Import almastyrý men ınvestıtsııa Qazaqstan ekonomıkasyn qalaı ózgertip jatyr
ASTANA. KAZINFORM – Qazaqstan 2026 jyldyń jeti aıyn birinshi jartyjyldyqtaǵydaı 4,1% ekonomıkalyq ósimmen aıaqtady. Bir qaraǵanda, bul qarapaıym ǵana kórsetkish bolyp kórinýi múmkin. Alaıda onyń qurylymyna úńilsek, el ekonomıkasynda eleýli ózgerister júrip jatqany baıqalady, dep habarlaıdy Úkimet.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimetine sáıkes, ІJÓ eki birdeı jaǵymsyz faktorǵa qaramastan 4,1% deńgeıinde saqtaldy. Munaı óndirý kólemi 8,9%-ǵa tómendep, 53,2 mln tonnany qurady. Osydan biraz jyl buryn shıkizat sektoryndaǵy mundaı quldyraý, ásirese álemdik naryqtardaǵy turaqsyzdyq jaǵdaıynda, búkil ekonomıkanyń kórsetkishterine aıtarlyqtaı áser etetin edi. Biraq bul joly olaı bolmady.
Munyń bir sebebi – 5,4%-ǵa ósken shıkizattyq emes sektor. Onyń ústine ósim boıynsha kóshbasshylar qatarynda qosylǵan quny joǵary ónim shyǵaratyn salalar tur. Máselen, mashına jasaý 22%-ǵa, hımııa ónerkásibi 26,9%-ǵa, onyń ishinde farmatsevtıka 38,5%-ǵa ósti. Daıyn metall buıymdaryn óndirýde ósim 35%, tamaq ónimderin óndirýde 13,9%, qurylys materıaldaryn shyǵarýda 9,4% boldy.
Sonymen qatar qurylys salasynda 15,3%, kólikte 7,4%, saýdada 5,9%, aýyl sharýashylyǵynda 5%, baılanys salasynda 4,3% ósim baıqaldy. Jalpy alǵanda, óńdeý ónerkásibi 9% ósim kórsetti.
Shıkizattyq emes sektordyń ósýi ınvestıtsııalarmen de nyǵaıa túsýde. 2026 jylǵy qańtar-shilde aılarynda negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııalar kólemi 11,5 trln teńgeni qurady. Bul ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 7,7%-ǵa artyq.
2026 jyly Úkimet tsıfrlandyrý men ımport almastyrýǵa basymdyq bere otyryp, jalpy somasy 1,7 trln teńgege jýyq 200 ónerkásiptik jobany iske asyrýdy josparlap otyr. Bul jobalar 500 mlrd teńgege ónim eksportyn jáne 1,5 trln teńgege ımport almastyrýdy qamtamasyz etýi tıis.
– Mundaǵy mýltıplıkatıvti áser aıtarlyqtaı bolýy múmkin. Mundaı ınvestıtsııalar metallýrgııa, mashına jasaý ónimderine qosymsha suranys týdyrady, qurylys kólemine, kólik jáne qyzmet kórsetý salalaryna óz úlesin qosady. Biraq eń bastysy – jobalardyń sany emes, túpkilikti qosylǵan qun men jańa turaqty jumys oryndary, – deıdi AKRA sýverendi reıtıngter tobynyń dırektory Jannur Áshiǵalı.
Sarapshy óndiristi oqshaýlaý máselesine de nazar aýdardy. Máselen, bıyl atom salasy úshin óndiristi oqshaýlaýdy damytýdyń 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary bekitildi. Qaraǵandy jáne Almaty oblystarynda tıisinshe 42,5 jáne 32,5 mlrd teńgege farmatsevtıkalyq zaýyttar salý jobalary maquldandy. Sonymen qatar avtoquramdastar óndirisin oqshaýlaý ortalyǵy qurylyp jatyr.
– Oqshaýlaý protsesiniń ózi ımportqa táýeldilikti tómendetedi. Alaıda bul rette qurastyrý operatsııalary men qosylǵan qun jasaýdy bir-birinen ajyrata bilý mańyzdy. Eger quramdas bólshekter negizinen ımporttalatyn bolsa, onyń tıimdiligi shekteýli bolady. Búkil óndiristik tizbek nemese qunǵa qosatyn úlesi turǵysynan onyń eń salmaqty bóligi damıtyn klasterlik tásildiń bolýy óte mańyzdy, – dep atap ótti sarapshy.
Úkimet málimetinshe, Qazaqstan ekonomıkasy jańa modelge kóship keledi. Munaı óndirý kólemi 8,9%-ǵa tómendegen tusta óńdeý ónerkásibiniń 9%-ǵa ósýi osy ózgeristerdiń bir kórinisi. Shıkizattyq emes sektorǵa salynatyn ınvestıtsııalar artyp, ishki naryqtaǵy otandyq ónimniń úlesi ulǵaıyp keledi, al ımport almastyrý josparlary trıllıondaǵan teńgemen ólshenedi.
Sonymen birge alda qaıta óńdeýdi tereńdetý, óndiristik tizbekterdi damytý jáne jańa naryqtarǵa shyǵý mindetteri tur.
– Ekonomıkanyń básekege qabiletti jaǵdaıda el ishinde óndire alatyn taýarlar úlesi qanshalyqty joǵary bolsa, onyń syrtqy logıstıkalyq kúızelisterge, valıýta baǵamdarynyń aýytqýyna jáne jetkizý tizbekteriniń buzylýyna sezimtaldyǵy sonshalyqty tómen bolady. Sońǵy jyldary geosaıası táýekelder aımaqtaǵy dástúrli logıstıkalyq baǵdarlardyń birneshe ret kúrdelenýine ákelip soqtyrdy, sondyqtan ishki óndiristi damytý búkil ekonomıkanyń turaqtylyǵy máselesine de aınalýda, – dep qorytyndylady BCC Invest jetekshi makroekonomısi Aıdos Taıbekuly.
Sarapshynyń aıtýynsha, alda áli kóp jumys bar. Qaıta óńdeýdi tereńdetý, sabaqtas óndiristerdi damytý jáne jańa naryqtardy ıgerý qajet. Degenmen 2026 jyldyń alǵashqy jeti aıyndaǵy kórsetkishter ekonomıka qurylymyndaǵy ózgeristerdiń baǵytyn aıqyn kórsetip otyr.
Aıta keteıik, sıngapýrlyq kompanııa Astanany óńirlik avıatsııalyq habqa aınaldyrý isine atsalyspaq.
