Halyqaralyq energetıka agenttigi rekordtyq 400 mıllıon barrel munaı shyǵarady
ASTANA. KAZINFORM — Halyqaralyq energetıka agenttigine (HEA) múshe elder strategııalyq munaı qoryn birlesip shyǵarýǵa kelisti. Bul týraly agenttiktiń saıtynda jarııalandy.
Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵystardan týyndaǵan jetkizilim úzilisiniń saldaryn joıý úshin naryqqa 400 mıllıon barrel munaı jiberý josparlanǵan.
Sheshimdi HEA-ǵa múshe 32 el agenttik úkimetteriniń kezekten tys otyrysynan keıin biraýyzdan qabyldady. Jıyn álemdik munaı naryǵyndaǵy jaǵdaıdy baǵalaý jáne jetkizilimderdiń qysqarýyn sheshý sharalaryn talqylaý maqsatynda uıymdastyryldy.
— Munaı naryǵynda biz tap bolyp otyrǵan qıyndyqtardyń aýqymy buryn-sońdy bolmaǵan deńgeıge jetti. Sondyqtan men Halyqaralyq energetıka agenttigine múshe elderdiń aýqymdy shuǵyl ujymdyq sharalarmen jaýap bergenine qýanyshtymyn. Munaı naryǵy jahandyq, demek jetkizilimdegi eleýli irkilisterge jaýap ta jahandyq deńgeıde bolýy tıis. Energetıkalyq qaýipsizdik — HEA mandatynyń negizi, sondyqtan ondaǵy elderdiń batyl sharalardy birlesip qabyldap, shynaıy yntymaqtastyq tanytyp otyrǵanyn kórý meni qýantady, — dedi HEA atqarýshy dırektory Fatıh Bırol.
Rezervterdi shyǵarý árbir el óz jaǵdaıyn eskere otyryp, belgilegen merzimde júzege asyrady. Keıbir memleketter daǵdarysqa qarsy qosymsha sharalardy da júzege asyrmaq.
Agenttiktiń málimetinshe, HEA elderiniń biriktirilgen strategııalyq qory munaıdyń 1,2 mıllıard barrelinen asady. Taǵy 600 mıllıonǵa jýyq barrel úkimet tapsyrysy boıynsha qurylǵan munaı kompanııalarynyń mindetti qorynda.
Mundaı sheshim agenttik qurylǵaly altynshy márte shyǵarylyp otyr. Buǵan deıin HEA elderi 1991, 2005 jáne 2011 jyldary, sondaı-aq 2022 jyly eki ret qorlardy ujymdyq bosatýǵa júgingen.
Tótenshe sharalarǵa 2026 jyldyń 28 aqpanynda Taıaý Shyǵysta bastalǵan qaqtyǵys sebep boldy. Bul álemdik taýar saýdasynyń negizgi baǵyttarynyń biri Ormýz buǵazy arqyly munaı tasymaldaýdy eleýli túrde buzdy.
HEA málimetinshe, buǵaz arqyly munaı men munaı ónimderiniń eksporty qaqtyǵysqa deıingi deńgeıdiń 10%-dan azyna deıin tómendedi. Sonyń saldarynan aımaqtaǵy keıbir munaı kompanııalary óndiristi toqtatýǵa nemese azaıtýǵa májbúr.
2025 jyly Ormýz buǵazy arqyly kún saıyn orta eseppen 20 mıllıon barrel munaı men munaı ónimderi ótti, bul búkil álemdik teńizdegi munaı saýdasynyń tórtten bir bóligin quraıdy. Bul joldy aınalyp ótý múmkindikteri shekteýli.
Agenttik hatshylyǵy keıinnen qordy bosatý tetiginiń egjeı-tegjeılerimen tanystyryp, álemdik munaı men gaz naryqtaryndaǵy jaǵdaıdy baqylaýdy jalǵastyrýǵa ýáde berdi.
Buǵan deıin Japonııa Taıaý Shyǵystaǵy qaqtyǵysqa baılanysty munaıdyń strategııalyq qorlaryn bosatatyny týraly jazdyq.