Gollıvýdta kınoǵa túsken tuńǵysh qazaq akteri 85 jasqa toldy
ALMATY. KAZINFORM — Búgin, 14 mamyr kúni qazaq kınosynyń abyzy, Qazaq KSR halyq ártisi Nurjuman Yqtymbaev 85 jasqa toldy. Jarty ǵasyrdan astam ýaqytyn kınoǵa arnaǵan akterdiń taǵdyry — tutas qazaq kınosynyń tarıhymen astasyp jatqan ómir. Onyń ónerdegi joly aýyldaǵy qıssa-dastan aıtýdan bastalyp, Gollıvýd túsirilim alańyna deıin jalǵasty.
Nurjuman Yqtymbaevty kópshilik ekrandaǵy qatal minezdi, ótkir kózqarasty keıipkerler arqyly tanıdy. Alaıda shynaıy ómirdegi Nurjuman Yqtymbaev — dombyra ustap án aıtatyn, kúmisten belbeý soǵatyn, ulttyq ónerdiń qadirin janymen sezinetin tulǵalardyń biri.
Qıssa aıtyp ósken bala
Bolashaq akter Almaty oblysy Kerbulaq aýdanyndaǵy Altynemel óńirinde dúnıege kelgen. Soǵystan keıingi aýyr kezeńde aýyl adamdarynyń kóńilin kóterý úshin uıymdastyrylatyn «soǵym basy» keshterinde qıssa-dastandar aıtyp óskenin ózi talaı eske alǵan.
Bes jasynan bastap «Alpamys», «Qobylandy», «Qyz Jibek», «Qozy Kórpesh — Baıan sulý» jyrlaryn jatqa aıtqan bala Nurjuman keıde tyńdaýshylardy kúldirip, keıde jylatyp ta jiberetin bolǵan. Keıin akterdiń ózi: «Akterlikke degen alǵashqy qadamym sol kezde bastalǵan shyǵar» dep aıtqan edi.
Ánshi bolam dep, bıshiler ýchılışesine túsip ketken
1957 jyly jetijyldyq mektepti támamdaǵan bozbala Almatyǵa ánshi bolamyn degen armanmen keledi. Alaıda taǵdyrdyń tosyn burylysy ony horeografııalyq ýchılışege alyp barady.
«Horeografııalyq ýchılışe» degen jazýdy «hor úıretetin oqý orny» dep túsingen jas talapker qujat tapsyryp, keıin munyń bı mektebi ekenin bir-aq biledi.
Onyń ústine qujattaǵy tegi ártúrli bolyp shyǵyp, emtıhannan da óte almaı qalady. Sonda jas Nurjuman bir apta boıy Mádenıet mınıstriniń qabyldaý bólmesinde kútip otyryp, aqyry oqýyna ruqsat alyp shyǵady.
Keıinnen ol áıgili ánshiler Ǵarıfolla Qurmanǵalıev pen Ulyqpan Qubyshev sııaqty óner sańlaqtarynan dáris alady. Tipti Qurmanǵalıevtiń alǵashqy resmı shákirtteriniń biri atanady.
Kınoǵa Sara Jorabaeva alyp keldi
Nurjuman Yqtymbaev kıno álemine kezdeısoq kelgenin jıi aıtatyn. 1960-jyldardyń basynda kontsertten keıin aktrısa ári rejısserdiń kómekshisi Sara Jorabaeva jas ónerpazdy baıqap qalyp, «Qazaqfılmge» ertip keledi.
Alaıda kınostýdııadaǵy ý-shý, temeki shekken jastardy kórgen aýyl jigiti kınoǵa túsý oıynan aınyp, Jarkentke qashyp ketedi.
Biraq taǵdyr ony báribir kınoǵa qaıta alyp keledi.
1966 jyly Abdolla Qarsaqbaev túsirip jatqan «Qıly kezeń» fılminiń alańyna sportshy shákirtterimen birge baryp qalǵan Nurjumandy Sara Jorabaeva qaıta kóredi. Sol kúni Qurmanbek Jandarbekovtiń úıindegi otyrysta dombyramen án salǵan jigitti kórgen Qanabek Baıseıitov rejısserge: «Mynaý janyp turǵan jigit qoı» dep tanystyrady.
Osylaısha, Nurjuman Yqtymbaevtyń kınojoly bastaldy.
«Qalqan qulaq» atanǵan akter
Qazaq kınosynyń klassıgi Sháken Aımanov jas akterdi erekshe jaqsy kórgen. «Áı, qalqan qulaq!» dep erkeletip, Nurmuhan Jantórın sııaqty alyp akterlermen tanystyrǵan.
