Halqynyń 80 paıyzy qazaqtan quralǵan Astana qalasy qazaq tilin bilý deńgeıi jaǵynan ózge óńirlerge úlgi bolýy tıis - S.Orazalın
ANA. 29 sáýir. QazAqparat /Gúlmıra Álıakparova/ - Halqynyń 80 paıyzy qazaqtan quralǵan Qazaqstannyń kindik qalasy - Astana, qazaq tilin bilý deńgeıi jaǵynan ózge óńirlerge úlgi bolýy tıis.
Bul týraly búgin elordada ótken dóńgelek ústel otyrysy barysynda QR eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, jazýshy Sultan Orazalın aıtty.
S.Orazalın, qazaq tilin úırenýge degen ózderiniń enjarlyqtaryn aqtaý úshin tildik ortanyń joqtyǵyn jeleý etip otyrǵan azamattardy tilge tıek ete kele, naǵyz tildik ortasy bar, turǵyndarynyń 80 paıyzy qazaqtan turatyn - Qazaqstannyń astanasy ana tilinde sóılemeıtindigin qynjyla aıtty. «Astana ákimshiliginde 3 myńǵa jýyq adam jumys isteıdi eken. Sonyń 90 paıyzdan astamy qazaqtar. Bul tildik orta emeı ne? Astanada bári jasalady, oǵan qarap ózge óńirler boı túzeıdi. Til halyqqa kerek, al halyq bizbiz», - dedi ol.
Al QR eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri, jazýshy Sabyrjan Shúkiruly atap kórsetkendeı, elimizdiń qaı salasynda bolsyn jetistikter bar. «Degenmen», - deıdi ol, qazir dalamyzben maqtanǵanymyzben, sanamyzben maqtana almaıtyn kúıge tústik. «Qazaq tiliniń endigi býynynyń mángúrttenýine biz - zııaly qaýym, ultjandy azamattar, til janashyrlary tikeleı kinálimiz. Bul bizdiń salǵyrttyǵymyzdyń saldary. Etek alyp bara jatqan kemshilikke, jamanshylyqqa selt etpeımiz, ún qatpaımyz», - deıdi ol.
Jazýshynyń pikirinshe, bárin tek resmı oryndardan ǵana kúte bermeı, qoǵamdyq pikir týǵyzyp, bilek-talap qoıyp, memlekettik tildiń óz mártebesine ıe bolýyna kedergi jasaýshylarǵa toıtarys berý qajet. Osyǵan jumylý kerek hám jurtshylyqty jumyldyrý kerek. S.Shúkiruly da bul baǵyttaǵy jumysty tildik ortasy bar Astanadan bastaý qajet degen oı túıdi.
Óz kezeginde Astana qalasy Tilderdi damytý basqarmasynyń bastyǵy Orazgúl Asanǵazyqyzy, elordada turatyn 70 paıyz qazaqtyń 53 paıyzynyń balasy qazaq synybynda, 47 paıyzynyń balasy áli orys synybynda oqıtyndyǵyn aıtyp qynjyldy. Onyń aıtýynsha, qazaq tilindegi oqýlyqtardyń sapasynyń nasharlyǵyn alǵa tartýdyń negizi joq. Onyń bir ǵana mysaly, 2010 jyly Astana túlekteri alǵan medaldardyń 97 paıyzyn qazaq synybynyń balalary ıelengen. Matematıkadan dúnıejúzilik olımpıadadan besinshi oryndy alyp kelgen jáne qazaq synybynyń balasy boldy.
Ákimdik ókiliniń sózine qaraǵanda, búgin de Qazaqstandaǵy qazaqtyń orta jasy - 29, al sany jaǵynan qazaqtan keıingi orynda turǵan ózge ulttyń orta jasy - 59 jas. «Sondyqtan», - deıdi ol, endigi on jyldan keıin qazaqstandyqtardyń 90-95 emes, 99 paıyzy qazaq bolady jáne olar qazaqsha sóıleıtin bolady. Til qadirin, qazir ózi qazaq tilin úırenbeı, balalaryn da orys synyptarynda oqytyp jatqandar - sol kezde ǵana túsinedi.
Til janashyrlarynyń pikirinshe, qazaq tili máselesi problema retinde kóterilmeýi tıis jáne ony mundaı jaǵdaıǵa jetkizgen til ıesi - qazaq halqyna uıatty jaǵdaı.
