«Hronıkadan bolashaqqa» respýblıkalyq kınolektorııi Jezqazǵanda: janymyzda júrgen qaharmandar týraly
ASTANA. KAZINFORM — 18–19 tamyz kúnderi Jezqazǵan qalasynda ótken «Hronıkadan bolashaqqa» respýblıkalyq kınolektorııdiń baǵdarlamasyna «ARAL», «Qýatty seriktes», «Sert» jáne «Jolbarys: ız taıgı v step» derekti fılmderi endi.
Kınolektorıı baǵdarlamasy ekologııalyq jaýapkershilik, halyqaralyq yntymaqtastyq, tabıǵı apattardyń saldaryn eńserý sekildi ózekti baǵyttardy qamtıdy. Bul taqyryptar tabıǵı murany saqtaýǵa, ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrýǵa jáne eldiń keleshegine jaýapkershilikpen qaraýǵa aıryqsha mán beretin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıqyndaǵan basymdyqtarmen úndesedi.
— Derekti kıno kórermen úshin árdaıym qyzyqty. Alaıda, ókinishke qaraı, búginde mundaı týyndylardy úlken ekrannan tamashalaýǵa múmkindik az. Sondyqtan bizdiń oblys úshin «Hronıkadan bolashaqqa» respýblıkalyq kınolektorııiniń ótýi — aıtýly oqıǵa. Mundaı jobalardyń óńirler úshin mańyzy erekshe. Óıtkeni olar turǵyndarǵa qazirgi zaman tarıhyndaǵy eleýli oqıǵalardy derekti kıno arqyly tanyp, adamdardyń taǵdyrly áńgimelerin tyńdap, qoǵamda bolyp jatqan úderisterge jańasha kózqaraspen qaraýǵa múmkindik beredi. Eń bastysy — osyndaı kezdesýler óńirlerdiń ózinde ótip, barshamyzǵa ortaq máseleler tóńireginde kórermenderdi biriktiretini, — dedi Ulytaý oblysynyń ishki saıasat basqarmasynyń basshysy Erbol Kúmishodjaev.
Ulytaý oblysynyń mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysy Maǵjan Tabyldınniń aıtýynsha, derekti kınonyń kórermenge jaqyndyǵy — onyń keıipkerleriniń ómirden alynýynda. Fılmderdegi basty tulǵalar — kúndelikti ómirde qatar júrgen qarapaıym qazaqstandyqtar: kórshimiz, tanysymyz, ózimiz jıi jolyǵatyn jandar.
— Bul akterler emes, ómirde bar adamdar, olardyń bastan ótkergen shynaıy oqıǵalary. Sondyqtan mundaı fılmder kórermenniń júregine jol taýyp, erekshe yqylas týdyrady, — dedi ol.
Kınolektorıı baǵdarlamasyn Aral teńizindegi balyq kásibimen búkil ǵumyryn baılanystyrǵan Qúntýǵan Turǵynbaevtyń ómiri men taǵdyryna arnalǵan «ARAL» derekti fılmi ashty.
«Qýatty seriktes» kartınasy Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń 2025 jylǵy jeltoqsanda Japonııaǵa jasaǵan memlekettik saparyna jáne Qazaqstan men Japonııa arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jańa kezeńine arnalǵan. Fılmde memleketaralyq dıalogtyń júıeli ári sabaqtastyǵy eki el arasyndaǵy seriktestikti nyǵaıtyp, ony damytýdyń jańa múmkindikterine jol ashatyny baıandalady.
Memleket pen qoǵamnyń jaýapkershiligi taqyryby «Sert» derekti fılminde jalǵasyn tabady. Kartına keıipkerleriniń taǵdyry arqyly 2024 jyldyń kókteminde Atyraý, Aqtóbe, Aqmola, Qostanaı, Soltústik Qazaqstan jáne Batys Qazaqstan oblystarynda bolǵan joıqyn sý tasqyny, sondaı-aq tabıǵı apattan keıingi aýqymdy qalpyna keltirý jumystary baıandalady.
Al jezqazǵandyq kórermenderdiń erekshe qyzyǵýshylyǵyn «Jolbarys: ız taıgı v step» fılmi týdyrdy.
Kartına Qazaqstanǵa bir kezderi osy ólkeden joıylyp ketken turan jolbarysyn qaıta oraltýǵa baǵyttalǵan aýqymdy ekologııalyq joba týraly baıandaıdy. Sonymen qatar fılm tabıǵatty qorǵaýǵa baǵyttalǵan bastamanyń Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy ózara senim men yntymaqtastyqtyń mańyzdy bóligine qalaı aınalǵanyn kórsetedi.
