Ǵalymdar Antarktıdanyń muzasty qurylymynyń eń egjeı-tegjeıli kartasyn jasady

ASTANA. KAZINFORM — Ǵalymdar kontınent topografııasynyń egjeı-tegjeıin ashyp, Antarktıdanyń muz asty qurylymynyń kartasyn jasady, dep habarlaıdy Anadolu Ajansi.

Ulybrıtanııadaǵy Edınbýrg ýnıversıteti men Frantsııadaǵy qorshaǵan orta geologııasy ınstıtýtynyń zertteýshileri muz betiniń spýtnıktik baqylaýlary men aǵynynyń fızıkasy negizinde sý astyndaǵy topografııany boljaýǵa múmkindik beretin «muz aǵynynyń buzylýyn taldaý» (IFPA) dep atalatyn modeldeý tehnıkasy arqyly Antarktıdanyń jańa kartasyn jasady.

Antarktıdanyń muzasty topografııasynyń eń egjeı-tegjeıli kartasyn jasaı otyryp, zertteýshiler taýly drenaj júıelerimen baılanysty bolýy múmkin tik jaǵalaý arnalarynan bastap álemniń basqa bólikterindegi U-tárizdi muzdyq ańǵarlaryna uqsaıtyn tereń ańǵarlarǵa deıin buryn belgisiz nemese az zerttelgen geologııalyq erekshelikterdi tapty.

Bul kartalar kontınenttegi muz qozǵalysyn zertteýge kómektesedi jáne Antarktıda muzdyqtarynyń jahandyq teńiz deńgeıiniń kóterilýine qalaı áser etetini týraly túsinik beredi.

Ekinshi jaǵynan, jasalǵan karta ólshemderi 2-den 30 kılometrge deıingi nysandardy buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıde beıneleıdi, al kishirek releftik pishinder modeldeý sheńberinen tys qalady.

— Antarktıdanyń muzasty landshaftyn kórsetetin bizdiń IFPA kartamyz Antarktıdanyń muzasty topografııasy týraly óte egjeı-tegjeıli málimetterdi, ásirese geofızıkalyq zertteýlerden alynǵan muzdyń qalyńdyǵy týraly derektermen birge muz betiniń spýtnıktik baqylaýlarynan alýǵa bolatyndyǵyn kórsetedi, — delingen zertteý toby daıyndaǵan maqalada.

Sondaı-aq maqalada zertteý barysynda júrgizilgen landshaft klassıfıkatsııasy jáne odan alynǵan topografııalyq karta Antarktıdanyń muzasty landshaftynyń bolashaq zertteýleri úshin mańyzdy anyqtamalyq núkte bolatyny atap ótildi.

Karta bolashaq geofızıkalyq zertteýlerdiń qaıda shoǵyrlanýy kerektigi týraly aqparatty, sondaı-aq muz qozǵalysyn modeldeý úshin qajetti usaq bólshekterdi kórsetedi.

Zertteý Science jýrnalynda jarııalandy.

Aıta keteıik, byltyr qarasha aıyndaǵy esepteý boıynsha Antarktıdadaǵy Hektorııa muzdyǵy eki aıda 8 shaqyrym artqa shegingen bolatyn.