«Gollıvýdtyqtardyń Astanadaǵy jańa hıkaıasy»- respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Jas қazaқ» gazetiniң өtken sanynda «Art jaқta қalғan»... dүnıe!» atty maқala jaryқ kөrgen bolatyn. Onda «Қazaқstan» ұlttyқ arnasy» AҚ Gollıvýdtaғy Left Behind Inc. fırmasyna fılm tүsirip berý үshin bir mıllıon bir jүz on bir myң bir jүz on bir dollar aýdaryp bergeni jәne Қor bırjasynda broker jaldap, bir mıllıard teңgege jekemenshik құrylymdardyң aktsııalaryn satyp alғany jөninde aıtylғan-dy. Al basylymnyң bүgingi sanynda sol kezdegi Mәdenıet jәne aқparat mınıstri - Ermұhamet Ertisbaevpen jәne osy daýly taқyryp boıynsha, Қazaқstan Jýrnalıster odaғynyң tөraғasy Seıitқazy Mataevpen sұhbat jarııalanғan. «Gollıvýdtyқtardyң Astanadaғy jaңa hıkaıasy» atty ortaқ taқyryppen berilgen eki birdeı sұhbatty basylymnyң jұma kүngi sanynan tolyқ oқı alasyzdar.

«Әldebir eldiң ekonomıkalyқ jetistigin sөz etkende, aýzymyzdyң sýy құrıdy. Өndiris pen kәsiporyndy қoltyқtan sәl demep jibersek, bizdiң de shekemiz shylқyp, sary shelpekten yқylyқ atardaı bolamyz. Tipti әlemniң ekonomıkalyқ lokomotıvteri - Sıngapýr, Malaızııa, Japonııa, AҚSh sekildi jelpinip shyғa keletindeımiz. Bәlkim, solaı da bolar ma edi? Biraқ bizdi bılegen ashkөzdik, meshkeılik қarys қadam bastyrmaıdy-aý, bastyrmaıdy! Al aқsha құıyp, eldi өrkendetetin oryndarғa, қaıdan shyғatyny belgisiz, Shyқ bermes Shyғaıbaıғa shaң қaptyratyn saraңdar jaıғasady. Olardyң peıili tap bir Ejelgi Үndistandaғy Radj padıshaһtan bir kem emes-aý!» dep jazady «Jas қazaқ» gazeti «Tұıaқ serpigen serpindi joba. Үkimet taғy  bir kәsiporynnan kөz jazyp қaldy» atty maқalasynda.

«Eki dәýdiң teketiresi». Osy taқyryppen «Jas қazaқ» gazetinde jaryқ kөrgen maқalada Іshki ister mınıstrligi men Ekonomıkalyқ қylmysқa jәne sybaılas jemқorlyққa қarsy kүres agenttigi (қarjy polıtsııasy) arasynda қyp-қyzyl janjal oty tұtanғandyғy jazylғan.

 Keshe Memleket basshysy Nұrsұltan Nazarbaev Astana қalasy әkimdiginiң aktıvimen kezdesip, elordanyң қazirgi әleýmettik-ekonomıkalyқ jaғdaıy, mұnyң aldynda өtken jıynda berilgen tapsyrmalardyң oryndalý barysy men қalanyң aldaғy jospary týraly mәselelerdi talқylaýғa arnalғan keңes өtkizgen bolatyn. Osy aıtýly jıynғa oraı «Egemen Қazaқstan» gazetiniң jұma kүngi sanynda «Astana barlyқ jaғynan da atyna laıyқ bolýғa tıis» atty maқala jaryқ kөrdi. «Elbasy Astananyң sәýleti men dәýleti tek құrylyspen ғana shek­telmeı, onyң beınesi halyққa қyz­met kөrsetý, қazaқtyң ұlttyқ taғamdary, әni men өnerin nası­hat­taýmen baılanysty bolýy ke­rek­tigin atap өtti. Osy oraıda ol қalanyң қonaқүıleriniң baғasy tym қymbat ekendigin, bұғan tek astanalyқtar ғana emes, shetel қo­naқtary da қynjylys bildiretinin aıtyp, aldaғy kezde қalada ortasha tabysy bar adamғa 80-100 AҚSh dollary tұratyn қonaқүıler sa­lyn­sa jaқsy bolar edi degen piki­rin bildirdi. Osy oraıda Memleket basshysy қonaқүıler, dәmhanalar men meıramhanalarda қazaқtyң ұlttyқ taғamdary az jasalatynyn, қonaқtardyң өzi bұғan қatty kөңil aýdaryp, renishterin bildiretinin de eskertip өtti», dep jazady basylym.

