«Halyqtyń erki júzege asty» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Halyq saılaǵan Parlament halyq bıligin júzege asyrdy: Elbasy ókilettigin uzartý jóninde referendým ótkizýge múmkindik beretin zań qabyldandy. Bul - halyq qalaýy, el tilegi. Osy aıtýly oqıǵaǵa oraı «Egemen Qazaqstan» gazetiniń senbilik sanynda «Halyqtyń erki júzege asty» degen kólemdi maqala jarııalandy. Elbasynyń ókilettigin uzartý boıynsha respýblıkalyq referendým ótkizý jónindegi bas­ta­mashy top osy ıdeıany qoldaǵan 5 mln-nan astam qazaqstandyq­tar­dyń atynan Parlament palata­la­rynyń birlesken otyrysynyń qa­raýyna Qazaqstan Konstı­tý­tsııa­syna Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń prezıdenttik ókilet­ti­gin respýblıkalyq referendým­da uzartý múmkindigin kózdeıtin ózgerister engizý týraly máseleni shyǵarýdy surap, Parlament de­pý­tattaryna Úndeý jasaǵanyn atap ótken Má­jilis Tóraǵasy Oral Mu­ha­med­­janov: «Son­dyqtan, Konstıtýtsııanyń 58-shi baby 4-shi tarmaǵyn basshylyqqa ala otyryp men Parlament pala­talarynyń birlesken otyrysyn shaqyrý týraly sheshim qabyldadym», - depti.

Sondaı-aq maqalada birlesken otyrys barysynda sóz alǵan barlyq depýtattardyń da pikirleri berilgen. Nátıjesinde eki palatanyń depýtattary «Qazaqstan Respýblıkasynyń Kons­tıtýtsııasyna ózgeris engizý týraly» Zańdy eki oqylymda da qabyldaǵan. Jarııalanymdy tolyq oqyǵyńyz kelse, basylymnyń búgingi nómirin jiberip almańyz.

«Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Bilim jáne ǵy­lym mınıstri Baqytjan Jumaǵulovty qabyldady» - dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti. B.Jumaǵulov Prezıdentke vedomstvonyń 2010 jylǵy qyzmetiniń negizgi qorytyndylary týraly baıandaǵan. 2010 jyly elimizde mektepke deıingi mekemelerdiń sany 41 paıyzǵa kóbeıdi, 93 mektep, 28 tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý oryndary salyndy, «Nazarbaev Ýnıversıteti», Túrki álemi Akademııasy ashyldy. Bilim men ǵylymǵa bólingen qarjy kólemi 797 mlrd. teńgeni nemese ІJÓ-niń 4,1 paıyzyn qurady. Qazaqstan ıÝNESKO-nyń bilimdi damytý ındeksi boıynsha 4-oryndy ıelendi. 2010 jyly naýryzda elimiz Bolon protsesine kirdi.

***

Keshe Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń qatysýymen Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginde keńeıtilgen alqa májilisi ótti. Osyǵan oraı «Aıqyn» gazetinde «Mınıstrlik qosymsha qarjy bólýdi suraıdy» degen taqyryppen maqala basyldy. Basylymnyń atap ótýinshe, ótken jyly mınıstrliktiń shuǵyl den qoıý kúshteri 8976 adamdy qutqardy. Nátıjesinde tótenshe jaǵdaı aımaǵynan 12486 adam kóshirildi. Oqys oqıǵalarǵa 64916 jedel shyǵý uıymdastyrylyp, 879 zardap shegýshige alǵashqy medıtsınalyq járdem jasaldy. Al memlekettik materıaldyq rezervten Tájikstan, Aýǵanstan, Moldova, Qyrǵyzstan Respýblıkalaryna gýmanıtarlyq kómek kórsetildi.

Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko ótken jylǵy apattardyń saldarynan elimizge orasan zor shyǵyn kelgenin tilge tıek ete kelip: «Saqtandyrý kompanııalarynyń málimeti boıynsha, 2010 jyly tabıǵı apattar saldarynan elimizge 130 mlrd AQSh dollary kóleminde zalal keldi. Buǵan antropogendik apattardy qossaq, shyǵynnyń kólemi 222 mlrd AQSh dollaryn quraıdy», - depti.

Osy basylymnyń dástúrli «Aq sóıle!» aıdarynda ǵalym, jazýshy Tursyn Jurtbaımen aradaǵy suhbat jarııalandy. Basylymnyń tilshisiniń barlyq saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen ol: «Endi, mynaǵan nazar aýdaralyq, kúni keshe ǵana «Bir el, bir kitap» boıynsha Juban Moldaǵalıevtyń «Men qazaqpyn» dastanyn oqýǵa berdi. «Men qazaqpyn myń ólip, myń tirilgen». Tórt-bes shýmaqta osyndaı sózder bar. Aqyndyq bıiktigin bildiretin pafos sóz. Al sol «Men qazaqtyń» ishine úńiler bolsań, «men orystyń kúńi edim, quly edim, kúnnen týǵanmyn. Gýnnen týǵanmyn depti bireýler, joq men quldan týdym. Qulmyn. Orystyń máńgilik baýyrymyn, sonyń qol astynda ótemin» degen sózder bar. «Qan sasyǵan Abylaı, Kenesarylar kimge kerek» degen de sózder álgi jyrdyń ishinde júr. Osyny kim oqıdy. Ne dep oqıdy. Qalaı túsinedi. Osyny biz «keremet týyndy» dep, «Bir el, bir kitap» serııasymen oqyrmanǵa usynyp otyrmyz. Nege halyqqa usynar kezde osy jaǵyn tereń oılamadyq. Biz qazir qul da, kúń de emespiz, biz bostanbyz, azatpyz. Táýelsiz memlekettiń ulandarymyz. Saıyp kelgende, biz ádebı baǵalaýda da durys sheshim qabyldaı almaı jatqan sekildimiz», - deıdi. Ekeýara áńgime «Alash ıdeıasy - ulttyq ıdeıa bolýy tıis» degen taqyryppen berilgen.

