Hımııa salasynda 9,8% ósim: Úkimet jańa óndiristerdi iske qosýdy jedeldetpek

ASTANA. KAZINFORM — Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken Ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý jónindegi shtabtyń kezekti otyrysynda hımııa ónerkásibin damytý máselesi qaraldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady. 

Negizgi kásiporyndardaǵy boljamdar men salymdar týraly Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Oljas Saparbekov baıandady. 2025 jylǵy qorytyndy boıynsha salada 9,8% ósim bar. Óndiris kólemi — 1,5 trln teńge. Bul 2024 jylǵy deńgeıden 41%-ǵa joǵary (1,1 trln teńge). Óńdeý sektoryndaǵy hımııa ónerkásibiniń úlesi bir jyl burynǵy 4,6%-ǵa qaraǵanda 5,2%-ǵa ósken. Jalpy, sońǵy bes jylda sala turaqty oń dınamıkany kórsetip otyr.

Kásiporyndardyń boljamyna sáıkes, 2026 jyl sońynda ónimniń barlyq negizgi túri boıynsha ósim bolýy múmkin, máselen: ammofos — +3,8%, selıtra — +8,2%, sary fosfor — +6,7%, polıpropılen — +25,2%, kúkirt qyshqyly — +20,1%, natrıı tsıanıdi — +70,5%, hrom oksıdi — +0,6%, kaýstıkalyq soda — +10,4%.

Jańa óndiristerdiń iske qosylýy da saladaǵy dınamıkaǵa úles qosady.

Bıyl «Evrohım» JShS-niń jańa kúkirt qyshqyly zaýyty qosymsha 600 myń tonna kúkirt qyshqylyn óndirýge múmkindik bermek. Ekinshi jartyjyldyqta Jambyl men Túrkistan oblystarynda natrıı tsıanıdin óndirýdiń ekinshi kezeńin, sondaı-aq sýtegi asqyn totyǵy men natrıı persýlfatyn óndirýdiń jańa qýatyn iske qosý josparlanyp otyr.

Saladaǵy oń dınamıkany saqtaý úshin júıelik máselelerdi sheshý qajet. Vıtse-mınıstr Oljas Saparbekovtyń aıtýynsha, tehnıkalyq kúkirtke degen joǵary suranysqa oraı ishki naryqty barynsha qamtamasyz etip, básekege qabiletti baǵa qalyptastyrý tetigin ázirleý úshin Energetıka mınıstrligimen jáne QazMunaıGazben birlesip jumys isteý talaby týyndap otyr. Jyl saıyn shamamen 4 mln tonna kúkirt óndiriledi desek, onyń 10%-y (400 myń tonnasy) ishki tutynýǵa ketedi. Al 2030 jylǵa qaraı keıbir kásiporynnyń qajettiligi 2 mln tonnaǵa jetýi múmkin. Bul óndiristi keńeıtý men salany damytýǵa jańa múmkindik beredi.

Talqylaýǵa Kaýstık, «Qazatomónerkásip» UAK, QazAzot jáne Qazfosfat kompanııalarynyń ókilderi qatysyp, salany damytýdaǵy ózekti máselelerdi atap ótti.

Máselen, Qazfosfat ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyryp, 2029 jylǵa qaraı tyńaıtqysh shyǵarýdy eki ese arttyrýdy josparlap otyr. Osy jospar sheńberinde Taraz qalasynda qýaty 800 myń tonna bolatyn kúkirt qyshqyly zaýyty salynýda. Jańatas qalasyndaǵy hımııalyq keshende 800 myń tonnadan eki tseh qurý kózdelgen. Ósýdi qamtamasyz etý úshin shıkizat bazasyn nyǵaıtý qajettigi atap ótildi.

Bıznes ókilderi kótergen taqyryptardyń ishinde elektr energııasy baǵasyn belgileýdiń ashyqtyǵy, óıtkeni, olardyń naqty quny bir-eki aıdan keıin ǵana belgili bolady, sondaı-aq jańa óndiristi iske qosýdy kúrdelendire túsetin prekýrsorlar aınalymyn lıtsenzııalaýdaǵy qıyndyqtar bar.

Vıtse-premer keńes sońynda beıindi memlekettik organdarǵa bıznes kótergen máselelerdi pysyqtaýdy, sonyń ishinde kásiporyndarǵa óndiristi josparlaý úshin tarıfti táýliktiń qarańǵy jáne jaryq ýaqyttary boıynsha saralaý múmkindigin berýdi, ishki naryqty kúkirtpen qamtamasyz etýde básekeles baǵamen artyqshylyq berý tetigin ázirleýdi, tollıngtik operatsııalar boıynsha túzetýler engizýdi jedeldetýdi jáne ulttyq rejımnen alyp tastaý normasyn uzartý jóninde usynys daıyndaýdy tapsyrdy. 

Aıta ketelik munaı-gaz-hımııa ónerkásibi týraly zań jobasy ázirlenip jatyr.