2026 jylǵy mamyrda Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń Astanaǵa jasaǵan memlekettik sapary kezinde Qazaqstanǵa tórt amýr jolbarysy syıǵa tartyldy. Janýarlar Qıyr Shyǵystyń taıgasynan Іle-Balqash rezervatyna jetkizildi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev jolbarystardyń Qazaqstanǵa kelýin Reseı Prezıdenti saparynyń «bir ereksheligi» dep atady.
Alaıda bul syıdyń ar jaǵynda eki el mamandarynyń qajyrly ári aýqymdy eńbegi jatyr. Janýarlardy ózderi úshin múldem jańa ortaǵa beıimdeý, olardyń ańshylyq daǵdylary men adamnan tabıǵı saqtyǵyn joǵaltpaýyn qamtamasyz etý qajet boldy. Sonymen qatar Іle-Balqash rezervatynda jolbarystardyń qorektik bazasy qalpyna keltirilip, jyrtqyshtardyń tabıǵı ortada ózdiginen tirshilik etýine qajetti jaǵdaılar jasaldy.
Fılm osy kúrdeli úderistiń barlyq kezeńin egjeı-tegjeıli kórsetedi: janýarlardyń Qazaqstanǵa kelýinen bastap, beıimdelý kezeńine, odan ári olardy tabıǵat aıasyna jiberýge daıyndaýǵa deıingi jumystar qamtylǵan.
Eki eresek jolbarys pen eki kúshikten turatyn tórt janýar Habarovsk ólkesinen Qazaqstanǵa deıin uzaq jol júrip ótti. Elge jetkizilgen soń olar mamandar táýlik boıy baqylaý júrgizetin beıimdeý ortalyǵyna ornalastyryldy. Munda olardyń densaýlyǵy ǵana emes, minez-qulqy men qorshaǵan ortaǵa beıimdelý erekshelikteri de jiti qadaǵalandy.
— Balqashta jolbarysty tabıǵatqa jibergenin jańalyqtardan estip, oqyp júrdik. Biraq munyń artynda ekojúıe úshin de, jalpy Qazaqstan tarıhy úshin de qanshalyqty aýqymdy, qajyrly ári asa mańyzdy jumys turǵanyn tipti elestete almappyz, — dedi kórermen Erkesh Ospanov.
Onyń pikirinshe, fılm jańalyqtardaǵy qysqa ǵana habarlamanyń tasasynda qanshama ǵylymı, ekologııalyq jáne uıymdastyrýshylyq mindet turǵanyn tereńirek túsinýge múmkindik bergen.
Fılm avtorlary úshin Qazaqstanǵa jolbarystardyń kelý faktisin ǵana kórsetý jetkiliksiz bolǵan. Olar osy oqıǵanyń tarıhı máni men keń aýqymdy kontekstin de kórermenge jetkizýdi maqsat etken.
— Biz úshin derekti kıno — ýaqytty toqtatyp, ony tarıhqa aınaldyrýdyń bir joly. Avtorlar retinde bizdiń mindetimiz — shyndyqty jaı ǵana hattap qoıý emes, ony tereń mazmundy avtorlyq oıǵa aınaldyryp, árbir oqıǵanyń ar jaǵyndaǵy adamdyq mándi tabý. Sondyqtan «Hronıkadan bolashaqqa» kınolektorııi biz úshin aıryqsha mańyzdy. Biz tarıhty saqtap qana qoımaı, ony jas urpaqqa jandy, shynaıy ári emotsııalyq turǵyda jetkizgimiz keledi, — dedi Prezıdenttiń TRK Derekti kıno ortalyǵynyń aǵa redaktory Elmıra Ishmýhametova.
«Jolbarys: ız taıgı v step» — bir kezderi osy jerden joıylyp ketken tirshilik ıesiniń týǵan tabıǵatymyzǵa qaıta oralýyna degen úmittiń tarıhy. Fılm ekologııalyq bastamanyń Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy ózara senimge negizdelgen yqpaldastyqtyń mańyzdy bóligine aınala alatynyn kórsetedi.
Aıta keteıik, «Hronıkadan bolashaqqa» kınolektorııi óz jumysyn Astanadan bastap, Qyzylorda, Túrkistan, Shymkent, Taraz, Aqtaý, Atyraý, Oral, Aqtóbe, Óskemen, Semeı, Petropavl jáne Pavlodar qalalarynda jalǵastyrdy.
Aldaǵy kúnderi derekti fılmder Qaraǵandy, Kókshetaý jáne Qostanaı qalalarynda kórsetiledi. Odan keıin shyǵarmashylyq top Taldyqorǵan men Qonaev qalalaryna attanady.
Joba 25 qyrkúıekte Almaty qalasynda qorytyndylanady.
Kórsetilimderdi óńirler ákimdikteriniń qoldaýymen Prezıdenttiń TRK uıymdastyryp otyr. Kirý tegin.
