Іshki naryqtaǵy taýar aınalymy ımport pen eksporttyq aınalymdarmen sáıkes emes
ASTANA. 23 qyrkúıek. QazAqparat - Elimizdiń ishki naryǵyndaǵy taýar aınalymy ımport pen eksporttyq aınalymdarmen sáıkes kelmeýde.
Bul týraly búgin Májiliste ótken Úkimet saǵatynda QR Qarjy mınıstri Bolat Jámishev málim etti.
«Keden zańnamasynyń qoldanystaǵy tujyrymy negizinen Qazaqstanda júrgizilip jatqan eki baǵyttaǵy bıznes boıynsha qalyptasqan. Onyń biri - ımport pen eksportqa qatysty bolsa, ekinshisi - eldiń ishki bıznesine baılanysty. Jalpy, Qazaqstanǵa kelip kiretin taýarlar ımportynyń basym bóligi negizinen jeke tulǵalarǵa tıesili. Al jeke tulǵalardyń taýar ımporty degenniń ózi shym-shytyryq. Máselen, shekara arqyly taýar ótedi, ol boıynsha keden tólemderi jasalady. Al sodan soń qazaqstandyq ishki naryqqa engen bul jeke tulǵa «joǵalyp» ketedi. Óıtkeni, zańnamaǵa sáıkes, jeke tulǵa eldiń ishki jaǵynda kásipkerlikpen shuǵyldana almaıdy. Al álgi shetten kelgen búkil taýardy bir kásipker nemese kásiporyn satyp alady da, sóıtip túp tarıhy ımporttan bastalǵan taýar qazaqstandyq naryqqa shyǵa keledi», - deıdi Bolat Jámishev. Onyń aıtýynsha, mundaı bıznes-úderistegi ákimshilendirýdiń alshaqtyǵy birqatar problemalar týdyrady.
«Elimizdiń ishki naryǵyndaǵy taýar aınalymy ımport pen eksporttyq aınalymmen sáıkespeı tur. Sondyqtan da, bizdiń mindet syrtqy ekonomıkalyq qyzmette de, ishki naryqtaǵy aınalymda da «ótpeli» ákimshilendirýdi qamtamasyz etýge qatysty bolyp otyr. Al mynadaı jeke tulǵalar shetten taýar kirgizip, ózderi «joǵalyp» ketip jatsa, sosyn ony ishki naryqta saýdalaıtyn kásipkerler paıda bolyp jatsa, onda «ótpeli» baqylaý da múmkin bolmaıtyny anyq. Sondyqtan da, aldaǵy ýaqytta osy máseleni sheshý úshin kedendik jáne salyqtyq ákimshilendirýdi tutas jasaýdy qolǵa almaqpyz», - deıdi B. Jámishev.
Onyń aıtýnysha, bul úshin ýákiletti ekonomıkalyq operatorlar júıesin damytý qajet. ıAǵnı, usaq bıznestiń qyzmeti de keıinnen baqylaýda turatyn uıymdar arqyly júzege asýy shart. «Bul qadamnyń ózi bizdiń oıymyzsha, jeke tulǵalardyń syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke destemýlızatsııasyn qamtamasyz etýi tıis. Osy baǵytta qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgerister engizilip qalýy múmkin. Al onyń aıasynda «taýarlardyń kommertsııalyq toptamasy» termıni aıqyndalýy shart. Eger qandaı da bir adam jeke paıdalanýy úshin kúnara myńdaǵan shárkeı (tapochka) syrttan ákelip jatsa, onda «jeke paıdalanýǵa» degenniń ózi artyǵyraq. Endeshe, ondaı jeke tulǵa ákeletin zatyn tolyqtaı, tipti ol 50 kelige jete me, jetpeı me soǵan qaramastan deklaratsııalaýy kerek. Biz eshqandaı tyıym týraly aıtyp otyrǵan joqpyz, ekonomıkalyq tásilderdi utymdy qoldanýdy aıtyp otyrmyz. Bir sózben aıtqanda, álgindeı jolmen taýar tasıtyn jeke tulǵa óziniń «bet perdesin sheship» kásipker retinde tirkelsin», - dep túsindirdi mınıstr.
