Ispanııadaǵy qazaqstandyq jýrnalıst: Munda karantın buzǵanǵa eń tómengi aıyppul 100 eýro

Ol QazAqparat tilshisine bergen suhbatynda Ispanııadaǵy qazirgi ahýal, koronavırýs ne sebepti jyldam tarap ketkeni jáne tártipke baǵynbaǵandar qalaı jazalanatyny jaıly áńgimelep berdi.

- Ispanııada turyp jatqanyńyzǵa qansha ýaqyt boldy?

- Ispanııada úsh jarym jyldan beri turamyn. Qazaqstannan ózge memlekette turǵym kelmeıtin. Eýropany sharlap, Ispanııanyń ońtústigine barǵan kezde – sol jaqta qalǵym keletinin túsindim. Bul kókjıekti keńeıtý dese bolady, al jalpy elimnen túbegeıli kóship ketý týraly oıym joq. Jarty jyl Qazaqstanda, jarty jyl Ispanııada turamyn. Qazaqstanda meniń óz jumys tobym bar, sondyqtan ol jaqta da jumys isteý yńǵaıly. Ár túrli baǵytta jumys isteımin. Mysaly, «Akademııa stılıa» jýrnaly sán álemindegi kásibı mamandarǵa arnalǵan. Al Ispanııada eki jarym jyl buryn «Kosta Del Sol jańalyqtary – Ne? Qaıda? Qashan?» aqparat portalyn ashtym.

- Ispanııada aqparat portalyn ashýǵa ne túrtki boldy?

- Ispanııanyń ońtústiginde orys tilinde eshkim aqparat taratpaıtynyn baıqadym. Turǵyndar WhatsApp arqyly suraqtar qoıatyn, sebebi keıbir jańalyqtardy ıspan tilin biletinderdiń ózi túsinbeı qalyp jatady. Ol jaqtaǵy orystildi turǵyndar ıspan tilindegi buqaralyq aqparat quraldaryn oqyǵysy kelmeıtinin bildim. Sonymen birge jergilikti jańalyqtyń kólemi 2-3 bet bolǵanymen, ne, qaıda, qashan degen naqty suraqtarǵa jaýap bermeıdi.

Búgingi tańda bizdiń aqparattyq portaldyń 3 000 oqyrmany bar. Onyń 2 500-i – belsendi qoldanýshylar. Jergilikti jańalyqtardy basty nazarda ustaımyn. Keıde oqyrmandarymnyń ózderi jańalyq pen qaı jerde ne bolyp jatqanyn aıqyndaıtyn sýretter jiberedi.

- Búgingi pandemııa taqyrybyna oıyssaq. Ispanııada koronavırýs qashan, qalaı bastaldy?

- Men Almatydan Ispanııaǵa bıyl aqpan aıynyń ortasynda keldim. Bastapqyda bılik alańdaýdyń qajeti joq, qoldy jıi jýý kerek dep qana aıtyp jatty. Jergilikti halyq medıtsınalyq maska taqqan joq. Alǵashynda olar maska taqqan bizden qoryqsa, qazir kerisinshe maskasyz adamdarǵa kúdikpen qaraıdy. Bul bizde «joǵary dabyl rejımi» dep atalady. Ispanııada kóppartııaly parlament, sol sebepti úkimetke tótenshe jaǵdaı rejımin engizýge múmkindik bermeı otyr. 14 naýryzda qozǵalysty shekteý jáne joǵary dabyl rejımi engizildi. Bul jaqta «Karantın» degen sóz aýyrǵan adamdarmen baılanysta bolǵan jáne oqshaýlanyp jatqan adamdarǵa ǵana qatysty aıtylady. Qazaqstandaǵydaı tek jaqyn mańdaǵy dúken, dárihanaǵa, qoqys tógýge ǵana shyǵýǵa bolady.

- Koronavırýs juqtyrǵandar sany kúrt ósip ketýine ne sebep boldy dep oılaısyz?

- Aqpan aıynyń sońynda bir apta boıy karnaval boldy. Sol kezde karnavalǵa tyıym salynýy kerek bolǵanyn qazir bári túsinip otyr. Budan bólek 8 naýryz kúni zorlyq-zombylyqqa qarsy sherý boldy, oǵan áıelder de, er adamdar da qatysty. Osy sherýdiń saldarynan Madrıdte kóp adam koronavırýs juqtyrdy. Onyń ishinde mınıstr de, premer-mınıstrdiń jubaıy da boldy. Madrıdtegi jaǵdaıdy estigen kezde ýaıymdaı bastadym. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy buqaralyq sharalar men karnaval ótkizbeýdi usynǵan. Tártip saqtaǵanda bulaı bolmas edi. Osy jaǵdaıdan keıin daǵdarys bastaldy.

- Joǵary dabyl rejımi engizilgennen keıin ereje saqtamaǵan adamdarǵa qandaı shara qoldanady?

- Bılik navıgator arqyly ár adamnyń qaıda júrgenin baqylap otyratynyn resmı málimdedi. Bul shara qajet. Ispanııada Eýropanyń túkpir-túkpirinen kelgen zeınetkerler kóp. Olar zań boıynsha júredi, al ıspanııalyqtardy tártipke baǵyndyrý – qıyn. Erejege baǵynbaǵany úshin salynatyn aıyppul kólemi 100 eýrodan bastalady. Eger adam karantınnen nemese aýrýhanadan qashyp ketse – oǵan úlken mólsherde aıyppul salynady jáne ony keıbireýler ómir boıy tóleýi de múmkin. Sebebi qashyp ketken adam aınalasyndaǵylarǵa qaýip tóndiredi. Sondaı-aq, bul jaqta qatań shekteý sharalaryn engizdi, máselen kóshege eki adam bolyp shyǵýǵa bolmaıdy. Bul ereje balalarǵa da qatysty. Oryndamasa, polıtsııa qyzmetkerleri ustap, aıyppul salady.

