Iordanııa patshaıymy: Islam paranja kııýge májbúrlemeıdi
ASTANA. QazAqparat - 31 tamyz kúni álemdegi eń yqpaldy patshaıymdardyń biri jáne Iordanııanyń eń sulý áıeli patshaıym Ranııa Ál-Abdýlla 47 jasqa toldy. Patshaıym Ranııa sándi kıim kıinip, qoǵamdyq jáne qaıyrymdylyq jumystarǵa belsene aralasýy arqyly ıslam arab elderindegi áıelder týraly barlyq ańyzdardyń tas-talqanyn shyǵardy. Álemniń ózge elderiniń halqy arab áıelderi paranja kıip, óz elderiniń qoǵamdyq jáne saıası ómirine aralasýyna esh quqyǵy joq dep sanaıtyndyǵy belgili.
Ranııanyń qoǵamdyq qyzmeti, onyń ishinde áıelder quqyǵyn qorǵaýy, kıim kııýdegi talǵamy men qalaýy da álemdik baspasózdiń nazaryn jıi ózine aýdarady. Ol 1970 jyldyń 31 tamyzynda Kýveıtte dúnıege kelgen. Ákesi balalar dárigeri bolǵan. Ranııa bastapqyda New English School mektebinde, Keıinnen Kaırdaǵy Amerıkalyq ýnıversıtette iskerlik ákimshileý boıynsha bilim alǵan.
«Men bıznesti oqyp, kásipker bolǵym keldi. Menshikti kompanııa qurýdy nemese sol sııaqty bir dúnıe jasamaq boldy. Jańa ıdeıalarǵa qulshynysym mol edi», - dedi patshaıym ranııa óz suhbatynda.
Ranııa Iordanııaǵa 1990 jyldardyń basynda qonys aýdardy. Óıtkeni, onyń ata-anasyna kýveıt-ırak daǵdarysy kezinde Kýveıtten qashýǵa týra kelgen bolatyn. Iordanııada Ranııa Apple kompanııasyna jumysqa ornalasýǵa tyrysqanymen nátıje bolmady. Osydan keıin ol Ammandaǵy Citibank-ke jumysqa ornalasady. Al bul bank Iordanııanyń qazirgi koroli Abdallanyń apaıy men kúıeý balasyna tıesili bolatyn. Biraz ýaqyt ótkennen keıin hanshaıym Aısha men Ranııa arasynda berik dostyq ornady. Birde Aısha men onyń kúıeýi Zeıd Ranııany úılerine qonaqqa shaqyryp, sol jerde ol hanzada Abdalla ekinshimen tanys bolady. Tanystyqtaryna 6 aı ótkennen keıin, 1993 jyldyń 10 maýsymynda olar shańyraq kóteredi. Ol kezde Abdalla murager hanzada emes edi. Taq onyń aǵasy Hasanǵa tıesili bolatyn. Degenmen bir jyldan keıin sol kezdegi el koroli Hýseın ben Talal sheshimin ózgertip, taqty uly Abdallaǵa muraǵa qaldyrdy. Búginde korol otbasy 4 balany tárbıelep otyr. Olar taq murageri hanzada Hýseın, hanshaıymdar Iman, Salma jáne hanzada Hashım.
Búginde arab qoǵamyndaǵy áıelder quqyǵymen kúres, bilim berý jáne densaýlyq saqtaý salalaryndaǵy reformalar, Iordanııada týrızmdi damytý, batys pen arab álemi arasyndaǵy mádenı dıalogty keńeıtý salasynda qaıyrymdylyqpen aınalysyp júrgen Ranııa alǵashqy Jordan River Foundation qoryn 1995 jyly qurǵan bolatyn. Qazirgi ýaqytta bul qor mıllıondaǵan bosqynǵa kómek kórsetýde mańyzdy rólge ıe. Búginde Iordanııaǵa Sırııadan 1,4 mln, Palestınadan 1,8 mln, Iraktan júzdegen myń, Iemennen ondaǵan myń bosqyn bas saýǵalap kelgen. Ramazan aıynda, Qurban aıt meıramynda jáne jaı kúnderi de Iordanııanyń qaltaly azamattary Jordan River Foundation qoryna qarjy salady. Al bul qarjy koroldiktegi az qamtylǵan otbasylar men bosqyndardyń qajettiligine jumsalady.
Degenmen onyń Iordanııa qoǵamyndaǵy aıryqsha róli genderlik saıasat pen áıelder quqyǵy salasynda ekendigi belgili. Arab elderi arasynda búgingi Iordanııa erler men áıelder quqyǵyn teńestirýde kósh ilgeri alda keledi. Bul rette de Ranııanyń atqarǵan róli aıryqsha.
Ranııa saltanatty sharalarda dástúrli arab hıdjabymen kelýi óte sırek. Ol kúnemi eýropalyq brendterdiń túrli kóılekterin kıip shyǵýdy qalaıdy.
«Bizdiń dinimizde (ıslam) májbúrleý joq. Basqasha aıtar bolsaq, siz paranja kııýge mindetti emessiz. Barlyǵy da qalaýyńyzǵa baılanysty. Qoǵamda meni paranjamen kórgisi keletinder, sonymen qatar ony kımeıtindigimdi qalaıtyndardyń da barlyǵy sózsiz», - dedi patshaıym Ranııa.