***

«Qańtardyń 14-nen 17-si aralyǵynda tómengi temperatýralyq fonnyń qalyptasýyna baılanysty Almaty, Shyǵys Qazaqstan oblystaryndaǵy ózenderde jáne Syrdarııada seń qozǵalyp, sý deńgeıiniń kúrt kóterilýi jáne sel júrýi yqtımal. QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi eskertý jarııalap, turǵyndardy aldyn ala saqtandyryp otyr», - dep jazady «Alash aınasy» gazeti búgingi nómirinde jaryq kórgen «Mamandar sel júretinin eskertip otyr» degen taqyryptaǵy aqparatynda. Sondaı-aq basylym 2 qańtar kúni qatty aıazdyń saldarynan Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Qaljyr ózeninde toń jınalyp, onyń arty sý tasqynyna ákelip soqqanyn, al osydan bir apta ótpeı jatyp, Almaty oblysyndaǵy Sharyn ózeniniń sol jaǵalaýy tasyp, irgesindegi aýyldyń 250-ge jýyq aýlasyn basyp qalǵanyn eske salǵan.

«Alash aınasy» gazetiniń turaqty «Dat!» aıdarynda Azattyq radıosy qazaq qyzmetiniń dırektory Edige Maǵaýınmen aradaǵy suhbat «Aqań men Jaqań bastaǵan Alash qaıratkerleriniń kezinde emıgratsııaǵa shyǵyp ketpegenine ókinemin» degen taqyryppen berilgen. Basylym tilshisiniń barlyq saýaldaryna egjeı-tegjeıli jaýap bergen ol: «Keshegi deıtin bolsaq, álbette, eń birinshi Mustafa shoqaı babamyz oıǵa oralady. Ol kezdegi jaǵdaı belgili. Eldegi tutastaı qoǵamdyq qurylym ózgerdi. Sondyqtan Mustafa atamyzdyń shekara asyp ketkeni durys boldy. Men, óz basym Aqań men Jaqań bastaǵan Alash qaıratkerleriniń kezinde emıgratsııaǵa shyǵyp ketpegenine ókinemin. Jasyratyny joq, máselen, bizdiń ýkraın, belarýs, grýzın t.b. ózge ulttan áriptesterimiz bar. Olardyń barlyǵynyń da sovet ókimeti ornaǵan kezde syrtqa shyǵyp ketken zııalylary bar. Olardyń barlyǵy syrtta júrip, qysqa merzimde ǵana Táýelsizdiktiń dámin tatyp qalǵan óz elderindegi ulttyq rýhtyń shette saqtalýyna úles qosqan edi», - deıdi. Suhbattyń tolyq nusqasyn basylymnyń senbilik sanynan oqı alasyzdar.

***

«Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń senbilik nómirinde Qazaqstan mádenıeti men óneri qaıratkerleriniń úndeýi jarııalandy. Onda: «Elbasymyz el egemendiginiń 20 jy­lyn­da ult má­de­nıetiniń ósip-órkendeýine de ólsheýsiz úles qosty. Ol toqsanynshy jyl­dardaǵy qıyn-qystaý kezeńniń ózinde-aq ónerdiń ómirsheńdigine erekshe mán berip, Almatydaǵy Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatryn túgeldeı qaıta jańǵyrtýdan ótkizdi. Memleket basshysynyń osyndaı qanatty qamqorlyǵynyń arqasynda táýel­siz­diktiń alǵashqy jyldary elimizde jańa­dan 13 teatr ashyldy. Astana men Shym­kent­tegi opera jáne balet teatrlary, Astana, Shymkent, Oral, Petropavl, Kókshetaý, Aqtaý, Túrkistan qala­la­­ryndaǵy qazaq drama teatrlary, Shymkenttegi ázil-syqaq teatry, Saıramdaǵy ózbek teatry, Petro­pavldaǵy qýyrshaq teatry - táýelsizdiktiń jemisteri. Mádenıet pen óner qaırat­kerleri zaman talabyna saı jańa opera, balet, drama jáne kıno týyn­dy­la­ryn dúnıege ákelip, táýelsizdik tuǵyryn bıiktetti. As­tanada ótken jyly Óner ýnıversıteti bolyp qaı­ta qurylǵan Mýzykalyq akademııa, Almatyda Óner akademııasy boı kóterdi. Kópultty Qazaqstanda ózge ha­lyqtar mádenıetiniń damýyna da aıryqsha kóńil bó­linýde. Ultaralyq tatýlyq pen qoǵamdyq kelisim saıa­saty berik uıyǵan elimizde búgingi tańda 15 orys jáne koreı, uıǵyr, nemis, ózbek teatrlary jumys isteıdi. Munyń bári saıasat pen mádenıette árqashanda tarazy basyn teń ustaıtyn Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń keń de kemel saıasatynyń naqty kórinisi», - delingen. Úndeýdiń tolyq mátinimen «Egemen Qazaqstan» gazetinen tanysa alasyzdar.