Investıtsııa - ekonomıkalyq turaqtylyq kepili

Jalpy ınvestıtsııa - ekonomıkalyq damýdyń tiregi. Sondyqtan da, Úkimet ınvestıtsııalyq belsendilikti arttyrý arqyly ekonomıkalyq ósimniń oń qarqynyna ıe bolý joldaryn meılinshe nazarda ustap keledi. Investıtsııalar jáne damý mınıstrliginiń málimetterine súıensek, 2016 jyldyń 9 aıynda Qazaqstanǵa tikeleı ınvestıtsııanyń jalpy aǵyny 27,3%-ǵa ósip, 14,5 mlrd. AQSh dollaryn qurady. Bul 2015 jyldyń osy kezeńindegi kórsetkishke qaraǵanda 3 mlrd. dollarǵa artyq. ıAǵnı, álemdik daǵdarysqa qaramastan Qazaqstan sońǵy jyldary ekonomıkany ınvestıtsııalaý boıynsha oń dınamıka qarqynyn saqtap tur.

Aıta keterligi, endigi kezekte Qazaqstan Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy standartyna sáıkes ınvestıtsııalyq klımatty jetildirý jumystaryn jalǵastyrady. Toqtala ketetin jaıt, byltyrǵy 2016 jyldyń qazanynda EYDU Investıtsııa jónindegi komıteti Uıymnyń Keńesine Qazaqstandy qatysýshy retinde shaqyrý týraly sheshim qabyldaǵan edi. Bul da qazaqstandyq ilgerileýshiliktiń bir mysaly. 

«Barlyq ınvestorlar úshin «Bir tereze» qaǵıdasy engizilip, onda 300-den astam memlekettik qyzmetter kórsetilýde. Búginde bul úlken suranysqa ıe bolyp otyr. Ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha, 5500-den astam ótinish kelip tústi jáne shamamen 8000 memlekettik qyzmet kórsetildi», - deıdi Investıtsııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek. Onyń aıtýyna qaraǵanda, qazirgi kúni ınvestorlarǵa qoldaý kórsetetin avtomattandyrylǵan júıeni ázirleý boıynsha jumystar júrip jatyr. Sonymen qatar, aldaǵy ýaqytta Investıtsııalyq ombýdsmen ınstıtýty da qyzmetke kirisedi.

Mınıstrdiń sózinshe, Elbasy júktegen mindetter aıasynda ınvestıtsııa tartý boıynsha jumystar joǵarǵy deńgeıde kúsheıtilgen. Atap aıtqanda, basymdyqqa ıe 10 elde (AQSh, Ulybrıtanııa, Italııa, Ońtústik Koreıa, Iran, Japonııa, Germanııa, Frantsııa, Qytaı, Úndistan) ınvestıtsııa tartý boıynsha arnaıy keńesshiler belgilendi. Sonymen qatar, «Kaznex Invest» AQ-nyń shetelderde, naqtyraq aıtqanda, AQSh, Germanııa, Túrkııa, BAÁ jáne Qytaıda 5 aımaqtyq front-ofısi ashyldy. Al aımaqtyq deńgeıde oblys ákimderiniń basshylyǵymen Investıtsııa tartý jónindegi keńes quryldy.

Memleket basshysy Joldaý barysynda ınvestıtsııa tartý júıesin qaıta formattaý boıynsha birqatar mindetter júktegeni de belgili. Osyǵan baılanysty Investıtsııalar jáne damý mınıstrligi bes negizgi baǵytta aıqyndaǵan eken.

«Birinshiden, bıyl maýsym aıynyń sońyna deıin ınvestıtsııa tartý boıynsha Ulttyq strategııa ázirlenedi. Onda ınvestorlar tartý úshin perspektıvaly jáne basymdyqqa ıe salalar anyqtalady. Investıtsııa tartýdyń mehanızmi men ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartý boıynsha keshendi sharalar jetildiriledi. Bul jumysqa biz Dúnıejúzilik bank sarapshylaryn shaqyrdyq», - deıdi mınıstr Jeńis Qasymbek.

Ekinshi mindet - «Kaznex Invest» AQ bazasynda Investıtsııa jónindegi «Kazakh Invest» mamandandyrylǵan ulttyq kompanııasyn qurý qarastyrylyp otyr. Ulttyq kompanııa Úkimettiń atynan maqsatty túrde transulttyq kompanııalarmen jáne iri ınvestorlarmen kelissózder júrgizedi. Mınıstrlik qaıta uıymdastyrý men ulttyq kompanııa qurýdyń barlyq protsedýralaryn aqpan aıynyń sońyna deıin aıaqtaýdy josparlaıdy.

Úshinshi mindet - ınvestıtsııa tartý salasynda memlekettik organdardyń, ákimdikterdiń, ulttyq kompanııalardyń qyzmetin úılestirý boıynsha mınıstrliktiń jumysyn kúsheıtý kózdeledi. Ol ınvestorlarǵa usynylatyn naqty jobalar boıynsha birlesken jumystardy qamtymaq. Osyǵan baılanysty, bıyl aqpan aıynyń aıaǵyna deıin tıisti salalar men aımaqtarda qarjylandyrýdy qajet etetin perspektıvaly jobalar tizimi ázirlenedi. Al bıylǵy mamyr aıynyń sońyna deıin atalǵan jobalar halyqaralyq standarttarǵa sáıkes rásimdeletin bolady.