Nurjuman Yqtymbaev keıin dýblıaj salasynda da kóp eńbek etti. Ol qazaq kınosynyń altyn daýystary sanalatyn Farıda Sháripova, Omar Qalmyrzaevtarmen birge jumys istedi.
Ónerdegi ustazy retinde ol ómir boıy Abdolla Qarsaqbaevty erekshe qurmettep ótti.
«Qarsaqbaev maǵan ákemdeı boldy» degen sózi onyń suhbattarynda jıi kezdesedi.
KSRO-ny moıyndatqan qazaq akteri
Nurjuman Yqtymbaev keńes kınosynyń eń tanymal qazaq akterleriniń birine aınaldy. «Atamannyń aqyry», «Mánshúk týraly jyr», «Nan dámi», «Balalyq shaqqa saıahat», «Kókserek», «Orman balladasy», «Ystyqkóldiń alqyzyl gúlderi» sııaqty fılmderdegi rólderi arqyly kórermenniń yqylasyna bólendi.
«Nan dámi» fılmindegi róli úshin KSRO Memlekettik syılyǵyn ıelenip, qazaq akterleri arasynan alǵashqylardyń biri bolyp úlken marapatqa qol jetkizdi.
Tipti Dinmuhamed Qonaev fılm premerasynan keıin akterge arnaıy kelip: «Áı, azamat, qatyrdyń!» dep rızashylyǵyn bildirgen eken.
Gollıvýdqa deıin jetken jol
Nurjuman Yqtymbaev tek qazaq kınosynyń emes, halyqaralyq kıno keńistiginiń de tanymal akterine aınaldy. Ol Polsha, Italııa, Fınlıandııa, Frantsııa kınematografısterimen jumys istedi.
Álemge áıgili Jerar Deparde, Kerı-Hıroıýkı Tagava sııaqty juldyzdarmen bir fılmde oınady.
Tipti Gollıvýd jobalaryna da qatysyp, qazaq akterleri arasynan alǵashqylardyń biri bolyp halyqaralyq deńgeıdegi kıno óndirisine aralasty.
Kaskadersiz oınaǵan akter
Nurjuman Yqtymbaev eshqashan kaskader paıdalanýdy unatpaǵan. Qaýipti kórinisterdi ózi oryndap júrgende birneshe ret aýyr jaraqat ta alǵan.
«Medaldiń úshinshi jaǵy» fılminde omyrtqasyn syndyryp, jarty jyl aýrýhanada jatypty.
— Nurmuhan Jantórın aýrýhanaǵa kúnde kelip, halimdi bilip turatyn. Sol kezde maǵan «Kınoǵa ózim sııaqty jigerli adam kelgeni úshin qýanamyn. Alaıda, alǵan betińnen qaıtpasań, múgedek bolyp qalasyń» dep eskertken bolatyn» — deıdi akter.
Al «Búrkittiń aqyrǵy jyly» fılminiń túsirilimi kezinde qulap, qabyrǵasyn syndyryp alǵan.
— Ony eshkimge bildirmedim. Grım jasaıtyn qyzǵa kelip, belimdi ustap turatyn belbeý jasap berýin suradym. Sol kúni arnaıy belbeýmen uıyqtadym. Ertesi kúni 2 dýblge shydadym, úshinshi, tórtinshi túsirilimde janym kózime kórindi. Túsirilim aıaqtalǵan soń qonaq úıge kelip, oramdy sheshsem, synǵan qabyrǵanyń synyǵy terimdi tesip shyǵypty. Alaıda, sol kadrdaǵy meniń akterlik sheberligime kórermen tańdaı qaqty, — dep eske alady ol.
«Kıno — ulttyń tólqujaty»
Nurjuman Yqtymbaev keıingi suhbattarynyń birinde qazirgi qazaq kınosyna alańdaıtynyn aıtqan edi.
«Kınoǵa júrek kerek, minez kerek. Kıno — ulttyń tólqujaty» degen akter ulttyq kınonyń tili men rýhy álsirep bara jatqanyna qynjylatyn.
Ol qazaq kınosy Abaı men Áýezovtiń rýhynan alystamaýy kerek dep eseptedi.
Dombyra, zergerlik jáne qarapaıym ómir
Ekrandaǵy aıbyndy obrazdardyń ıesi ómirde óte qarapaıym jan bolyp qaldy. Bos ýaqytynda dombyra tartyp, án aıtatyn, kúmisten belbeý soǵatyn zergerlikpen aınalysatyn.
Jubaıy Sholpanmen jarty ǵasyrdan astam ýaqyt birge ómir súrip, úsh bala, birneshe nemere-shóbere tárbıelep ósirdi.
Eske salaıyq, buǵan deıin ult únin notaǵa túsirgen Ahmet Jubanovtyń týǵanyna 120 jyl tolǵanyn jazǵanbyz.
