Ǵylymnan óndiriske: Qazaqstan ǵalymdarynyń iske asqan 5 jobasy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan ǵalymdarynyń ǵylymı ázirlemeleri birtindep zerthanadan óndiris pen naryqqa jol taýyp keledi. Olardyń qatarynda vanadıı akkýmýlıatory, bıdaı surpy, veterınarııalyq vaktsına bar.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi agenttiktiń resmı saýalyna bergen jaýabynda «Ǵylym qory» AQ ǵylymı jáne ǵylymı-tehnıkalyq qyzmet nátıjelerin kommertsııalandyrýǵa baǵyttalǵan jobalardy granttyq qarjylandyryp, olardyń óndiriske engizilýine qoldaý kórsetetindigin atap ótti. Sonymen qatar Qordyń qoldaýymen júzege asqan birneshe joba naqty ónimge aınalǵanyn mysalǵa keltirdi.
Vanadıı akkýmýlıatorlaryna arnalǵan tehnologııa ázirlendi
Qyzylorda oblysynda vanadıı aǵyndy akkýmýlıatorlaryna qajetti elektrolıtti óndirýge arnalǵan vanadııdiń aralas oksıdterin alý tehnologııasy engizildi. Joba aıasynda ázirlengen qurǵaq vanadıı elektrolıti aǵyndy akkýmýlıatorlardy paıdalaný kezinde suıyq elektrolıtti tasymaldaý qajettiligin joıady. Elektrolıtti akkýmýlıator paıdalanylatyn jerde daıyndaýǵa bolady.
Otandyq vanadıı shıkizaty men elektrolıt óndirý tehnologııasy básekege qabiletti vanadıı akkýmýlıatorlaryn shyǵarýǵa múmkindik beredi. Kompanııa álemdegi iri vanadıı akkýmýlıatorlaryn óndirýshilermen, onyń ishinde VRB jáne Invinity kompanııalarymen yntymaqtastyq ornatqan. Sonymen qatar vanadıı pentoksıdin Avstrııa men Reseıge eksporttaý jolǵa qoıylǵan.
Sharýalarǵa usynylǵan jańa bıdaı surpy
Soltústik Qazaqstan oblysynda «Semenovna» jazdyq jumsaq bıdaıynyń jańa sorty naryqqa shyǵaryldy. Ǵylymı ázirlemeni Soltústik Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy tájirıbe stantsııasy jasap, kommertsııalandyrǵan.
Jańa sort qorshaǵan ortanyń qolaısyz faktorlaryna beıimdelgen. Ol qurǵaqshylyqqa, joǵary temperatýraǵa jáne masaqtyń jatyp qalýyna tózimdi. Vegetatsııalyq kezeńi 82-85 táýlikti quraıdy. Jańa sortty óndiriske engizý nátıjesinde Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy sharýashylyqtarda sort almastyrý júrgizilip, bıdaı egistiginiń ónimdiligi artqan.
Ósimdikterdi qorǵaýǵa arnalǵan preparat
Stepnogorsk qalasynda ósimdikterdi qorǵaý quraldary men tyńaıtqyshtardyń tıimdiligin arttyrýǵa arnalǵan otandyq «BıoLıp» bıopreparaty kommertsııalandyryldy.
«EcoSave» JShS ázirlegen ónim tabıǵı polımerler negizindegi jabysqaq qasıeti bar preparat. Ol ósimdikterdi qorǵaý quraldary men tyńaıtqyshtardyń japyraq betine jaqsy bekitilýine jáne sińýine yqpal etedi. Ósimdikterdi qorǵaýdyń negizgi ádisteriniń biri — olarǵa pestıtsıdter men basqa da preparattardy búrký. Qalypty tájirıbede ósimdikterdi qorǵaý quraldary men tyńaıtqyshtardyń basym bóligi japyraqtar men sabaqtar boıymen aǵyp, topyraqqa sińip ketedi. Atalǵan preparat ósimdikterdi qorǵaý quraldary men japyraqtan qorektendirýdiń japyraq betimen janasý aýdanyn ulǵaıtady. Demek, jumys eritindileri komponentteriniń (pestıtsıdter men tyńaıtqyshtardyń) áser etý tıimdiligin aıtarlyqtaı arttyrady. Osylaısha, «BıoLıp» óńdeý tıimdiligin joǵaltpaı, agrohımıkattardyń usynylǵan eń az dozalaryn paıdalanýǵa múmkindik beredi. Sol arqyly agrohımıkattardy satyp alý shyǵyndaryn azaıtady.
