Gıppokrat antyna adal bolý úlken jaýapkershilik júkteıdi – tórt býynǵa jalǵasqan dárigerlik dınastııa ókili

- Tóleýtaevtar otbasynda dárigerlerdiń tórt býyny bar. Otbasyńyz týraly aıtyp berseńiz?

- Men dárigerler otbasynda óstim. Ákem Muhtar Esenjanuly Tóleýtaev - Astana qalasynyń bas onkology, qalalyq onkologııalyq ortalyqtyń bas dárigeri, hırýrg. 2021 jyldyń jeltoqsanynda ákeme «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵy berilgenin maqtan tutamyn. Pandemııa bastalǵannan beri ol ınfektsııalyq tósek-oryndardy ornalastyrýǵa, shetelden alǵashqy patsıentterdi qabyldaýǵa, jańa ınfektsııalyq statsıonardyń jumysyn uıymdastyrýǵa qatysty. Sonymen qatar, pandemııa kezinde Ortalyqtyń onkologııalyq blogynyń jumysy da bir kúnge toqtaǵan joq. Ákemniń aıtýynsha, karantın kezinde onkopatsıentterge dári-dármekterdi úıge jetkizý de uıymdastyrylǵan.

Anam - Tóleýtaeva Gúlnar Qamıdollaqyzy - joǵary sanatty kardıolog dáriger, týǵan baýyrym Shyńǵys elordanyń Ulttyq ǵylymı medıtsınalyq ortalyǵynda torokaldy hırýrg, onyń jubaıy Sáýle de - pedıatr dáriger.

Týǵan ápkelerim men aǵalarym da dárigerler: olar Gúlsara, Gúlnara, Muhtarǵazy jáne Raıhan Tóleýtaevtar. Olardyń balalary, ıaǵnı meniń nemere baýyrlarym da dáriger mamandyǵyn tańdaǵan: Janar - PhD, ımmýnolog dáriger, Aıgerim klınıkalyq farmakologııany tańdady, ol – «Medıtsına» mamandyǵy boıynsha fılosofııa doktory, Aıǵanym – pedıatr, Ashat - otonevrolog, Gaýhar Astana Medıtsına ýnıversıtetiniń jalpy medıtsına fakýltetin bitirdi, Ánel – Kanadadaǵy ýnıversıtettiń medıtsınalyq bıology.

- Jaqyndaryńyz elimizdiń ár qalasynda eńbek etip júr eken, qanshalyqty jıi kezdesip turasyz?

- Biz qalaǵanymyzdaı jıi emes. Barlyǵy densaýlyq saqtaý júıesinde qyzmet jasaǵandyqtan, demalys jáne mereke kúnderi de jumysta. Biraq keıde otbasylyq merekelerde - mereıtoı, úılený toılarynda basymyz qosylyp qalady. Kóbinese, ata-anam turatyn Astanada nemese týyp-ósken Semeı qalasynda jınalamyz. Otbasylyq kezdesýler ártúrli aýrý men naýqastardyń jaǵdaılaryn talqylaýsyz aıaqtalmaıtynyn atap ótkim keledi.

- Rústem Muhtaruly, Siz qaı joǵary oqý ornynda bilim aldyńyz?

- 2006 jyly Novosıbırsk memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń (Reseı) emdeý fakýltetin, 2007 jyly Novosıbırsk oblystyq klınıkalyq aýrýhanasynyń bazasynda «Jalpy hırýrgııa» mamandyǵy boıynsha ınternatýrany úzdik bitirdim. 2007 jyldan bastap 2009 jyl aralyǵynda Novosıbırsktegi Akademık E.Meshalkın atyndaǵy Qan aınalymy patologııasy ǴZI bazasynda «Kardıohırýrgııa» mamandyǵy boıynsha klınıkalyq ordınatýrada oqydym.

- Eńbek jolyńyzdy qaıda bastadyńyz?

- 2009 jyldan bastap 2015 jyl aralyǵynda Akademık E.Meshalkın atyndaǵy qan aınalymy patologııasy ǴZI-da jańa hırýrgııalyq tehnologııalar ortalyǵynyń júre paıda bolǵan júrek aqaýlary jáne bıotehnologııa bólimshesinde kardıohırýrg dáriger bolyp jumys istedim.

2012 jyldan bastap 2013 jyl aralyǵynda International Heart School (Bergamo qalasy, Italııa) baǵdarlamasy boıynsha taǵylymdamadan óttim. 2013 jyly Mılan ýnıversıtetinde «Kardıohırýrgııa, kardıologııa jáne kardıoanestezıologııa» mamandyǵy boıynsha magıstrlik dıssertatsııany qorǵadym.

2015 jyldan bastap 2019 jyl aralyǵynda Almaty qalasynda A.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq ǵylymı hırýrgııa ortalyǵynyń kardıohırýrgııa jáne júrek transplantatsııasy bólimshesiniń meńgerýshisi bolyp jumys jasadym.

2019 jyly Qoǵamdyq densaýlyq saqtaý joǵary mektebinde densaýlyq saqtaý uıymyndaǵy MVA boıynsha magıstratýrany bitirdim. Kardıologııa jáne ishki aýrýlar ǴZI-da jumys istegenime tórtinshi jyl boldy.

- Ǵylymı jumysqa kóńil bólesiz be?

