Innovatsııalyq belsendi kásiporyndardyń úlesi qansha

ASTANA. KAZINFORM – Jekelegen zertteýlerdi qarjylandyrýdan jańa bilim men tehnologııalardy jasaý jáne engizýdiń tolyq tizbegin qalyptastyrýǵa kóshýimiz qajet. Bul týraly Quryltaı otyrysynda ǵylymdy damytýǵa bólingen qarajattyń paıdalanylýyna qatysty Joǵary aýdıtorlyq palata tóraǵasynyń esebinen keıin depýtat Darhan Ahmedıev málim etti.

Qazaqstannyń ınnovatsııalyq ónimderi halyqaralyq kórmede tanystyryldy
Foto: Úkimet

- Búgin elimizdiń tehnologııalyq bolashaǵyna tikeleı áser etetin máseleni qarastyryp otyrmyz. Ol ǵylymǵa bólinetin qarajattyń bilimge, tehnologııalarǵa jáne óndiristik sheshimderge qanshalyqty tıimdi aınalyp jatqanyna qatysty. Memleket basshysy ǵylymı zertteýlerdiń praktıkalyq qaıtarymyn arttyrý jáne ǵylym men óndiristiń baılanysyn nyǵaıtý mindetine turaqty túrde asa nazar aýdaryp keledi. Bul mindetti oryndaý úshin bólingen qarajattyń tıimdi jumsalýyn jáne ǵalymdardyń sapaly jumys isteýine qajetti jaǵdaılardy qamtamasyz etýimiz kerek. Joǵary aýdıtorlyq palatanyń tóraǵasy aýdıt qorytyndylaryn egjeı-tegjeıli baıandady, - dedi Quryltaıdyń Tsıfrlandyrý, ınnovatsııalar jáne ǵylym komıtetiniń tóraǵasy, depýtat Darhan Ahmedıev.

Onyń aıtýynsha, búginde Qazaqstanda eleýli ǵylymı áleýet qalyptasqan. Ǵylymı qyzmetpen 425 uıym aınalysady. Olarda shamamen 27 myń adam, sonyń ishinde 23 myńǵa jýyq zertteýshi ǵalym jumys isteıdi. Sońǵy jyldary memleket ǵylymdy qarjylandyrýdy ulǵaıtý, ǵylymı zertteýlerdi qoldaý tetikterin jetildirý jáne otandyq ǵylymı áleýetti damytý úshin júıeli sharalar qabyldap keledi.

Osy oraıda depýtat óz sózinde Komıtettiń tujyrymdary men usynystaryna toqtaldy.

- Sonymen qatar aldymyzda aýqymdy mindet tur. Jekelegen zertteýlerdi qarjylandyrýdan jańa bilim men tehnologııalardy jasaý jáne engizýdiń tolyq tizbegin qalyptastyrýǵa kóshýimiz qajet. Bul tizbek ǵylymı ıdeıadan bastalyp, naqty ónimge jáne onyń óndiriste qoldanylýyna deıin jalǵasýy tıis. Osy turǵydan Joǵary aýdıtorlyq palatanyń memlekettik aýdıt qorytyndylary erekshe mańyzdy. Usynylǵan esep ǵylymdy basqarý júıesiniń qazirgi jaǵdaıyn, bólingen qarajattyń tıimdiligin keshendi baǵalaýǵa jáne salany jetildirý baǵyttaryn aıqyndaýǵa múmkindik beredi, - dedi Darhan Ahmedıev.

Ǵylymı basymdyqtar eldiń naqty mindetterin eskerýi tıis

- Qoldanbaly zertteýler men tájirıbelik-konstrýktorlyq ázirlemeler boıynsha jobanyń qandaı máseleni sheshetinin, onyń nátıjesi kimge qajet ekenin jáne qaıda qoldanylatynyn naqty túsinýimiz kerek. Ǵylymı-tehnıkalyq tapsyrmalardy qalyptastyrý tártibin salalyq mınıstrlikterdiń, kásiporyndardyń jáne ǵylymı qaýymdastyqtyń qatysýymen jetildirýdi usynamyz. Ol úshin Úkimet ǵylym men bıznestiń birlesken jumys tetikterin aıqyndaýy qajet. Sonyń ishinde taraptardyń mindettemeleri, zııatkerlik menshikti paıdalaný sharttary jáne kásiporyndardyń engizýge qatysýy naqtylanýy tıis. Nátıjesinde, eńbek ónimdiligin arttyratyn, ózindik qundy tómendetetin, resýrstardy únemdeıtin jáne básekege qabiletti ónim shyǵarýǵa múmkindik beretin sheshimder alynýy kerek, - dedi depýtat.