Bul rette atap ótetin jaıt, qazirgi ýaqytta Qazaqstan naryǵyndaǵy barlyq jabysqaq preparattar shetelden ımporttalady. Sondyqtan jańa, ári qoljetimdirek otandyq ónimge suranys joǵary jáne búgingi tańda jańa «BıoLıp» preparatyn satýdan túsken soma bólingen grant kóleminen asyp tústi.
Brýtsellezge qarsy otandyq vaktsınalar óndirile bastady
Almaty oblysynda aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń brýtsellezine qarsy «BRUVAC®» jáne «BRUCON®» vaktsınalaryn GMP halyqaralyq standarttaryna sáıkes ónerkásiptik óndirý jolǵa qoıyldy.
Joba «Antıgen» ǵylymı-óndiristik kásiporny bazasynda júzege asyrylǵan. Kásiporyn veterınarııalyq ımmýnobıologııalyq preparattar, vaktsınalar jáne dıagnostıkalyq test-júıeler ázirlep óndirýmen aınalysady.
Joba aıasynda qoılar men eshkilerdiń brýtsellezine qarsy «BRUVAC®», sondaı-aq iri qara maldyń brýtsellezine qarsy «BRUCON®» vaktsınalaryn óndirý jáne satý uıymdastyryldy. Vaktsınalar konıýnktıvaldi ádispen qoldanýǵa arnalǵan.
Aıta keterligi, teri astyna ımmýnızatsııalaý arqyly brýtsellezdiń aldyn alý ádisin Halyqaralyq epızootııalyq bıýro men BUU-nyń Azyq-túlik jáne aýyl sharýashylyǵy uıymy qoldamaıdy. Sebebi bul vaktsınatsııadan keıingi antıdenelerdiń uzaq saqtalýyna ákelip, aýrý janýarlardy vaktsınatsııalanǵandardan ajyratýdy qıyndatady. Vaktsınatsııanyń konıýnktıvaldi ádisi vaktsınatsııadan keıingi serologııalyq reaktsııalardyń qarqyndylyǵy men uzaqtyǵyn aıtarlyqtaı tómendetedi. Bul vaktsınany paıdalaný Halyqaralyq epızootııalyq bıýro usynǵan brýtsellezge qarsy kúres baǵdarlamasymen úılesedi.
Jylqyǵa arnalǵan otandyq veterınarııalyq preparat
Almaty qalasynda jylqy parazıtterine qarsy «Ivergel» preparaty ázirlenip, onyń óndirisi uıymdastyryldy. «BıoVet ǴÓO» JShS shyǵarǵan preparat aýyz arqyly qoldanylatyn gel túrinde usynylǵan. Ol jylqylardaǵy asqazan-ishek jáne ókpe nematodtary, sondaı-aq basqa da parazıtterden týyndaıtyn aýrýlardy emdeý jáne aldyn alý úshin qoldanylady. Preparat aǵzany parazıtterden tazartady. Bul tamaq qaýipsizdigi standarttarynyń talaptaryna jaýap beretin mal sharýashylyǵy ónimderin alýǵa, sondaı-aq jylqylardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa yqpal etedi. Munan bólek, jylqy basynyń kóbeıýine jol ashady.
«Ivergel» preparatyn óndirý shetelden ákelinetin veterınarııalyq preparattarǵa aıtarlyqtaı básekelestik týdyrdy. Sol arqyly ımport kólemin tómendetýge jáne elimizdiń ekonomıkalyq táýelsizdigi men bıologııalyq qaýipsizdigin arttyrýǵa múmkindik beredi.