 Elorda әkimdiginde өtken osy alқaly jıyn jaıynda «Aıқyn» basylymy da kөlemdi maқala bergen.  «Prezıdent Astanada ұlttyқ meıramhanalardy kөptep ashýdy ұsyndy» degen taқyryppen berilgen jarııalanym Elbasynyң «Elordamyz Tәýelsizdiktiң, yntymaқtyң, birliktiң, Қazaқstannyң өsip-өrkendeýiniң sımvoly bolýy үshin biz barlyқ sharalardy қabyldaýymyz қajet», degen sөzimen tүıindelgen.

 Sondaı-aқ «Lıter», «Panorama», «Izvestııa-Kazahstan» jәne «Kazahstanskaıa pravda» gazetteri de osy taқyrypқa oraı arnaıy maқalalar bergen.

«Қazaқstan - Eýropanyң Ortalyқ Azııadaғy basty әriptesi». Osy taқyryppen «Egemen Қazaқstan» gazetinde Frantsııa Prezıdenti Nıkolıa Sarkozımen aradaғy sұhbat jarııalandy. Ekeýara әңgime barysynda «Shynynda da Қazaқstan men Eýropa Odaғy arasyndaғy қarym-қatynas jyl өtken saıyn nyғaıa tүsýde. EO-nyң Ortalyқ Azııa boıynsha saýda-sattyқtaғy әriptesi re­tinde Қazaқstan alғa shyқty. Onyң үlesi 25 paıyzdy құrap otyr. Jalpy, Қazaқstan men EO ara­syndaғy baılanystar san salaly. Bұl rette siz aıtқan «Eýropaғa jol» baғdarlamasy naқty maқsat­tarmen alғa ұmtylғan jol kartasy tәrizdi. Oғan sizderdiң EҚYҰ-daғy tөraғalyқty tabyspen atқarý­la­ryңyz da өz үlesin қospaқ», depti frantsýz kөshbasshysy.

Osy basylymnyң dәstүrli «Үkimet» atty aptalyқ қosymshasynda «Talpynys  jәne tabys nemese kәsipodaқtar қyzmeti қalaısha baғalanady?», «Nelikten avtobýs zaýyty traktor shyғarýda?», «Jaңa jol jaңa jetistikterge bastaıdy», «Әleýmettik қorғaýdyң aқtөbelik modeli» degen taқyryptarmen maқalalar toptamasy berilgen.

  «Keshe Moldovanyң astanasy - Kıshıneý қalasynda Қazaқstan Respýblıkasynyң Memlekettik hatshysy - Syrtқy ister mınıstri Қanat Saýdabaev Tәýelsiz Memleketter Dostastyғy elderi Syrtқy ister mınıstrleriniң kezekti keңesine қatysty», dep jazady «Egemen Қazaқstan» gazeti. Basylymnyң jazýynsha, keңes barysynda Ұly Otan soғysyndaғy jeңistiң 65 jyldyғyna baılanysty ja­saı­tyn үndeýiniң jobasy týraly; Ardagerler ұıymdary týraly; Gýmanıtarlyқ yntymaқtastyқ jөnindegi keңestiң қyzmeti týraly; Shekaralyқ қaýipsizdikti nyғaıtýdyң sharalary týraly; TMD yntymaқtastyғynyң sala­lyқ organdary jөnindegi jalpy erejeler týraly jәne osy tektes basқa da kөptegen mәseleler қarastyrylғan. Maқala «Қazaқstan bastamalary қashanda nazarda» degen taқyryppen berilgen.

«Aıқyn» gazetiniң bүgingi nөmirindegi «Aқ sөıle!» aıdarynyң қonaғy - Nұr-Mүbarak Egıpet ıslam mәdenıeti ýnıversıtetiniң rektory, fılologııa ғylymdarynyң doktory, akademık Mahmýd Faһmı Hıjazı. Sұhbat barysynda akademık «Қazaқ halқy - әlimsaқtan mұsylman, biraқ din týraly jalpy bilimderi өte әlsiz edi. Қazaқstan mұsylmandary dinı basқarmasy men basқa da mekemelerdiң қarқyndy jұmystary arқyly Islam dinimen tanysý bastaldy, meshitterdiң sany kөbeıip, dinı basylymdar arta tүsti, dinı merekeler қaıta toılanatyn boldy», depti. «Mektepte din sabaғyn oқytýdyң tәrbıelik mәni bar» degen taқyryppen berilgen sұhbatty tolyғymen basylymnyң 3-shi betinen oқı alasyzdar.

«Elbasynyң Tүrkııa memleketine resmı sapary қarsaңynda aıtýly oқıғa boldy. Keshe bas қalamyz Astanada el Prezıdenti Nұrsұltan Nazarbaevtyң қatysýymen, Tүrik Respýblıkasynyң negizin қalaýshy, tүrik ұltynyң қaıta өrleýin jүzege asyrýshy, әlemge memleket basқarýdyң erekshe үlgisin kөrsetken daryndy saıası tұlғa retinde tanymal Mұstafa Kemal Atatүrikke arnalғan eskertkishtiң ashylý saltanaty өtti», dep jazady «Aıқyn» gazeti. «Қazaқtyң jeri - tүrik memleketteriniң bastaýy» degen taқyryppen jarııalanғan maқalany tolyғymen basylymnyң bүgingi sanynan  oқı alasyzdar.

