Internettiń óshirilýi Iran ekonomıkasyna kúnine 20 mln dollardan asa shyǵyn keltiredi
ASTANA. KAZINFORM — Iranda 8 qańtarda bastalǵan narazylyqtardan keıin ınternet baılanysy óshirilip, keıbir derekke sáıkes, bul el ekonomıkasyna kúnine shamamen 20 mıllıon 600 myń AQSh dollary (2–3 trıllıon týman) kóleminde tikeleı shyǵyn keltirgen, dep habarlaıdy Anadoly.
Entekhab jańalyqtar saıtynyń habarlaýynsha, Irandaǵy Kompıýter ınjenerleri men IT sektorynyń kásibı uıymynyń tóraǵasy Álı Hekımdjevadı 2025 jylǵy 28 jeltoqsanda bastalǵan narazylyqtardan keıin úkimet engizgen ınternetti óshirýdiń ekonomıkalyq saldaryna qatysty pikir bildirgen.
— Internettiń óshirilýi elge kúnine 2–3 myń mıllıard týman kóleminde ekonomıkalyq zııan keltirip jatyr, — dedi ol.
Hekımdjevadı ınternettiń óshirilýinen eń kóp zardap shekkender — tsıfrlyq kásiporyndar men aqparattyq qyzmet kórsetetin kompanııalar ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, tabysynyń edáýir bóligi jahandyq ınternetke úzdiksiz qoljetimdilikke táýeldi bul kásiporyndar qazirgi jaǵdaıda qyzmetiniń kúrt tómendeýine ushyraǵan, al keıbiri múlde toqtap qalǵan.
Ol bul esepteýlerde tek «tikeleı» shyǵyndar ǵana qamtylǵanyn atap ótip, senimniń joǵalýy, halyqaralyq reıtıngterdiń tómendeýi, ınvestıtsııalardyń ketýi sııaqty «janama» shyǵyndar faktorlar esepke alynbaǵanyn aıtty.
Kásipkerler ınternetke qol jetkizýde úlken qıyndyqtarǵa tap bolyp otyr
Fararu jańalyqtar saıtynyń málimetinshe, Iran Saýda palatasynyń jazbasha málimdemesinde saýdagerler men kásipkerlerdiń ınternetke qol jetkizýde áli de kúrdeli máselelerge tap bolyp otyrǵany aıtylǵan.
— Iran Saýda palatasynda birneshe júıe ornatylǵan, alaıda olar mundaı kóp saýdager úshin jetkiliksiz ári qolaısyz. Sheteldegi seriktester men klıenttermen baılanys ornatý óte qıynǵa soqty, al saýdanyń bir bóligi is júzinde toqtap qaldy, — delingen málimdemede.
Ótken aıda Iranda bastalǵan narazylyqtardan keıin, zorlyq-zombylyqtyń kúsheıýi men polıtsııanyń qatań áreketteri saldarynan 8 qańtarda ınternetke qoljetimdilik óshirildi.
Internet shamamen 18 kún boıy jumys istemegen elde jalpy tikeleı ekonomıkalyq shyǵyn 370 mıllıon dollardan asady dep baǵalanǵan.
Iranda 1 AQSh dollary shamamen 145 myń týmanǵa teń.
Irandaǵy narazylyqtar
2025 jylǵy 28 jeltoqsanda Iranda ulttyq valıýtanyń shetel valıýtalaryna qatysty tez qunsyzdanýy men ekonomıkalyq máselelerdiń ýshyǵýyna baılanysty Tegerannyń Úlken bazarynda saýdagerlerdiń jetekshiligimen narazylyqtar bastalyp, ol búkil elge tarady.
8 qańtarda Tegeranda narazylyqtardyń kúsheıýi kezinde bolǵan oqıǵalardan keıin el basshylyǵy ınternetke qoljetimdilikti buǵattady.
Iran bıligi osy oqıǵalar barysynda qaza tapqandar men jaralanǵandardyń jalpy sany týraly áli resmı málimdeme jasaǵan joq. Alaıda AQSh-ta ornalasqan Iran adam quqyqtary jónindegi aqparat agenttiginiń (HRANA) habarlaýynsha, narazylyqtar kezinde 5 459 adam qaza taýyp, 40 887 adam ustalǵan.
21 qańtarda Irannyń Shahıdter men ardagerler qorynyń Sot-medıtsınalyq ınstıtýty jarııalaǵan málimdemede demonstratsııalar kezindegi tártipsizdikter barysynda 3 117 adam qaza tapqany, olardyń ishinde qaýipsizdik kúshteriniń qyzmetkerleri men beıbit azamattar bar ekeni kórsetilgen.
Olardyń 2 427-si «qarýly terrorıstik toptar» qolynan qaza tapqan qaýipsizdik qyzmetkerleri men azamattar retinde sıpattalǵan, al 690 adam týraly eshqandaı aqparat berilmegen.
Osydan buryn Irandaǵy narazylyq aktsııalary kezinde qaza tapqandar sany 5 137 adamǵa jetkenin jazǵan edik.