Holokosty bastan ótkergen jazýshy Maıkl Grıýnbaým ómirden ozdy
BOSTON. QazAqparat - Belgili jazýshy, Holokost oqıǵasynyń kýágeri Maıkl Grıýnbaým 92 jasynda dúnıeden ótti, dep habarlaıdy QazAqparat The Boston Globe basylymyna silteme jasap.
Ol óziniń 80 jasynda jazǵan estelikterinde fashıster Chehoslovakııany, óziniń balalyq shaǵyn qalaı talqandaǵanyn jáne jasóspirim kezinde tórt márte ólimnen qalaı aman qalǵany týraly jazǵan edi.
«Holokostty bastan keshirý – úlken jaýapkershilik – este saqtap júrý, aıtyp júrý jáne eshqashan umytpaý jaýapkershiligi. Osy dúnıede keri ketken nárseni túzetý úshin sizderdi Holokost sabaqtaryn paıdalanýǵa shaqyramyn», - dep jazdy Grıýnbaým. Sondaı-aq ol bul álemdi budan da jaqsyraq etý úshin aldymen, ózińnen bastaý kerektigin aıtqan.
92 jastaǵy jazýshy qaıtys bolar kúni Brýklındegi úıinde Zoom baǵdarlamasy arqyly eki sabaq ótkizgen. Ol júrek syrqatynan kóz jumdy.
Maıkl Grıýnbaým 1930 jyly 23 tamyzda dúnıege kelip, Pragada ósken. Bala kezinen kásipqoı fýtbolshy bolýdy armandaǵan. Biraq bul armany oryndalmady. 1939 jyly Germanııa Chehoslovakııany okkýpatsııalaýdy bastady. Bul kún Grıýnbaýmnyń esinen eshqashan shyqqan emes.
Grıýnbaýmnyń otbasy barlyq múlki men aqshasyn fashısterge tapsyryp, Praga gettosyndaǵy shaǵyn páterge kóship barady. Al 1941 jyly onyń ákesi Karl tutqyndalyp, azaptap óltiriledi.
Kelesi jyly, 12 jasqa tolǵan Maıkldy anasy jáne ápkesimen birge Chehııadaǵy Terezın degen fashıstik kontslagerge jiberedi. Ol jerde jataqqahanyń tar bólmesine 40-qa jýyq uldy jatqyzady. Keıin kópshiligi túrli syrqattan nemese ashtyqtan qaıtys bolady.
Maıkldyń otbasy men ózi Osventsımge jiberiletinderdiń tizimine úsh márte engizilgen, biraq anasy Margarettiń arqasynda olar qorqynyshty taǵdyrdyń tyrnaǵyna ilinbeı qalady. Anasy Terezınde fashıstik ofıtserdiń balalaryna qonjyq jasaýmen aınalysatyn. Onyń otbasy tizimge ilingen saıyn, ol ózi bolmasa tapsyrys oryndalmaı qalatynyn alǵa tartyp otyrǵan.
Anasy 1974 jyly kóz jumady. Ol jasaǵan oıynshyqtardyń birin ulyna alyp qalǵan. Oǵan Sasha esimi beriledi.
«Men osy oıynshyq qonjyqtyń arqasynda tiri júrmin. Holokost kezinde Sasha meniń ómirimdi saqtap qaldy», - deıdi Maıkl.
M.Grıýnbaým soǵystan keıin AQSh-qa qonys aýdaryp, Massachýsets tehnologııalyq ınstıtýtyn ınjener-qurylysshy mamandyǵy boıynsha bakalavr dárejesimen bitirip, Iel ýnıversıtetinde qala qurylysy magıstri dárejesin aldy. Áıelimen birge Brýklınge qonystanyp, úsh ul tárbıelep ósirdi.
Uly Devıd ákesiniń keremet adam bolǵanyn aıtady: «Kontslagerdegi tájirıbesiniń arqasynda ómiriniń sońyna deıin optımıst boldy. Ákem bizdi tabandylyqqa baýlydy: «Ózińiz qalaǵan nársege umtylýdan eshqashan bas tartpa» deıtin.
Maıkl «Álemniń bir jerinde kún bar» atty kitabynyń ataýyn anasynyń Terezınnen shyqqannan keıin jazǵan hatynyń bir jolynan alǵan. Keıin ol óziniń estelikterin 19 tilge aýdaryp basty.
