Iran: eshbir memleket bizdi ýran baıytý quqyǵynan aıyra almaıdy
ASTANA. KAZINFORM — Tegeran AQSh-tyń qatań málimdemelerine jáne aımaqtaǵy áskerı qatysýyn kúsheıtýine qaramastan beıbit maqsatta ıadrolyq tehnologııalardy damytý quqyǵyn talap etip otyr, dep jazdy Kazinform agenttiginiń menshikti tilshisi.
Iran Atom energııasy uıymynyń basshysy Mohammad Eslamı eshbir memlekettiń Islam Respýblıkasyn ýran baıytý quqyǵynan aıyra almaıtynyn málimdedi. Onyń sózderi Omannyń deldaldyq qatysýymen Jenevada ótken Iran men AQSh arasyndaǵy janama kelissózderdiń ekinshi raýndy aıaqtalǵannan keıin aıtyldy.
— ıAdrolyq ónerkásiptiń negizi — ýran baıytý. ıAdrolyq protseste qandaı áreket jasaǵyńyz kelse de, ıadrolyq otyn qajet, — dedi Eslamı Etemad gazeti jarııalaǵan vıdeoda. — Irannyń ıadrolyq baǵdarlamasy Halyqaralyq atom energııasy agenttiginiń erejelerine sáıkes júzege asyrylady, jáne eshbir memleket Irandy beıbit maqsatta osy tehnologııany paıdalanýdan aıyra almaıdy.
Málimdeme AQSh prezıdenti Donald Tramptyń Iranǵa áskerı is-qımyl júrgizý múmkindigi týraly jańa sıgnaldarynyń fonynda jasaldy. Jenevadaǵy kelissózderden keıin Tramp Iranǵa soqqy jasaý nusqasyn qaıta qarastyratynyn, kelisim bolmasa, AQSh aımaqtaǵy áskerı ınfraqurylymdy, onyń ishinde Úndi muhıtyndaǵy Dıego-Garsııa bazasyn qoldanýǵa daıyn ekenin atap ótti.
Vashıngton Tegerannan «ýran baıytýdy nólge» keltirýdi talap etip, Irannyń zymyran baǵdarlamasy men aımaqtaǵy qarýly toptardy qoldaý máselelerin kelissózder kún tártibine qosýǵa qysym kórsetip otyr. Bul suraqtardy Izraıl de belsendi túrde qozǵaıdy.
Batys elderi Irandy ıadrolyq qarý jasaýǵa umtylýda dep aıyptaıdy. Tegeran bul aıyptaýlardy joqqa shyǵaryp, baǵdarlamanyń tek beıbit sıpatta ekenin málimdeıdi. Degenmen, Batys derekterine sáıkes, Iran halyqaralyq ınspektorlarǵa keıbir nysandarǵa kirýge shekteý qoıyp, ýrandy keıbir deńgeılerge deıin baıytqan, bul deńgeılerdiń beıbit maqsatta qoldanylmaıtyny aıtylady.
Dıplomatııalyq kúsh-jigerge qaramastan, AQSh aımaqtaǵy áskerı qatysýyn kúsheıtýde. Buǵan deıin Parsy shyǵanaǵyna USS Abraham Lincoln avıanosetsi basqaratyn ushaq tasýshy top jiberildi, al jaqynda USS Gerald R. Ford avıanosetsiniń kelýi josparlanǵan. Tramp bul kúshterdi «armada» dep sıpattaǵan.
Sonymen qatar, beısenbi kúni men áskerı-teńiz kúshteri Oman shyǵanaǵy men Úndi muhıtynyń soltústik bóliginde birlesken jattyǵýlar ótkizýde. Bul ıadrolyq másele men aımaqtyq qaýipsizdikke baılanysty shıelenistiń kúsheıýin taǵy da aıqyndaıdy. Kelesi kezeńde Qytaı áskerı kúshteriniń de qatysýy múmkin dep kútiledi.
Jenevada AQSh pen Iran arasyndaǵy ıadrolyq kelissózderdiń ekinshi raýndy aıaqtaldy.