Ǵylymı zertteý: Balanyń densaýlyǵy ákesiniń jas mólsherine baılanysty
ASTANA. QazAqparat - AQSh-taǵy Djordjtaýn ýnıversıtetiniń ǵalymdary balanyń densaýlyǵy ákesiniń jas mólsherine baılanysty bolady degen tujyrymǵa kelip otyr. Zertteýshiler balalarda kezdesetin týabitken patologııanyń olardyń ákesiniń jasymen tikeleı baılanysty ekenin kórsetip otyr. Bul olarǵa bala aǵzasyndaǵy aqaýlar urpaqtan urpaqqa beriletin epıgenetıkalyq ózgeristerdiń nátıjesi ekenin aıtýǵa múmkindik beredi, dep jazady anabol.kz.
Zertteý avtorlarynyń biri Djoanna Kıtlınska balaǵa áıeldiń júktilik kezindegi gormonaldyq faktorlary men psıhologııalyq jaǵdaıy ǵana áser etpeıtinin aıtady.
"Bizdiń jańa zertteý ákege qatysty da ádiletti bolyp tabylady. Er adamnyń jasy men ómiri gender qyzmetin baqylaıtyn molekýlalarǵa áser etedi» - dedi Kıtlınsk.
Óz baıandamasynda ǵalymdar ákeniń urpaqtyń epıgenetıkalyq ózgeristerine áserin rastaıtyn derekterge súıenedi. Mysaly, ákedegi jas mólsherindegi ózgerister men baladaǵy shızofrenııa, aýtızm jáne týabitken usqynsyzdyq bolý múmkindigi arasynda baılanys ornatylǵan.
Sońǵy zertteýdegi avtorlar fetaldi alkogoldi sındromy bar balalar ákeleri 75 paıyzdyq jaǵdaıda ishimdikke salynady. Sondyqtan FAS anasy múldem ishimdik qoldanbaǵan balalarda kezdesýi múmkin.
Sonymen qatar ákeniń ishimdikke áýes bolýy, ádette jańa týǵan náreste salmaǵynyń tómendeýine, onyń mı kóleminiń kishireıýine jáne kognıtıvti qabiletiniń nasharlaýyna ákelip soqtyrady.
Djodjtaýn ǵalymdary jaǵymdy jańalyq aıtty: balanyń jasóspirim kezinde durys tamaqtanýy júrek-qantamyr aýrýlarynan bolatyn ólim-jitimdi azaıtatynyn kórsetti.
Mine, ákeniń semirýi metabolızmniń buzylýyna, dıabettiń paıda bolýyna, tipti mı qaterli isigine alyp kelýi múmkin. Eger er adam kúızeliske tez túsetin bolsa, bul onyń urpaǵyna psıhıkalyq buzylystardyń qaýpin arttyrady.
"Ári qaraıǵy zertteýler áke men ananyń jeke-jeke yqpalyn qarastyrǵannan góri, eki ata-ana tarapynan balaǵa epıgenetıkalyq áserin eskeretin bolady", - dep habarlaıdy Kıtlınska.
Ol sonymen qatar klınıkalyq usynystardy ázirleý kezinde ákelik epıgenetıkasy boıynsha jańa derekterdi eskerý kerektigin aıtty. Er adamdarǵa Kıtlınska ózine qajet tujyrym jasaýdy usyndy.
