Indıra Azımbaeva: Búırek aýrýlaryna shaldyqpas úshin as mázirine mán berý qajet
ÓSKEMEN. QazAqparat – Búırek – adam aǵzasynyń eń kúrdeli mehanızmi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń derekterine sáıkes, búginde álem halqynyń 10 paıyzy búırek aýrýlarynyń zardabyn tartýda. Osyndaı derti bar qazaqstandyqtar MÁMS aıasyndaǵy tegin medıtsınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi arqyly em-dom alyp jatyr. QazAqparat tilshisi Shyǵys Qazaqstan oblysynda nefrologııalyq aýrýǵa shaldyqqan turǵyndarǵa qandaı qyzmet kórsetilip jatqany jóninde óńirdiń bas nefrolog mamany Indıra Azımbaevamen suhbattasqan bolatyn.
- Oblys boıynsha sozylmaly búırek jetispeýshiligi bar turǵyndarǵa qandaı medıtsınalyq kómek kórsetilýde?
- Qazirgi tańda joǵary tehnologııaly jáne qymbat em-dom alý saqtandyrý qory júıesi iske qosylǵannan bastap qoljetimdi bolyp otyr. Ambýlatorııalyq-emhanalyq kómek naýqastarǵa gemodıalızdi ortalyqtarda jasalady. Qazir tipti statsıonarǵa jatyp emdelýdiń de qajeti joq. Kúndizgi em beretin ortalyqtar tek Óskemen, Semeı qalalarynda ǵana emes, shalǵaı jatqan aýdandarda da jumys istep tur. Óńirde qazir 350 naýqas baǵdarlamalyq gemodıalız qyzmetin alýda. Onyń ishinde perıtonealdy dıalezben úsh bala qamtamasyz etildi. 53 patsıent donorlyq búırekten keıingi qajetti em alýda. Naýqastardyń emi, qajetti dári-dármekteri de memleket esebinen tólengen. Bul tegin medıtsınalyq kómektiń kepildendirilgen kólemi arqyly júzege asyrylýda.
- Osy baǵytta medıtsınalyq qyzmet kórsetetin mekemelerdiń sapasy qandaı?
- Qazirgi tańda Óskemende - 4, Semeıde - 2 dıalız ortalyǵy jumys isteıdi. Sonymen qatar Zaısan, Aıagóz qalalarynda ambýlatorlyq dıalız ortalyqtary ashylǵan. Termınaldy sozylmaly búırek jetkiliksizdigimen aýyratyn naýqastar úshin bul aıtýly jańalyq boldy. Sebebi buryn gemodıalız protsedýrasyn alý úshin Semeıge qaraı sabylatyn. Bul ortalyqtar tolyqtaı qajetti zamanaýı qondyrǵylarmen jabdyqtalǵan. Sonyń arqasynda patsıentterge sapaly kómek kórsetilýde.
- Dıalız alatyn naýqastardyń ómir súrý sapasy jaqsara ma?
- Álbette, patsıentterimizdiń arasynda 84 jastaǵy qarııa da bar. Biz olarǵa moıymaı, ómir súrýge qulshynysty arttyrýǵa kómektesemiz. Onyń ústine, naýqastarǵa eń basty «altyn» erejeni saqtaý kerek. Ol – dárilerdi ýaqtyly qabyldap, densaýlyǵyna qatysty aıtylǵan keńesterdiń barlyǵyn oryndaýy tıis.
- Búırekti aýrý-syrqaýdan saqtaý úshin qandaı keńes beresiz?
- Mindetti túrde únemi sý iship júrý. Sondaı-aq sýdyń sapasyna mán berińiz. Qazir sý súzgileriniń de neshe túri bar. Sonyń eń sapalysyn ornatyp, taza sýdy kúndelikti iship otyrý qajet. Ár keli salmaǵyńyzǵa 30 ml shamasynda eseptep, keshki saǵat 19.00-ge deıin ǵana ishken jón. Áıtpese túnge qaraı búırek jumysyna salmaq túsedi. Kúnine 4 staqan sý ishse jetkilikti. Jasyńyz qyryqtan asty ma, qan qysymyn jıi ólshep turý kerek. Al jasy 35-ten asqan árbir jan jylyna bir ret qanyndaǵy qant mólsherin bilip turǵany abzal. Sonymen qatar qan quramyndaǵy gemoglobın mólsherin tekserip otyrý qajet. Tańǵy asqa botqa jep, kúndelikti ratsıonǵa bir as qasyq záıtún maıyn, balyq maıyn paıdalaný, kókónister men jemis-jıdekti kóbirek tutynyp, qyzyl etti azaıtyp, onyń ornyna aq et jep, qus etin kóbeıtý kerek. Sonshalyqty qoldan kelmeıtin dúnıe emes, biraq biz soǵan mán bermeımiz. Al bular búırekti aman saqtaýdyń kepili der edim.
- Áńgimeńizge kóp rahmet!