Tүrik memleket қaıratkerine ashylғan eskertkish jaıynda el gazeti «Egemen Қazaқstan» men «Kazahstanskaıa pravda» basylymy arnaıy maқala bergen.

***

«Alash aınasy» gazetiniң jұma kүngi sanynda «Baıқoңyrdy jalғa berý aқysy nege өsirmeımiz?!» atty maқala jarııalandy. «Өtken aptada қasıetti қazaқ topyraғyndaғy Baıқoңyr ғarysh aılaғynan «Soıýz-FG» zymyrany «Soıýz TMA-16» kemesimen ғaryshқa ұshyryldy. Ғarysh kemesiniң bortynda amerıkalyқ Djeffrı Ýılıams, Maksım Sýraev jәne jetinshi ғaryshtyқ týrıst - kanadalyқ mıllıarder, Cirque du Soleil tsırkiniң қojaıyny elý jasar Gı Lalıberte bar. Mұnyң bәri zymyran ұshyrғan el men ұshқandar үshin әrıne, abyroı, jarasty-aқ. Al sony ұshyrtқyzyp, әr zymyran ұshқanda, ýғa kөmiletin biz ne isteýimiz kerek edi? Baıқoңyrdan zymyran ұshқan kүni Oңtүstik Қazaқstan men Қyzylordada tұratyndardyң sүıegi қalaı syrқyraıtynyn әtteң, kim bilip jatyr?! Әsirese, jasy ұlғaıғandarғa қıyn-aқ. Ғarysh aılaғyna jaқyn eldi mekendegi jұrt osyndaı қııamet shegip otyrғanda, aılaқty Reseıge bergende alatynymyz jyl saıyn bar bolғany baıaғy 115 mıllıon dollar ғana! Al reseılikter bolsa ғaryshty kommertsııalyқ maқsatқa paıdalanyp, týrısterdiң aқysyn өsire bastady. Aıtalyқ, aldyndaғy bes týrıstiң әrқaısysy 20 mln dollar tөlegenimen, өtken jyly қazannyң 12-sinde kөk jүzine kөterilgen amerıkalyқ mıllıoner Rıcharda Gerrıot ғaryshқa barý «bıletin»  30 mln dollarғa satyp aldy. Al қazir kөkte қalyқtap jүrgen Gı Lalıberte satyp alғan «bılet» baғasy 35 mln dollar tұrady. Týrısterdiң baғasyn Reseı өsirgende biz nege aılaқty jalғa berý құnyn өsirmeımiz» deıdi basylym.

Sondaı-aқ osy basylymda «Sot tөraғasy әıeline oқ atty» degen maқala jaryқ kөrdi.Gazettiң jazýynsha,  Қostanaıda өziniң bұrynғy әıelin өltirýge әrekettengendigi үshin sýdıa kүdikti retinde nysanaғa ilikken. Қazirgi ýaқytta ony қamaýғa alý jәne қylmystyқ is қozғaýғa Joғarғy sot pen Bas prokýratýra sanktsııa beripti. «Bұl oқıғadan oblys halқy dүr silkindi. Anaý-mynaý emes, bildeı bastyқ, Қostanaı әkimshilik sotynyң tөraғasy Erbol Panzabekov tal tүste қalanyң қaқ ortasynda өziniң bұrynғy әıeli Baljan Ýәlıevaғa oқ atқan», dep jazady «Alash aınasy» gazeti.

 ***

«Dүnıejүzilik týrıstik ұıymnyң 18-shi Bas assambleıasy Қazaқstan Prezıdentiniң tamyzdyң 29-yn Bүkilәlemdik jappaı қyryp-joıý қarýynan bas tartý kүni dep jarııalaý týraly bastamasyn қoldaýғa әzir. Mұndaı sheshimdi delegattar DTҰ mүsheleri otyrysynyң қorytyndy sessııasynda mәlim etti», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti.

 «Ekspress-K» gazetiniң jazýynsha, Oңtүstik Қazaқstan oblysynda «Zaңsyz jeke medıtsınalyқ tәjirıbemen aınalysý» baby boıynsha halyқ emshisine қatysty қylmystyқ is қozғalғan. Ol ıis sý egý arқyly JҚTB dertinen adamdardy emdeımin dep jarııalaғan. Basylymda jaryқ kөrgen maқalaғa қaraғanda osydan үsh apta bұryn Shymkenttegi «Ana men bala» jұқpaly aýrýlardy emdeý jәne aldyn alý ortalyғynyң jansaқtaý bөlimine Tөle bı aýdanynyң 7jasar tұrғyny aýyr halde jetkizilgen.