Máselen, Qazaqstanǵa shetelden kelgenderdi birden karantınge jaýyp, oqshaýlap ustady. Bul eń durys sheshim boldy. Osynyń arqasynda Qazaqstanda vırýs Ispanııadaǵydaı kóp taralǵan joq.

- Ispandarǵa úıde otyrý óte qıyn ekenin aıttyńyz. Olar mundaı jaǵdaıda emotsııalaryn qalaı shyǵaryp júr?

- Iá, olar - tez til tabysqysh, emotsıonaldy halyq. Sondyqtan olar úshin 12 saǵattan artyq úıde otyrý – qıyn. Kún saıyn keshki saǵat 20:00-de balkonǵa shyǵyp, dárigerlerdi qoldap jatamyz. Kóbi «Vıva, Ispanııa!» dep daýystaıdy. Qol soǵyp bolǵan soń bári bir-birine «Erteń jolyqqansha!» dep qosh aıtysady. Osy áreket adamdarǵa aıtarlyqtaı kúsh-qýat beredi. Dárigerlermen qatar polıtsııa qyzmetkerleriniń eńbegin de aıtyp ótý kerek. Olar – beıbit zamannyń batyrlary.

- Ispanııada qandaı uıymdardyń jumysy toqtap, qandaı mekemeler jumys istep tur?

- Ispanııada medıtsınalyq mekemeler men azyq-túlik satýdan basqa barlyq kásiporynnyń jumysy toqtaǵan edi. 13 sáýirde birqatar kásiporyn men zaýyt iske qosyldy. Shashtaraz qyzmetin úıge kelip isteıdi. Halyqtyń bir bóligi – jalǵyz turatyn qarııalar. Olardyń balalary oqýda nemese shetelde turyp júmys isteıdi. Osyndaı egde jastaǵy erli-zaıyptylar jaqyn mańdaǵy shashtarazǵa birge baryp úırenip qalǵan. Ol jerde shash qıyp, jýyp beredi. Sonymen qatar kir jýyp, keptirip beretin jer ashyldy. Qart adamdar úshin balkonǵa shyǵyp, kir jaıý da ońaı emes.

- Qazir dárigerler úshin qıyn kezeń. Olarǵa qandaı qoldaý kórsetilip jatyr?

- Madrıdte jaǵdaı qıyn. Ispanııada meıramhanasy barlar dárigerlerge tamaq jetkizip turady. Mysaly, qaıyrymdy jandardyń kómegimen aqsha jınap, soǵan býterbrod jasap, tegin taratady.

- Al halyqqa bılik tarapynan qandaı qoldaý kórsetilip otyr?

- Jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter jumyskerlerin eńbek demalysyna shyǵardy, olarǵa memleket járdemaqy tóleıdi. Ipotekasy barlar birneshe aı tólemnen bosatyldy. Eger turyp jatqan páterińniń jalǵa alý ýaqyty aıaqtalsa jáne kelesi aıǵa tóleý múmkindigiń bolmasa – páter ıesi qýyp shyǵa almaıdy. Ekonomıkalyq jaǵdaı edáýir ózgeriske ushyrap jatyr, biraq men bul salany tereń zerttegen joqpyn. Aqparatty osy taqyrypta jazatyn áriptesterimnen alamyn.

- Ózińizdiń hal-jaǵdaıyńyz qalaı?

- Men asa qınalyp júrgen joqpyn, óıtkeni emotsııalyq jaǵynan turaqty adammyn. Aptasyna birneshe ret kóshege shyǵamyn. Qurbylarymnan basqa eshkimmen aralaspaımyn. Dalaǵa shyqqan kezde mindetti túrde medıtsınalyq maska, qolǵap kıemin. Mende qorqynysh sezimi joq, biraq qaýipsizdik sharalaryn saqtaımyn. Meniń úıimnen 100 metr jerde teńiz bar, sondyqtan shyǵar ımmýnıtetim jaqsy.

Teledıdardan túrli negatıv aqparat kóp beriledi. Menińshe, jaqsy jańalyqtar kerek. Mysaly, joǵaryda aıtyp ótken aqparat portalyna balalar sýret salyp, ony júk tasymaldaıtyndarǵa arnaǵany týraly jazdym. Júk tasymaldaýshylar, kólik júrgizýshileri turǵyndar men mendıtsına qyzmetkerlerin azyq-túlik, dári-dármekpen qamtamasyz etedi. Olar da qazirgi kezdiń batyrlary. Jańalyq jazǵan kezde ne týraly jazatynyńa, tańdaıtyn sýretińe, qoıatyn taqyrybyńa asa mán berýiń kerek, sebebi ol oqyp otyrǵan adamnyń sanasyna áser etedi.

- Ispanııadaǵy jaǵdaı ary qaraı qalaı órbýi múmkin?

- Ispanııa koronavırýs boıynsha sharyqtaý shegine jetip qoıdy. Qazirgi ýaqytta aýyrǵandar sany azaıyp keledi. «Karantın» ıspan tilinen aýdarǵanda «qyryq kún» degen maǵyna beredi. ıAǵnı qyrqyna shydasaq, aýrýdy jeńemiz. Tártipti qatań saqtaý qajet. Meniń oıym – osy.

- Suhbatyńyzǵa rahmet!