 1881 jyly «Pınokkıonyń bastan keshkenderi» ertegisi alǵash ret oqyrmandarǵa jol tartty. Bul týyndy oqyrmanǵa adam bolý zor talpynyspen, qatelikten sabaq alýmen, osy jolǵa ózińdi tolyq arnaýmen keletinin uqtyrady, – dedi Djordano Brýno Gerrı.
Onyń sózinshe, HІH ǵasyrdyń sońynda Italııa artta qalǵan, kedeı, halqynyń basym bóligi saýatsyz ári áleýmettik ádiletsizdik jaılaǵan el edi. Pınokkıo osyndaı qoǵamda «ómirge keldi». Naqtyraq aıtqanda, ony Toskan aýylynda Djepetto degen kedeı aǵashtan qashap jasady. Djepettonyń kedeıligi sondaı – peshke jaǵatyn otyny bolmaı, ottyń sýretin qabyrǵaǵa salyp qoıdy. Al Pınokkıo shyn mánindegi balaǵa, adamǵa aınalýǵa umtyldy. Murny uzyn bolatyn jáne ótirik aıtqan saıyn uzara túsetin.
– Jergilikti ákimshilik ókilderi Pınokkıoǵa qııanat jasap, jazyqsyz túrmege qamaıdy da, onyń bılikpen ózara kıkiljiń, qaqtyǵysy týyndaıdy. Shyǵarmada ol kóptegen qatelik jasaýmen birge, álgindeı ádiletsizdikke de ushyraıdy. Pınokkıo birneshe ret ótirik aıtqany úshin murny uzaratyny ras. Biraq oqyrman túsiniginde ol sondaı tek ótirikshi sııaqty qalyptasqan. Negizi, bul týyndynyń astary tereń, máni zor. Aǵash keıipker Pınokkıonyń adam bolýǵa umtylysy men zaman shyndyǵy, buqaranyń aýyr turmysy, qoǵamdyq ádiletsizdik sııaqty áleýmettik máseleler de kórinis tapqan, – dedi ıtalııalyq qalamger.
Aıta keteıik, buǵan deıin belgili qalamgerdiń aǵylshyn tilindegi kitaby tanystyrylǵanyn jazǵanbyz.