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekteri boıynsha, 2025 jyly ınnovatsııalyq belsendi kásiporyndardyń úlesi 11,9 paıyzdy qurady. Shamamen 31,5 myń kásiporynnyń
3 761-i ınnovatsııalyq qyzmetpen aınalysqan. Bul kórsetkish bıznestiń ınnovatsııalyq belsendiligin odan ári arttyrýǵa eleýli múmkindik bar ekenin kórsetedi.

- Óńirlerdiń qatysýy da erekshe mańyzdy. Jergilikti atqarýshy organdarǵa aýmaqtardy damytý mindetterin eskere otyryp, zertteýlerdi qarjylandyrýdy qarastyrýdy usynamyz. Tıisti tetikter bar, mınıstrlik ákimdikterge turaqty túrde ádistemelik kómek kórsetip keledi. Osyndaı árbir qoldanbaly jobanyń negizdelgen mindeti, nátıjesin paıdalanýǵa múddeli tarapy jáne ony qoldanýdy baǵalaý tetigi bolýy tıis, - dep túsindirdi ol.

Jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń ǵylymǵa arnalǵan qarjylaı aýdarymy

Depýtattyń paıymynşa, jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń aýdarymdaryn paıdalanýdyń tıimdi tetigin qamtamasyz etý qajet.

- Sóz óndirý shyǵyndarynyń bir paıyzy mólsherindegi ǵylymı-zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa arnalǵan mindetti aýdarymdar týraly bolyp otyr. Bul qarajat ónerkásip pen el ekonomıkasyna qajetti zertteýler men tehnologııalardy qoldaýǵa baǵyttalýy tıis. Qaraýǵa usynylǵan materıaldardaǵy Qarjy mınıstrliginiń derekterine qaraǵanda, bıylǵy toǵyz aıda 4,5 mıllıard teńge túsken. Sonymen qatar tıisti jumystardy qarjylandyrýdy bastaýǵa qatysty máseleler bar ekeni kórsetilgen. Demek, qarajatty jobalarǵa jetkizýden bastap, naqty nátıje alýǵa deıingi tolyq tetikti qamtamasyz etý qajet. Úkimetke osy aýdarymdardy paıdalaný tártibin jetildirýdi usynamyz. Bul rette qarajatty bólek esepke alý jáne jobalardy ashyq konkýrstyq irikteý kózdelýi tıis. Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi men Qarjy mınıstrligi dál osy baǵytty ýaqtyly qarjylandyrýǵa jáne monıtorıngteýge jaýapty operator uıymdy aıqyndaýy qajet. Operatordy tańdaý kezinde qoldanystaǵy uıymdardyń múmkindikterin, ákimshilendirý qunyn baǵalap, fýnktsııalardyń qaıtalanýyna jol bermeý kerek, - dedi D. Ahmedıev.

Quryltaıdyń jalpy otyrysynda salalyq mınıstrlikterdiń úılesimdi jumysyn jáne árbir kezeńde bekitilgen ókilettikterdiń kelisilgen túrde iske asyrylýyn qamtamasyz etý qajet ekeni aıtyldy. Bul tehnologııalyq suranysty qalyptastyrýdan bastap, nátıjeni rastaýǵa deıingi barlyq kezeńdi qamtýy tıis. Basym baǵyttar retinde óndirý men óńdeý tıimdiligin arttyrý, resýrstardy únemdeý, ónerkásiptik qaýipsizdik, ekologııa jáne óndiristik úderisterdi tsıfrlandyrý qarastyrylýy kerek. Negizgi ólshem mynadaı: qarajat zertteýlerge ýaqtyly jetip, olardyń nátıjeleri is júzinde qoldanylýy tıis.

Aıta keteıik, jer qoınaýyn paıdalanýshylar byltyr ǵylymı zertteýge 8,9 mlrd teńge baǵyttady.

Joǵary aýdıtorlyq palatanyń esebinde ǵylymǵa bıznes tarapynan suranys jetkiliksiz ekeni atap ótildi.