Ǵylymı aýdarma ınstıtýtyn qurý kerek - Ǵ. Esim
ASTANA. 26 sáýir. QazAqparat -Elimizde ǵylymı aýdarma ınstıtýtyn qurý qajet.
Búgin QR Parlamenti Senatynyń jalpy otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan senator Ǵarıfolla Esim osy máseleni kóterdi.
Senatordyń aıtýynsha, aýdarma isi qaı zamanda bolmasyn halyqtyń rýhanı ómiri men ǵylym úshin óte mańyzdy sanalǵan. Orta ǵasyrda Harýn ár-Rashıd arnaıy aýdarma úıin salyp, sonyń negizinde dúnıejúzindegi barlyq oıshyldar men ǵalymdar eńbekteri arab tiline aýdarylǵan. Buny eýropalyq ǵalym Adam Mets «musylman renessansy» dep te ataǵan edi.
«Keńestik zamanda qazaqtyń ǵylymı aýdarmasy birshama oń jolǵa qoıylǵan bolatyn. Ǵalym-aýdarmashy mamandar kommýnıstik ıdeologııa negizin quraǵan Marks, Engls, Lenın shyǵarmalaryn qazaq tilinde sóıletti. Aýdarmanyń sapasy óte joǵary boldy. 2003 jyly Elbasy N. Nazarbaevtyń bastamasymen «Mádenı mura» baǵdarlamasy qolǵa alynyp, kóp jumystar atqaryldy. Baǵdarlama sheńberinde shetel tilderinen biraz eńbekter aýdaryldy. Alaıda aýdarma jeke mektep bolyp qalyptaspady jáne aýdarylǵan shyǵarmalar sapasy da kóńildegideı bolmaı shyqty», - deıdi Ǵ. Esim.
Osyǵan oraı, senator aýdarma isin qaıta qolǵa alý qajettigin alǵa tartady. Onyń sózinshe, qazir álemdik deńgeıdegi jazylǵan shyǵarmalarmen tek orys tilinde ǵana tanysa alamyz. Aǵylshyn, frantsýz, nemis ǵalymdary men saıasatkerleriniń jazǵan eńbekteri orys tiline shapshań aýdarylyp, jurtshylyqqa tez arada usynylady. Sondyqtan, senator Ǵ. Esim qazaq tilindegi aqparat kózderi de osyndaı deńgeıde bolsa eken degen tilegin jetkizdi.
«Til aqparat kózine aınalýy úshin sol tilde álem ádebıetiniń klasssıkteri, aqyndary, oıshyldary men saıasatkerleriniń shyǵarmalary búgingi zamannyń aldyńǵy qatarly oıshyldarymen bir deńgeıde sóıleýi kerek. Kásibı aýdarma mektebi qalyptassa zań jobalarynda memlekettik tilge qatysty jiberilip jatqan kemshilikter de oryn almas edi», - deıdi ol.
