Grıgorıı Potanınniń 175 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Jumbaǵyna Azııanyń úńilgen» atty ádebı-mýzykalyq kesh ótedi
ASTANA. Qyrkúıektiń 15-i. QazAqparat. 2010 jylǵy qyrkúıektiń 17-sinde saǵat 19.00-de QR Prezıdenttik mádenıet ortalyǵynda ǵulama ǵalym, belgili saıahattanýshy, Ortalyq Azııa, Sibir, Qazaqstan halyqtarynyń tarıhyn, folkloryn zertteýshi-etnograf Grıgorıı Nıkolaevıch Potanınniń 175 jyldyǵyna arnalǵan «Jumbaǵyna Azııanyń úńilgen» atty ádebı-mýzykalyq kesh ótedi, dep habarlaıdy QazAqparat.
Kontserttik zaldyń kórme hollynda Grıgorıı Potanınniń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly syr shertetin Pavlodar oblysynyń tarıhı-ólketaný murajaıynan jınaqtalǵan kórme uıymdastyrylady.
Uıymdastyrýshylar - QR Mádenıet mınıstrligi, «Qazaq áýenderi» AQ.
Grıgorıı Nıkolaevıch Potanın 1835 jyly Pavlodar oblysy ıAmyshevo aýylynda týǵan. 1845-1952 jyldary Ombydaǵy kadet korpýsynda oqydy. Sol kezeńde qazaq ǵalymy Sh.Ýálıhanovpen tanysqan. Omby oblystyq muraǵatynda birge jumys jasap, qazaq halqy jónindegi tarıhı-etnografııalyq ádebıetterdi zerttegen. 1853-58 jyldary Sibirde áskerı qyzmette boldy. 1859-61 jyldary Peterbýrg ýnıversıtetiniń fızıka matematıka fakýltetiniń jaratylystaný bóliminde oqydy. 1876 jyldan bastap Sibir men Ortalyq Azııanyń az zerttelgen aýdandarynyń geografııasy, etnografııasy, folklory, botanıkasy men ekonomıkasy jóninde derekter jınaý maqsatymen birqatar saıahattar jasady. Olardyń ishinde 1876-77 jáne 1879-80 jyldary Soltústik-Batys Mońǵolııaǵa, 1899 jyly Úlken Hınganǵa jasaǵan ekspedıtsııalary nazar aýdartady. Sonymen qatar, Potanın Zabaıkale, Altaı jáne Qazaqstanda (Baıanaýyl, Syrymbet, Zaısan, Tarbaǵataı) bolyp, qazaq halqynyń ańyzdaryn, ertegileri men ádet-ǵuryptary jaıly derekter jınap, kitap jazdy. 1884 jyly A. Qunanbaev Grıgorıı Potanınge «Qozy Kópesh - Baıan Sulý» poemasynyń qoljazbasyn syıǵa tartady. Aqyn M. Dýlatov Potanındi «Sibirdiń qurmetti aqsaqaly» atap ketken.
G.Potanın 235 kitap jáne ǵylymı maqalalar jazdy. Sh.Ýálıhanovtyń ǵylymı eńbekterin jarııalaýǵa úlken eńbek sinirdi. Batys Sibirdiń mádenı jáne qoǵamdyq ómirine belsene aralasyp, geografııalyq jáne basqa da qoǵamdyq uıymdar, mektepter, áıelder kýrsyn, murajaılar ashýǵa qatysty. Qazaq folklory úlgilerin, jalpy túrki tildes halyqtardyń aýyz ádebıetin jınap, «Qazaqtardyń jáne altaılyqtardyń ańyzdary, ańyz-áńgimeleri jáne ertegileri» atty eńbegin jazdy. Geografııalyq ozyq eńbekteri úshin Potanındi Orys geografııa qoǵamy 1886 jyly Úlken Konstantınov medalimen marapattady. Potanın esimimen Nanshan taýyndaǵy jota, Mońǵol Altaıyndaǵy muzdyq atalǵan.
Qazaqtyń jasyndaı jarq etken juldyzy Shoqan Ýálıhanovtyń dosy, orys etnografy, geograf, pýblıtsıst Grıgorıı Potanın qazaqtyń belgili tulǵalary Álıhan Bókeıhanov, Mirjaqyp Dýlatov, Musa Shormanov, Álimhan Ermekov jáne Jaqyp Aqpaevtarmen jaqyn aralasqan.
Saltanatty keshti QR Mádenıet mınıstri M.A. Qul-Muhammed sóz sóılep ashady.
Mereıtoılyq keshte G. Potanınniń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly derekti fılmderden úzindiler kórsetilip, teatrlandyrylǵan qoıylymdar qoıylyp, Peterbýrg jaıly óleńder oqylady. Kontserttik baǵdarlamaǵa M. Gorkıı atyndaǵy Memlekettik orys drama teatrynyń ártisteri, respýblıkalyq jáne halyqaralyq konkýrstardyń laýreattary Erlan Torebaı, Berik Omarov (Semeı q.), Elena Fedıakına, Jánibek Saparov, Marat Núkeev, Alekseı Efremenko, Stanıslav Gasaev (Barnaýl q.), Qarakóz Ábdisháripova (Almaty q.), Erkebulan Qaınazarov, Ramzat Balakıshev, Madına Adamova (Pavlodar q.), Aızat Qarabekovalar qatysady.
