Infraqurylymdy jańǵyrtý, halyqaralyq dálizdi damytý: temirjol salasynda ne ózgerdi
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan Shyǵys pen Batysty baılanystyratyn Eýrazııadaǵy mańyzdy kólik-logıstıkalyq torapqa aınalýdy maqsat etip qoıdy. Bul strategııada júk tasymalyna basymdyq berilip otyr.
320 mln tonnaǵa jýyq júk pen ońtaıly úrdis
Qazaqstanda temirjol arqyly tasymaldanatyn júk kólemi ósip keledi, bul tranzıttiń mańyzyn arttyryp, ınfraqurylymǵa túsetin júktemeni kúsheıte tústi. «Qazaqstan temir joly» UK» AQ Kazinform agenttiginiń saýalyna bergen resmı jaýabynda temirjol júıesi mundaı kólemdi qalaı ıgeretinin túsindirdi.
— 2025 jyly temirjol arqyly tasymaldanǵan júk kólemi 319,97 mln tonna boldy. Onyń arasynda ishki tasymaldar 176,91 mln tonnany, eksport — 89,23 mln tonnany, ımport — 20,78 mln tonnany jáne tranzıt 33,04 mln tonnany qamtydy, — delingen QTJ málimetinde.
Ósim 2026 jyly da jalǵasyp, temirjol júk tasymaly qyzmetterine degen suranystyń turaqty ekenin kórsetti.
— 2026 jylǵy qańtar men maýsym aralyǵynda 157,15 mln tonna júk tasymaldandy, bul byltyrǵy sáıkes kezeńmen salystyrǵanda 3% artyq. Tasymal qurylymynda el ishindegi kólem — 82,22 mln tonna, eksport — 45,65 mln tonna, ımport — 11,60 mln tonna jáne tranzıt — 17,68 mln tonna, — delingen ulttyq kompanııa aqparatynda.
Kompanııa orta merzimdi boljamdy kórsetkishter kóp faktordy eskere otyryp qalyptasatynyn, bul rette halyqaralyq naryqtardaǵy jaǵdaı nazarǵa alynatynyn aıtyp otyr.
Sonymen qatar temirjol kóligi el ekonomıkasynda mańyzdy rólin áli de saqtap tur.
— Qazaqstannyń júk aınalymynyń 60%-dan astamy temirjol kóligine tıesili, — dep naqtylady QTJ.
Tranzıt jáne halyqaralyq dálizder
Qazaqstannyń tranzıttik áleýetin damytý, ásirese, jahandyq jetkizý tizbekteriniń ózgerýi jaǵdaıynda basty basymdyq bolyp qala beredi.
QTJ málimetine qaraǵanda, kompanııa tranzıttik tasymal kólemin arttyrý maqsatynda magıstraldyq, shekaralyq, stantsııalyq jáne port-termınaldyq ınfraqurylymdy jyldam qarqynmen damytýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalardy júzege asyryp jatyr.
Suranys artyp kele jatqan Qytaı — Eýropa baǵyty men Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyna erekshe nazar aýdarylylǵan.
— Qytaı — Eýropa baǵytyndaǵy mańyzdy býyn sanalatyn Dostyq–Moıynty ýchaskesinde ekinshi joldy salý jumystary aıaqtaldy. Sondaı-aq Almaty stantsııasyn aınalyp ótetin temirjol jelisi salyndy. Bul Almaty temirjol torabyndaǵy júktemeni azaıtýǵa jáne tasymal protsesindegi turaqtylyqty arttyrýǵa múmkindik beredi, — dep habarlady baspasóz qyzmeti.
Bul rette ótkizý qabiletin keńeıtý jáne syrtqy naryqtarǵa shyǵýdyń qosymsha baǵyttaryn qurý úshin jańa ınfraqurylymdyq jobalar iske asyrylyp otyr.
— Baqty — Aıagóz jelisiniń qurylysy jalǵasyp keledi. Ol Qytaımen úshinshi temirjol ótkelin ashady. Sonymen qatar Moıynty — Qyzyljar jáne Darbaza — Maqtaaral jobalary júk aǵyndaryn qaıta bólýge jáne qoldanystaǵy baǵyttardaǵy júktemeni azaıtýǵa múmkindik beredi, — delingen ulttyq kompanııa aqparatynda.