«Tórtinshiden, iri ınvestorlar men transulttyq kompanııalar tartý boıynsha jumystardy jalǵastyryp, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, osy baǵyttaǵy jumystar barynsha kúsheıtiledi. Atap aıtqanda, Memleket basshysynyń ınvestorlarmen jasaǵan barlyq kelisimderdi baqylap, olardy júzege asyrý boıynsha naqty monıtorıng jasalady. Sonymen qatar, jobalar boıynsha jumys isteıtin maqsatty transulttyq kompanııalar tizimin anyqtap, olarmen kelissózder júrgizýdiń bıyl jyl sońyna deıingi kestesi ázirlenedi. Sondaı-aq, Qytaı jobalary (51 joba) boıynsha jumysty kúsheıtý kerek. Olardyń ishindegi 6 joba boıynsha bıyl qurylys jumystary bastalady», - dedi mınıstr.

Onyń sózine qaraǵanda, basqa da eldermen osyǵan uqsas jumystar júrgizilip jatyr. Máselen, Reseımen 18 joba, Iranmen 16 joba, Frantsııa jáne Japonııa elderimen 8 joba, Ońtústik Koreıa jáne Polsha elderimen 7, Italııa jáne AQSh elderimen 6 jobadan jasalý ústinde.

«Besinshi mańyzdy másele - ınvestıtsııalyq ahýaldy EYDU standarttaryna sáıkes jaqsartý. Bul jerde múddeli memlekettik organdarmen jáne sheteldik bıznes-qaýymdastyqtarmen EYDU (ATP, EVROBAK, AKSII jáne t.b), birlesken is-sharalardy arttyrý qajet. Budan bólek, biz qazir jekeshelendirý baǵdarlamasyn ilgeriletý jumystaryn júrgizip jatyrmyz jáne Arnaıy ekonomıkalyq aımaq pen Indýstrııalyq aımaqtar qyzmet tıimdiligin odan ári arttyrý boıynsha jumystar jalǵasady», - deıdi Investıtsııa jáne damý mınıstri.

Shyndyǵynda, Qazaqstan sońǵy jyldary ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartý baǵytynda birqatar keshendi sharalardy atqardy. Investıtsııalyq tartymdylyqty arttyrýǵa baǵyttalǵan «Sheteldik mekemeler - ortalyq - óńirler» qaǵıdaty boıynsha sheteldik ınvestorlarmen jumys isteýdiń tikeleı shoǵyrlandyrylǵan júıesi quryldy. Óńirlik deńgeıde ınvestorlardy qoldaý úshin Investorlarǵa qyzmet kórsetý ortalyǵy jelisi ashyldy. Memlekettik organdar men ınvestorlar arasynda ınvestorlar óz usynystarymen tikeleı bólise alatyn dıalogtyq alańdar keńeıtildi.

Budan bólek, 11 mln. eýro jáne odan joǵary ınvestıtsııa salyp, ekonomıkanyń basymdyq berilgen salalarynda jumys isteıtin ınvestorlarǵa jeńildikter qarastyrylǵan. Olar korporatıvtik jáne tabys salyǵynan, 10 jylǵa deıingi merzimge jer salyǵynan, múlik salyǵynan segiz jylǵa deıin bosatylady. Munan bólek, ınvestorlar úshin jobalardy júzege asyrý kezeńinde jáne ony iske qosqannan keıingi bir jyl barysynda qandaı da bir kvotalarsyz, ruqsattarsyz sheteldik jumys kúshin tartýǵa da ruqsat berilgen.

Investıtsııalyq ahýaldy jaqsartýdyń jáne bir kórinisi jeke ınvestıtsııalyq sot óndirisin qurý. Bul rette Joǵarǵy Sottyń mamandandyrylǵan sot alqasy men Joǵarǵy Sot janyndaǵy Halyqaralyq keńestiń jumys isteýi Qazaqstandaǵy ınvestıtsııalyq ahýaldyń jaqsarýyna zor úles qosyp otyr. Máselen, Búkilálemdik banktiń bıznesti júrgizý jáne ınvestıtsııalyq ahýaldy jaqsartý reıtıngisi boıynsha Qazaqstan byltyrǵy jyly 190 eldiń ishinde 9-oryndy ıelengen. Dál osy jaıttar Qazaqstandy «ınvestorlar úshin jumaq» alańyna aınaldyrdy desek artyq aıtqandyq emes. Aıta keterligi, mundaı jumaqtar kóptegen damyǵan elderde barshylyq.

Tipti álem elderine damý jaǵynan meılinshe úlgi kórsetip otyrǵan Sıngapýrdegi makroekonomıkalyq turaqtylyqtyń bir tiregi - sheteldik ınvestıtsııa. Eldiń irgesi qalanǵan alǵashqy jyldary-aq Sıngapýr syrttan ınvestıtsııa tartýǵa baryn salǵan bolatyn. Tipti Sıngapýrdyń negizin qalaýshy Lı Kýan ıÝ bylaı dep eske alǵany bar: «Biz barynsha ınvestorlardyń kóńilin tabýǵa tyrystyq, olardyń asty-ústine túsip, tipti tabanyn jalaǵandaı boldyq». Nátıjesinde Sıngapýr álemniń aldyńǵy qatarly damyǵan eline aınalyp shyǵa keldi. Investıtsııaǵa qatysty asa qolaıly jaǵdaılar men keńinen múmkindikter jasalǵandyqtan búginde munda úsh myńnan astam álemdik tanymal korporatsııalardyń bólimsheleri jumys isteıdi. Jylyna Sıngapýr ekonomıkasyna shet elderden 10 mlrd.-tan astam dollar ınvestıtsııa quıylyp otyrady.

Túıindeı aıtsaq, búgingi kúni bolashaǵyna alańdaǵan árbir el ózine jumaq jasaýmen shuǵyldanyp jatyr. Sondyqtan da ınvestıtsııa úshin básekelestik arta túsedi. Endeshe beldi bekem býynǵan ǵana osy básekede top jara alatyny belgili.