Insýlt kezinde ár mınýt mańyzdy: alǵashqy belgilerdi qalaı tanýǵa bolady
ALMATY. KAZINFORM — Almatyda barlyq segiz aýdandy qamtıtyn bes ınsýlt ortalyǵy jumys isteıdi.
Almatylyq dárigerler Dúnıejúzilik ınsýltpen kúres kúnine oraı Óńirlik kommýnıkatsııalar qyzmetinde brıfıng ótkizdi. Olardyń málimetinshe, 2025 jyly qaladaǵy ınsýlt ortalyqtarynda 4757 patsıent emdelgen. Bul byltyrmen salystyrǵanda 200 adamǵa kóp.
— Ishemııalyq ınsýlt kezinde, eger patsıent aýrýhanaǵa terapııalyq tereze kezeńinde jetkizilip, tıisti kórsetilim bolsa, alǵashqy 4,5 saǵat ishinde trombolızıs júrgizilýi múmkin. Bul — trombty eritýge arnalǵan em. Іri qan tamyry bitelgende, jekelegen jaǵdaıda trombty mehanıkalyq jolmen alyp tastaıtyn operatsııa jasalady. Qan quıylý kezinde dári-dármekpen emdeıdi, qajet bolsa neırohırýrgııalyq operatsııa júrgiziledi, — dep túsindirdi Almatydaǵy № 7 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń ınsýlt bólimshesiniń dáriger-nevrology Aqjol Áriphan.
Dárigerlerdiń aıtýynsha, ınsýlt egde jastaǵy adamdarda ǵana bolmaıdy. Álemdik derek boıynsha, jańadan tirkelgen naýqastardyń shamamen 15%-y 15 pen 49 jas aralyǵyndaǵy adamdar, patsıentterdiń jartysynan astamy 70 jasqa tolmaǵandar eken.
— Insýlt qaýpin arterııalyq qan qysymynyń joǵary bolýy, qant dıabeti, holesterın deńgeıiniń joǵarylaýy, júrek yrǵaǵynyń buzylýy, temeki shegý, artyq salmaq pen qozǵalystyń azdyǵy arttyrady, — dedi Almatydaǵy Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń shtattan tys bas ınsýltology, № 7 qalalyq klınıkalyq aýrýhananyń ınsýlt bólimshesiniń meńgerýshisi Janna Dúısembaeva.
Insýlttiń negizgi belgisi — bettiń kenetten qısaıýy, deneniń bir jaǵyndaǵy qol men aıaqtyń álsireýi nemese uıýy, sóıleýdiń buzylýy, kórý qabiletiniń nasharlaýy men tepe-teńdikti joǵaltý.
Dárigerler FAST erejesin este saqtaýǵa keńes beredi. Eger adamnyń beti qısaıyp, bir qoly álsirep, sóıleýden qalsa, dereý 103 nómirine qońyraý shalý qajet. Belginiń qashan bastalǵanyn este saqtap, medıtsına qyzmetkeriniń nusqaýynsyz patsıentke óz betinshe dári-dármek, tamaq pen sý berýge bolmaıdy. Belgisi ózdiginen basylyp qalsa da, mindetti túrde medıtsınalyq kómekke júgingen jón.
40 jastan keıin qan qysymyn únemi ólshep, qandaǵy qant pen holesterın deńgeıin tekserip, júrek yrǵaǵyn baqylap otyrý kerek. Qan qysymy birneshe ret 140/90 bolsa, dárigerge barý kerek. Al qysym 180/120-ǵa jetse, azamat shuǵyl túrde dárigerge qaralýy tıis.
— Aldyn alý qan qysymyn, qandaǵy qant pen holesterın deńgeıin únemi baqylaýdan bastalady. Temeki shegýden bas tartyp, durys tamaqtanyp, tuzdy shektep, kóp qımyldap, júrek pen qan tamyry aýrýyn ýaqytynda emdeý kerek. Munyń bári alǵashqy jáne qaıtalama ınsýlt qaýpin azaıtýǵa sep bolady, — dedi Janna Dúısembaeva.
Insýltten keıin ońaltýdy ýaqytynda bastap, dárigerdiń taǵaıyndaýyn oryndap otyrý kerek.
— Jıi kezdesetin qateliktiń biri — patsıenttiń jaǵdaıy jaqsarǵan kezde taǵaıyndalǵan dárini ishýdi toqtatýy. Bul qaıtalama ınsýlt qaýpin arttyrady. Ońaltýdy der kezinde bastaý men psıhologııalyq qoldaý kórsetý de asa qajet, — dedi Aqjol Áriphan.
Dárigerler ınsýlt kezinde ár mınýttyń mańyzdy ekenin eske salady. Patsıent mamandandyrylǵan ortalyqqa neǵurlym tez jetkizilse, onyń ómirin saqtap qalý men aýrýdyń saldaryn azaıtý múmkindigi soǵurlym joǵary bolady.
Eske salaıyq, buǵan deıin dáriger sýyq tıgende antıbıotık nege kómektespeıtinin jáne ony óz betinshe qabyldaý nesimen qaýipti ekenin túsindirdi.