Kaspıı baǵytynda port ınfraqurylymyn damytýǵa erekshe nazar aýdarylyp jatyr. Transkaspıı baǵytyndaǵy Aqtaý jáne Quryq porttaryn damytý jumystary jalǵasyp keledi. Bul turǵyda júk óńdeý jáne konteınerlik tasymaldy keńeıtý, konteınerlik hab qurý, teńiz túbin tereńdetý jumystaryn júrgizý, sondaı-aq flotty jańǵyrtý eskerilgen.
Sonymen qatar QTJ halyqaralyq termınaldar jelisin damytyp jatyr.
— Qytaıda, Kavkazda jáne Eýropada termınaldardy damytýa nazar aýdarylǵan. Bul óz kezeginde júkterdi shoǵyrlandyrýǵa jáne «bir tereze» qaǵıdaty negizinde mýltımodaldy tasymaldardy uıymdastyrýǵa múmkindik beredi, — dep atap ótti ulttyq kompanııa.
Temirjol jelisinjańǵyrtý
Tasymaldaý kóleminiń artýy temirjol jelisiniń negizgi ýchaskelerine túsetin salmaqty ulǵaıtyp, olardy jańǵyrtýdy qajet etedi. Qazirgi ýaqytta Altynkól — Jetigen jáne Mańǵystaý — Beıneý ýchaskelerin qosa alǵanda, jalpy uzyndyǵy shamamen 3000 shaqyrymdy quraıtyn strategııalyq mańyzy bar baǵyttarda ınfraqurylymdy jańǵyrtý jumystary júrip jatyr.
Sonymen qatar poıyzdar qozǵalysyn basqarýdyń zamanaýı júıeleri engizilýde.
— Avtoblokırovka júıesi birneshe ýchaskede, sonyń ishinde Qyzyljar — Sekseýil, Tobyl — Qandyaǵash, Shalqar — Beıneý, Aqsý — Jańa — Semeı jáne Nıkeltaý — Álimbet boıynsha engizilip jatyr. Bul baǵyttar eksporttyq jáne tranzıttik júkterdi tasymaldaý úshin mańyzdy, — dep atap ótti QTJ ókilderi.
Keıbir jobalar merziminen buryn aıaqtaldy. Búginde jalpy uzyndyǵy 1329 shaqyrymdy quraıtyn ýchaskelerde jumystar aıaqtaldy. Barlyq joba bekitilgen kesteden buryn oryndalyp keledi.
Jalpy alǵanda, jańǵyrtý jumystary jeliniń ótkizý qabiletin arttyrýǵa jáne júk pen jolaýshylar tasymalynyń ósýin tejeıtin kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan.
Infraqurylymnyń tozýy
Qazir temirjol ınfraqurylymynyń tozýyn azaıtý mańyzdy mindet sanalady. 2025 jyldyń sońyndaǵy jaǵdaı boıynsha temirjol jelisiniń negizgi bóliginiń tozý deńgeıi 56%-dy qurady. Bul máseleni sheshý maqsatynda keshendi damý baǵdarlamasy júzege asyrylyp keledi.
— 2029 jylǵa deıingi baǵdarlama qabyldandy. Onyń aıasynda shamamen 5 000 shaqyrym joldy salý men jańǵyrtý jáne 11 000 shaqyrym joldy jóndeý qamtylmaq. Jyl saıynǵy jóndeý kólemi 700 shaqyrymnan 1 500 shaqyrymǵa deıin artty, — dep naqtylady ulttyq kompanııa.
Sondaı-aq iri ınvestıtsııalyq jobalar júzege asyrylyp jatyr. Munymen qosa, basqarý jáne elektr energııasymen jabdyqtaý júıeleri de jańǵyrtylýda.
— Dabyl jelisi, baılanys jáne elektr energııasymen qamtamasyz etý jańartylyp jatyr, sondaı-aq jalpy uzyndyǵy 2 964 shaqyrymnan asatyn ýchaskelerde avtoblokırovkany engizý eskerilgen, — dep habarlady QTJ.
Sonymen qatar vokzal ınfraqurylymy jańǵyrtylýda. Qazirgi ýaqytta 124 nysanda qaıta jańartý jumystary júrip jatyr. Bul rette, ınfraqurylymdy keshendi jańǵyrtý, halyqaralyq dálizderdi damytý jáne jabdyqtardy jańartý tasymaldaý kóleminiń turaqty ósýin qamtamasyz etip, Qazaqstannyń óńirlik mańyzdy tranzıttik torap retindegi pozıtsııasyn nyǵaıtady.
