Qonaevta Prezıdent teleradıokesheniniń kınolektorııi aıasynda derekti fılmder kórsetildi
QONAEV. KAZINFORM – Almaty oblysynda Qazaqstan tabıǵaty jáne qorshaǵan ortany qorǵaýǵa úles qosyp júrgen adamdar týraly derekti fılmder kórermen nazaryna usynyldy.
Prezıdent Teleradıokesheniniń 30 jyldyǵyna arnalǵan respýblıkalyq kınolektorııdiń kórsetilimderi aıaqtalýǵa jaqyn. Qonaev – fılmder kórsetilgen sońǵy qalalardyń biri. Bıyl Derekti kıno ortalyǵy óz týyndylaryn elimizdiń túkpir-túkpirindegi kórermenderge usyndy.
Qonaevtaǵy kórsetilim baǵdarlamasynda «Aral», «Travel Kazakhstan», «Tamshy» jáne «Sert» fılmderi boldy. Olardyń árqaısysy jeke taqyrypty qozǵaıdy. Bir qaraǵanda, fılmderdegi taqyryptar ártúrli: tartylyp bara jatqan teńiz ben balyqshynyń taǵdyry, joıqyn sý tasqyny jáne tabıǵı apatty bastan ótkergen adamdar, ekologııa men týrızm.
Degenmen bul oqıǵalardyń bárin biriktiretin ortaq nárse – olardyń shynaıy oqıǵalarǵa negizdelýi. Ár kadrdyń artynda naqty oqıǵa, árbir oqıǵanyń artynda ony bastan ótkergen adam bar. Ár fılm osy adamdardyń taǵdyryn arqaý ete otyryp, el tarıhynyń bir bóligin ekran arqyly jetkizedi. Bul kórermenge sol oqıǵalarǵa tereńirek úńilýge múmkindik berdi.
Almaty oblysy ishki saıasat basqarmasynyń basshysy Tólegen Kenjebekovtiń aıtýynsha, oblys turǵyndaryna kórsetilgen fılmder tabıǵatty qorǵaý syndy ózekti máselelerdi kóterip, qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen qaraýǵa úndeıdi.
— Bul fılmder maǵan kóp oı saldy. Alǵashqy fılm Aral teńizine arnalǵan. Búginde qolda barymyzdy baǵalaý kerek. Tabıǵatqa uqypty qaraý, tazalyqty saqtaý jáne qorshaǵan ortany qorǵaý mádenıetin odan ári qalyptastyrýymyz qajet, — dedi Tólegen Kenjebekov.
Ol ekologııalyq jaýapkershilik jekelegen is-sharalarmen ǵana shektelmeýi kerek ekenin, kerisinshe, kúndelikti mádenıettiń bir bóligine aınalýy tıis ekenin atap ótti.
— Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev usynǵan «Taza Qazaqstan» baǵdarlamasy bir rettik naýqan emes ekenine kóz jetkizip otyrmyz. Búginde qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen jáne sanaly túrde qaraý mádenıeti qazirgi urpaqtyń boıyna sińip, ómirimizdiń bir bóligine aınalyp keledi, — dedi Tólegen Kenjebekov.
Derekti kıno ortalyǵynyń redaktory ári stsenarıı avtory Nurlan Qabdaı Qazaqstannyń ár óńirinde ótken kórsetilimder barysynda kórermenderdiń ekologııalyq taqyrypqa erekshe qyzyǵýshylyq tanytqanyn baıqaǵan. Sózinshe, derekti kınonyń máni de osynda – aýqymdy máseleni naqty adamnyń ómiri arqyly kórsetip, ony kórermenge jiti túsindiredi.
— Kaspıı men Aral máselesi tek Qazaqstanǵa tıisti emes, bul – jahandyq problema. Eger Kaspıı 1980–1990 jyldardaǵy Aral teńiziniń taǵdyryn qaıtalasa, bul álemdik deńgeıdegi ekologııalyq máselege aınalady. Sondyqtan «Tamshy» fılmi kórermenderdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyryp otyr, — dedi Nurlan Qabdaı.
Bul fılm BUU jarııalaǵan Halyqaralyq volonterler jyly aıasynda prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen túsirilgen. Fılmniń taqyryby eldegi ekologııalyq kún tártibine jaqyn. Ol azamattyq jaýapkershilikke, tabıǵatqa uqypty qaraýǵa jáne ekologııalyq máselelerdi sheshýge atsalysýǵa úndeıdi.
Fılm epızodtarynyń birinde jaralanǵan birqazannyń qutqarylýy baıandalady. Qanaty synǵan qusty jergilikti turǵyndar taýyp alyp, eriktilerge habarlasady. Osylaısha birqazan Almaty haıýanattar baǵyna jetkizildi.
Fılmde Kaspıı teńiziniń endemıgi – ıtbalyqty saqtaý máselesi de kóterilgen. Onda jaǵalaýdan qyrylǵan janýarlar tabylǵannan keıin eriktiler men mamandardyń júrgizgen jumysy, sondaı-aq zertteý úshin bıomaterıal alý protsesi kórsetiledi.
Nurlan Qabdaıdyń aıtýynsha, «Tamshy» fılminiń negizgi ıdeıasy – Kaspııdiń ekologııalyq máselelerine nazar aýdarýmen qatar, ár adamnyń jeke jaýapkershiligin qalyptastyrý.
— «Tamshynyń» ıdeıasy – tazalyq árqaısymyzdan bastalýy kerek degen oı. Biz «Taza Qazaqstan» deımiz. Biraq bul ıdeıanyń shyn máninde júzege asýy úshin qoǵamda ekologııalyq mádenıet qalyptasýy qajet. Eger ár adam ózinen bastap, úıiniń aınalasyn, aýylyn, qalasyn nemese óńirin taza ustaýǵa atsalyssa, ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsarta alamyz, — dedi ol.
Kórermenderdiń biri Aıajan Asqar fılmnen alǵan áserin bólisti. Onyń aıtýynsha, týyndy qorshaǵan orta aldyndaǵy jeke jaýapkershiligine degen kózqarasyn ózgertken.
— Tabıǵatty qorǵaý tek ekologtar men memleketke baılanysty emes, ár adam óz úlesin qosa alady. Ásirese ýaqyty men kúshin osy iske arnap júrgen eriktilerge alǵys aıtqym keledi. Fılmdi kórgennen keıin olardyń eńbeginiń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsinesiń, — dedi Aıajan.
«Hronıkadan bolashaqqa» atty respýblıkalyq kınolektorıı 2026 jylǵy 21 mamyrda Astanada bastaldy. Kórsetilimder buǵan deıin Qyzylorda, Túrkistan, Shymkent, Taraz, Aqtaý, Atyraý, Oral, Aqtóbe, Óskemen, Semeı, Pavlodar, Petropavl, Jezqazǵan, Qaraǵandy, Kókshetaý, Qostanaı jáne Taldyqorǵan qalalarynda ótti.
Kınolektorııdiń sońǵy kórsetilimi Almaty qalasynda bolady.
