Irandaǵy jappaı narazylyq: Hameneı arandatýshylardy «ornyna qoıý» qajettigin málimdedi
ASTANA. KAZINFORM — Irandaǵy narazylyq eldegi ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa baılanysty shıelenisip tur, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi.
Irannyń rýhanı kósemi Álı Hameneı bıliktiń narazylyq bildirýshilermen dıalogqa túsýge daıyn ekenin aıtty. Alaıda tártipsizdikterge qatysqandardy «ornyna qoıý kerek» dep eskertti.
Bul onyń baǵanyń ósýi men ulttyq valıýtanyń kúrt quldyraýynan týyndaǵan narazylyqtar kezindegi alǵashqy qoǵamdyq pikiri boldy. Sherý demonstranttar men qaýipsizdik kúshteri arasynda qaqtyǵystar týdyrǵan edi.
AFP keltirgen resmı málimetterge sáıkes, tártipsizdik kezinde 12 adam, sonyń ishinde qaýipsizdik kúshteriniń qyzmetkerleri de qaza tapty. Al adam quqyqtaryn qorǵaý uıymdary mert bolǵandardyń sany artqanyn habarlaıdy.
Reuters agenttigi silteme jasaǵan quqyq qorǵaý uıymdarynyń málimetinshe, bir aptadaǵy narazylyq sherýleri kezinde qaza tapqandar sany kem degende 15-17 adamǵa jetken, alaıda boljam ártúrli. El boıynsha 580-nen astam adam ustaldy. Agenttik bul sandardy táýelsiz rastaı almaıtynyn atap ótti.
Irannyń rýhanı kósemi ne aıtty
Hameneı Tegeranda sóılegen sózinde áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty narazylyq bildirgen azamattar men «búlikshiler», «arandatýshylar» dep ataǵan adamdardyń arajigin atap ótti.
— Biz narazylyq bildirýshilermen sóılesip jatyrmyz, sheneýnikter de olarmen sóılesýi kerek. Biraq búlikshilermen sóılesýdiń qajeti joq. Olardy ornyna qoıý kerek, — dedi ol.
Irannyń rýhanı jetekshisi óz sózinde bul oqıǵalarǵa taǵy da syrtqy kúshterdi aıyptap, narazylyqtardy AQSh, Izraıl jáne Irannyń basqa da «dushpandary» týdyrýda dep málimdedi. Ol rıal valıýtasynyń quldyraýyna osy elderdiń áreketi sebep bolǵanyn alǵa tartty.
Narazylyqtyń aýqymy jáne bılik ne istep jatyr
HRANA (Quqyq qorǵaýshylar aqparattyq agenttigi) quqyq qorǵaý jelisiniń málimetinshe, 25 provıntsııanyń 170-ten astam jerinde narazylyq aktsııasy tirkelip, ustalǵandar sany 580-nen asty.
Kúrdterdiń «Hengaw» quqyq qorǵaý uıymy sherýler bastalǵannan beri keminde 17 adamnyń kóz jumǵanyn habarlady.
Narazylyq kópester men dúken ıeleri arasynda bastalyp, keıin stýdentter men provıntsııalyq qalalardyń turǵyndary da qosyldy.
Iran bıligi narazylyqtardy áleýmettik jeliler arqyly uıymdastyrǵan kúdikti adamdardyń jappaı ustalǵany týraly habarlady. Iran polıtsııasynyń basshysy Ahmad-Reza Raddan jalǵan aqparat taratqany úshin aıyptalǵan onlaın-akkaýnt ıeleriniń birazy qolǵa túskenin málimdedi. Sondaı-aq Tegeranda qoǵamdyq pikirdi burmalap «jalǵan» materıaldardy jarııalady degen aıyppen 40 adamnyń ustalǵany habarlandy.
Aımaqtardaǵy adam ólimi men oqys oqıǵalar
Keıbir oqıǵalar zorlyq-zombylyqtyń kúrt ósýimen qatar júrdi. Eldegi dinı ortalyqtardyń biri Qom qalasynda eki adam mert boldy. Resmı málimet boıynsha olardyń biri qoldan jasalǵan jarylǵysh zattyń merziminen buryn jarylýy saldarynan qaza tapty.
Irannyń batysynda quqyq qorǵaý uıymdary eń qatal qaqtyǵystar týraly habarlady. Ilam provıntsııasynyń Malekshahı okrýginde qaýipsizdik kúshteriniń atys saldarynan kem degende 4 adam kóz jumyp, ondaǵan adam jaraqat aldy. Narazylyq bildirýshiler eldiń rýhanı basshylyǵyna qarsy urandar aıtqany habarlandy.
Bılik pen qaýipsizdik kúshterine jaqyn BAQ keıbir demonstranttarda atys qarýy men jarylǵysh qurylǵylar bar dep málimdedi. Alaıda bul aqparattardy rastaıtyn dálelder joq.
AQSh málimdemeleri jáne ekonomıkalyq sebepter
Іshki daǵdarysqa Vashıngtonnyń qatal rıtorıkasy sebep boldy. AQSh prezıdenti Donald Tramp zorlyq-zombylyq oryn alatyn bolsa, sherýshilerdi qoldaýǵa daıyn ekenin ashyq aıtty, biraq qandaı sharalar qoldanylatynyn atamady.
Bul málimdemeler ırandyq sheneýnikterdiń qatań reaktsııasyn týdyrdy. Hameneı jaǵdaıǵa túsinikteme bere otyryp, Irannyń «jaýǵa kónbeıtinin» basa aıtty.
Eldiń narazylyǵyn týdyrǵan ekonomıkalyq jaǵdaı óte aýyr kúıinde qalyp otyr. Mundaǵy ınflıatsııa 36 paıyzdan joǵary deńgeıde, al ulttyq valıýta sońǵy ýaqytta dollarǵa qatysty qunynyń jartysyna jýyǵyn joǵaltty. 2026 jyly halyqaralyq qarjy ınstıtýttary boljaǵan sanktsııalardyń ósýi, elektr qýaty men sýmen qamtamasyz etýdiń úzilýi jáne retsessııa áleýmettik tolqýlardy kúsheıtti.
Iran bıligi bir jaǵynan, ekonomıkalyq problemalardyń bar ekenin moıyndap, dıalogqa daıyn ekenin málimdeıdi. Ekinshiden, olar kóshedegi narazylyq aktsııalaryn memlekettiń turaqtylyǵyna qaýip tóndiretin jaǵdaı retinde qarastyryp, olarǵa qysymdy kúsheıtip otyr.
Buǵan deıin Iran Tramptyń málimdemesinen keıin BUU-ny áreket etýge shaqyrǵan bolatyn.