Iordanııalyq akademık: Quryltaı saılaýy Qazaqstandaǵy partııalyq básekeni kúsheıtedi
ASTANA. KAZINFORM — Bir palataly Quryltaıǵa kóshý jáne proportsıonaldy saılaý júıesin qoldaný partııalar arasyndaǵy básekelestikti damytýǵa jáne zań shyǵarý jumysynyń tıimdiligin arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy. Iordanııalyq sarapshy Saddam Almashakbehtyń pikirinshe, Quryltaıdyń jańa quramyn qalyptastyrý Qazaqstan men Iordanııa arasyndaǵy parlamentaralyq baılanysty nyǵaıtýǵa da qosymsha múmkindik beredi.
23 tamyzǵa belgilengen saılaý jańa bir palataly Quryltaıdyń alǵashqy quramyn anyqtaıdy. Daýys berý konstıtýtsııalyq ózgeristerdi is júzinde júzege asyrýdyń jáne eldiń ókildi ınstıtýttaryn odan ári jańartýdyń mańyzdy kezeńi bolmaq.
Aldaǵy saılaýǵa qatysty óz baǵasyn jýrnalıstıka jáne tsıfrlyq medıa salasynyń sarapshysy, sondaı-aq halyqaralyq jáne parlamentaralyq baılanystar máseleleri boıynsha maman, ıordanııalyq akademık Saddam Almashakbeh berdi.
Partııalyq básekelestik jáne zań shyǵarý jumysynyń sapasy
Parlamenttiń jańa modeliniń negizgi erekshelikterin baǵalaı otyryp, Saddam Almashakbeh bir palataly zań shyǵarýshy organǵa kóshýdi jáne saılaýdyń proportsıonaldy júıe boıynsha ótkiziletinin atap ótti. Onyń pikirinshe, bul ózgerister saıası partııalardyń pozıtsııasyn nyǵaıtyp, bolashaq Quryltaı jumysynyń kásibı deńgeıine qoıylatyn talaptardy arttyrady.
— Qazaqstandaǵy Quryltaıdyń aldaǵy saılaýy eldiń saıası jańǵyrýyndaǵy mańyzdy kezeń bolyp sanalady. Bir palataly parlamentke kóshý jáne saılaýdy proportsıonaldy júıe boıynsha ótkizý saıası básekelestikti kúsheıtýge jáne partııalyq júıeni damytýǵa, sondaı-aq zań shyǵarý jumysynyń kásibıligi men tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etedi, — dedi Saddam Almashakbeh.
Proportsıonaldy júıe jaǵdaıynda saıası básekelestiktiń negizine partııalardyń baǵdarlamalary, komandalary jáne usynyp otyrǵan sheshimderi aınalady. Bul partııalardyń saılaý tizimderiniń sapasyna jáne Quryltaıda azamattardyń múddesin bildiretin kandıdattardy kásibı turǵydan daıarlaýǵa jaýapkershiligin arttyrady.
Al bir palataly qurylym, óz kezeginde, zań shyǵarý úderisin birizdi ári jedel júrgizýge múmkindik beredi. Zańdardy talqylaý, qabyldaý jáne olardyń sapasyna jaýapkershilik biryńǵaı ókildi organǵa shoǵyrlanady. Jalpy alǵanda, bul ózgeris jańa Quryltaıdyń tıimdi jumys isteýine berik negiz qalyptastyrady.
Qazaqstan men Iordanııa arasyndaǵy yntymaqtastyqqa jańa serpin
Sarapshynyń baǵalaýynsha, aldaǵy saılaýdyń mańyzy ishki saıası kún tártibimen ǵana shektelmeıdi. Quryltaıdyń jańa quramynyń qalyptasýy Qazaqstannyń sheteldik seriktesterimen, sonyń ishinde Iordanııamen qarym-qatynasyna da qosymsha serpin berýi múmkin.
— Quryltaı quramynyń qalyptasýy Iordanııa men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynastardyń damýyna, atap aıtqanda, parlamentaralyq dıalogty nyǵaıtýǵa, tájirıbe almasýǵa jáne eki eldiń zań shyǵarýshy organdary arasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge qosymsha serpin beretinine senimdimin, — dep atap ótti sarapshy.
Parlamentaralyq baılanystar zań shyǵarýshylarǵa tájirıbe almasýǵa, ekijaqty yntymaqtastyqtyń ózekti máselelerin talqylaýǵa jáne birlesken bastamalardy qoldaýǵa múmkindik beredi. Jańa Quryltaıdyń jumysyn bastaýy osyndaı dıalogty damytýǵa jáne Qazaqstan men Iordanııanyń ókildi organdary arasyndaǵy baılanystardy keńeıtýge qosymsha múmkindikter ashady.
Osylaısha, 23 tamyzdaǵy saılaý júrgizilip jatqan ózgeristerdiń ishki jáne halyqaralyq qyrlaryn toǵystyrady. Ol Quryltaıdyń quramyn anyqtap, saıası partııalardyń rólin kúsheıtip, zań shyǵarý jumysynyń kásibı deńgeıde júrgizilýine jańa jaǵdaı qalyptastyrady. Sonymen qatar parlamenttik júıeniń jańarýy Qazaqstannyń Iordanııamen seriktestigin nyǵaıtýǵa jáne ózara tıimdi parlamentaralyq yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etedi, dedi sarapshy.
Eske salaıyq, Quryltaı saılaýy 23 tamyzǵa belgilendi. Saılaýshylar tizimine 12 mıllıon 605 myń 788 adam engizildi. Daýys berý barysynda qazaqstandyqtar ókilettik merzimi bes jyl bolatyn Quryltaıdyń 145 depýtatyn saılaıdy.
Quryltaı saılaýy qarsańynda esepten shyǵarý kýáligin qaıdan alýǵa bolatyny týraly aqparatpen silteme arqyly tanysýǵa bolady.
Buǵan deıin Qazaqstannyń Ortalyq saılaý komıssııasynyń resmı saıtynda saılaýdy uıymdastyrý jáne ótkizý máseleleri boıynsha paıdalanýshylarǵa aqparat alýǵa kómektesetin «Sailau AI» jasandy ıntellekt kómekshisi iske qosylǵany habarlanǵan.
