Grekııa atom energııasyn óndirýi múmkin

ASTANA. KAZINFORM - Energetıkalyq qajettilikter Grekııa úkimetin ıadrolyq energııa óndirý máselesin talqylaýǵa májbúr etti, dep habarlaıdy Euronews.

Grekııa úkimetine atom energııasyn qaýipsiz óndirý sharalaryn usynǵan Deon saıası ınstıtýty ne deıdi?

Energetıkalyq qaýipsizdik máselesin sheshý jáne shyǵaryndylardy azaıtý úshin Grekııa úkimeti birneshe jyl buryn úlken pikirtalas týdyratyn qadamǵa bardy: elde atom energııasyn óndirý múmkindigin talqylaýdy bastaý.

Eýropalyq Odaqtyń on eki elinde jumys istep turǵan ıadrolyq reaktorlar bar: Belgııa, Bolgarııa, Vengrııa, Ispanııa, Nıderland, Rýmynııa, Slovenııa, Slovakııa, Frantsııa, Chehııa, Fınlıandııa jáne Shvetsııa.

Eýrostat derekterine sáıkes, 2024 jyly atom elektr stantsııalary Eýropalyq Odaqtaǵy jalpy elektr energııasynyń shamamen 23,3 paıyzyn óndirgen. Bul kórsetkish 2023 jylmen salystyrǵanda 4,8 paıyzǵa joǵary.

Deon saıası ınstıtýtynyń prezıdenti ári ıadrolyq fızık Djordj Laskarıs Grekııada shaǵyn ıadrolyq reaktorlardy damytý áleýetine arnalǵan arnaıy zertteý júrgizgen. Ol atom energetıkasy ne úshin qajet ekenin túsindirip, bul baǵyt qoǵamnyń qoldaýyna ıe bolýy tıis ekenin atap ótti.

— Atom energııasy energetıkalyq qaýipsizdik, ekonomıkalyq qaýipsizdik jáne klımattyq qaýipsizdik úshin qajet. Eń aldymen klımattyq qaýipsizdik týraly aıtaıyn. Klımattyń ózgerip jatqany anyq. Biz jasaı alatyn nárse — Jerdegi klımattyń tym jyldam ózgerýine jol bermeý. Atom energııasy ekologııalyq taza energııa túri. Onyń ústine atom elektr stantsııasyn óte shaǵyn aýmaqta ornalastyrýǵa bolady. Dástúrli atom stantsııasy shamamen bir sharshy kılometr aýmaqty alady, biraq osyndaı shaǵyn keńistikte óte kóp energııa óndiredi, — dedi ol.

Ol energetıkalyq qaýipsizdik máselesine de toqtaldy.

— Bizdiń el energııanyń shamamen 80 paıyzyn munaı nemese gaz túrinde shetelden ımporttaıdy. Sondyqtan el úshin energetıkalyq turǵyda ózin ózi qamtamasyz etý óte mańyzdy. Bul turǵyda atom energetıkasy úlken múmkindik beredi, — dedi Laskarıs.

Úshinshi sebep — ekonomıkalyq qaýipsizdik.

— Kásiporyndar da, úı sharýashylyqtary da energııa shyǵyndaryn baqylaýda ustaǵysy keledi. Ónerkásip úshin energııa — adam aǵzasyndaǵy qan sııaqty mańyzdy. Bul shyǵyn daǵdarys kezeńderinde qatty ózgerip otyrady. Al atom elektr stantsııasy ıadrolyq otyndy belgili bir baǵamen satyp alady. Stantsııa salynǵannan keıin ol ónerkásipke de, halyqqa da energııa baǵasynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz ete alady, — dedi ol.

Kóp jyl boıy Grekııa seısmıkalyq qaýipti aımaqta ornalasqandyqtan, elde ıadrolyq reaktor salýǵa bolmaıdy degen pikir aıtylyp kelgen. 

— Búginde reaktor qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin jasandy ıntellekt quraldary da qoldanylady. Menińshe, ásirese Grekııa sııaqty elderde qaýipsizdik týraly pikirtalas tehnologııalyq múmkindikterden góri kóbine qııalǵa negizdelip ketken.

Alaıda uzaq talqylaýlardan keıin bul másele birtindep sheshimin taýyp otyr. Tipti iri ekologııalyq uıymdar da ıadrolyq energııanyń ekologııalyq turǵydan qaýipsiz ári úlken kólemde energııa óndirýge múmkindik beretin qundy energııa túri ekenin túsinip, belgili bir sharttarmen atom energetıkasyn qoldaı bastady, — dedi ol. 

Eske salsaq Qazaqstandaǵy ekinshi AES Almaty oblysynda salynatyny týraly jazǵan edik.