- Ýaqyt jete bermeıdi, degenmen, kóńil bólýge tyrysamyn. 30-dan astam ǵylymı eńbekterim, sonyń ishinde sheteldik jýrnaldardarda da jarııalandy. Sonymen qatar, respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi túrli kongresterde, konferentsııalarda baıandamalar jasap turamyn.

- Siz basqaryp otyrǵan bólimshede qandaı operatsııalar jasalady?

- Búginde, bizdiń klınıkanyń kardıohırýrgııalyq bólimshesinde júrek patologııasy bar patsıentterge joǵary tehnologııalyq medıtsınalyq qyzmetterdiń barlyq spektri kórsetiledi jáne eresek turǵyndarǵa kardıohırýrgııalyq operatsııalardyń barlyq túrleri jasalady.

Bizde júrek aqaýlary, júrektiń ıshemııalyq aýrýy jáne júrekshelerdiń fıbrıllıatsııasy bir ýaqytta emdeledi. Instıtýttyń kardıohırýrgtaryń júrek qaqpaqshalaryn aýystyrý jáne plastıkalaý, týa bitken júrek aqaýlaryn túzetý boıynsha kishi ınvazıvti operatsııalar jasaýda tájirıbeleri mol. Qolqa qaqpaqshasyn saqtaı nemese aýystyra otyryp, qolqany aýystyrý boıynsha operatsııalar júrgiziledi. Sol jaq júrekshe qulaǵyn klıpteý arqyly torakoskopııalyq radıojıilikti ablıatsııa, sondaı-aq júreksheler fıbrıllıatsııasy bar jáne tromboembolııalyq asqynýlar men ınsýlt qaýpi joǵary emdelýshilerde oqshaýlanǵan torakoskopııalyq klıpteý júrgiziledi. Júrek isikterinde operatsııalar standartty túrde de, kishi ınvazıvti ádispen de keýdeni tilmeı jasalady.

- ǴZI-da qandaı biregeı operatsııalar júrgiziledi?

- Júrek operatsııasynyń jaraqattanýyn azaıtý maqsatynda bir patsıentti emdeýde bir ýaqytta 2 túrli tásil (endovaskýlıarlyq aralasýmen birge ashyq hırýrgııa) qoldanylǵan kezde gıbrıdti operatsııalar jasalady. Júrek yrǵaǵynyń buzylýyn bir mezgilde emdeý úshin koronarlyq shýnttaýmen nemese júrek aqaýlaryn túzetýmen birge ashyq júrekke krıoablıatsııa jasalady.

Kúrdeli jaǵdaılarda qatar júretin patologııasy bar patsıentterde, standartty tehnologııalardy qoldaný joǵary táýekelge ushyraǵan kezde, jasandy qan aınalymynyń jańa «jabyq kontýry» tehnologııasyn paıdalana otyryp operatsııalar júrgiziledi.

Bizdiń ǴZI-da Almatyda alǵash ret eki patsıentke júrektiń jasandy sol jaq qarynshasy (LVAD) ımplantatsııalandy, TMD aýmaǵynda alǵash ret júrektiń qolqa qaqpaqshasyn aýystyrý úshin «Avalus» jańa bıologııalyq protezi ımplantatsııalandy.

- Biletinimdeı, Siz jumystaǵy jaqsy kórsetkishterińiz úshin, 2020 jyly klınıkanyń úzdik mamany atandyńyz. Osy jaıly aıtyp berseńiz.

- Iá, jyl saıyn bizdiń ınstıtýtta úzdik dárigerler men úzdik meıirgerler tańdalady. Árıne, úzdik atanǵanyma qýanyshtymyn, óıtkeni men óz jumysymdy óte jaqsy kóremin.

Meniń oıymsha, ata-anadan tek gen, bet-álpet, ıntellektýaldyq qabiletter, otbasylyq dástúrler ǵana emes, sonymen qatar mamandyqty da tańdaý berilgen.

Otbasylyq kásibı áýletter - bilimdi, jınaqtalǵan tájirıbeni, sheberlik qupııalaryn urpaqtan-urpaqqa berý ǵana emes, sonymen birge balalardyń ata-analarynyń izimen júrýge sheshim qabyldaıtyn erekshe atmosfera. Áýlet - bul kásip emes, mamandyq emes, bul otbasynyń bedel - abyroıy.

Ata-anań sııaqty bolý - olardan eń qundy nárseni alý, sol qundylyqtardy ári qaraı damytý, jetildirý, kóbeıtý jáne ony óz balalaryna berý – úlken baqyt.

- Jaýapkershiligi mol, júgi aýyr salanyń mamany retinde jas medıtsına qyzmetkerlerine qandaı keńes berer edińiz?

- Kez kelgen adam biliktilik pen asa shydamdylyqty talap etetin jaýapty mamandyqty meńgerý ońaı emes ekenin biledi. Bul salanyń mańyzdylyǵy sol, dárigerdiń jumys barysynda qatelesýine bolmaıdy. Sondyqtan dárigerler únemi tájirıbelik bilimin jetildirip, izdenis ústinde bolyp, óz salasynda em júrgizýdiń barlyq tásilin jetik meńgerýi mindetti. Aq halatty kıip alý shart emes, árbir dáriger adam ómiriniń arashasy ekengin bilýge tıis. Gıppokrat antyna adal bolý – úlken jaýapkershilik júkteıdi.

- Áńgimeńizge raqmet!