Helanshan petroglıfterinen tórt at jekken arba beınesi anyqtaldy
ASTANA. KAZINFORM – Qytaıdyń Nınsıa-Hýeı avtonomııalyq regıonynyń Inchýan qalasyndaǵy Helanshan petroglıfteri basqarmasynyń deregine sáıkes, jýyrda mamandar jartas sýretterin qaıta túgendeý barysynda «tórt at jekken arba» nobaıyn anyqtaǵan.
Sınhýa agenttiniń jazýynsha, qundy petroglıf Helanshan jotasyndaǵy jartas sýretterinen alǵash ret tabylyp otyr.
Jańadan anyqtalǵan petroglıf taý etegindegi prolıývıaldy-shógindi aımaqta jatqan oqshaý tastyń betine qashalǵan. Tas topyraqqa jartylaı kómilgen, ashyq bóliginiń bıiktigi 15 santımetrden aspaıdy, aınalasyn aramshóp basqan. Sondyqtan buǵan deıin baıqalmaı kelgen. Sýrettiń ólshemi 24×20 santımetr. Qashaý ádisimen salynǵan, oıyqtyń tereńdigi shamamen 1,5 mıllımetr.
Helanshan petroglıfteri týraly aqparattyq-arhıvtik derekterge sáıkes, Helanshan óńirindegi jartas sýretterinde «at jekken arbalardyń» jalpy sany 20-dan aspaıdy. Buǵan deıin anyqtalǵan petroglıfterdiń barlyǵynda derlik arbaǵa eki jylqy jegilgen. Al «tórt at jekken arba» beınesi buǵan deıin Ortalyq Azııa, Mońǵolııa jáne Ońtústik Sibir óńirlerinde, sondaı-aq Qytaıdyń Shyńjań-Uıǵyr avtonomııalyq regıony men Іshki Mońǵolııa avtonomııalyq regıonynda ǵana kezdesken.
Helanshan petroglıfteri basqarmasynyń dereginshe, «at jekken arba» taqyrybyndaǵy jartas sýretteri – Soltústik Qytaı petroglıfterine tán biregeı mádenı qubylys. «Tórt at jekken arba» sýretiniń tabylýy Helanshan jotasyndaǵy petroglıfterdiń mazmunyn baıytyp, ártúrliligi men biregeıligin arttyryp qana qoımaı, aımaqtyń ejelgi turǵyndarynyń óndiristik ómiri men egin jáne mal sharýashylyqtarynyń damý deńgeıin kórsetedi.
Helanshan taýlarynyń shyǵys qaptalynyń ortalyq bóliginde ornalasqan Helanshan petroglıfter qoryǵy – jer betinde jartas sýretteri eń kóp shoǵyrlanǵan aımaqtardyń biri. Qoryqta 6 myńǵa jýyq sýret bar, onyń ishinde 700-den astamynda adam beınesi salynǵan. Jartas sýretterinde adam, janýar, ósimdik beınelerimen qatar aspan deneleri men ártúrli tańbalar da kezdesedi. Olar ejelgi adamdardyń ańshylyq, baqtashylyq jáne tasattyq sııaqty kúndelikti tirshiliginen mol derek usynady.
Aıta keteıik, Qytaıda ejelgi kóshpendiler qoldanǵan arbanyń kóshirmesi jasalǵan edi.
