Germanııadaǵy kól túbinen tas dáýirindegi qonystyń izderi tabyldy
ASTANA. KAZINFORM — Germanııanyń soltústigindegi Arendze kóliniń 20 metr tereńdiginen arheologter erekshe olja tapty. Sý astynan tabylǵan aǵash qurylymdar tas dáýirindegi adamdardyń turmys-tirshiligi týraly túsinikti ózgertýi múmkin, dep jazady Euronews.
Saksonııa-Anhalt jerindegi eskertkishterdi qorǵaý jáne arheologııa basqarmasynyń mamandary sý astynan jaqsy saqtalǵan, jasy 10,5 myń jylǵa deıin jetetin aǵash buıymdardy tapty. Olar mezolıt dáýirine, ıaǵnı orta tas ǵasyryna jatady.
Zertteýshilerdiń erekshe nazaryn uzyndyǵy shamamen 1,6 metr bolatyn, shapqan jáne óńdegen izderi saqtalǵan aǵash baǵana aýdardy. Onyń janynan uzyndyǵy 1,3 metrge deıin jetetin jarylǵan aǵash taqtaılar da tabyldy.
Aldyn ala boljam boıynsha bul buıymdar Ortalyq Eýropada alǵashqy eginshiler paıda bolǵanǵa deıin-aq ańshylyqpen jáne terimshilikpen aınalysqan adamdar salǵan kóne qurylystardyń bólshekteri bolýy múmkin.
Arheolog Harald Mellerdiń aıtýynsha, bul kezeńge jatatyn aǵash buıymdar óte sırek saqtalady. Ádette zertteýshiler tas quraldar men janýarlardyń súıekterin tabady. Al Ortalyq Germanııadaǵy mezolıt dáýiri qurylystarynyń izderi osy ýaqytqa deıin negizinen topyraq túsiniń ózgerýi arqyly ǵana anyqtalǵan.
Ǵalymdar ázirge tabylǵan qurylymdardyń naqty qandaı maqsatta paıdalanylǵanyn anyqtaı almaı otyr. Olar turǵyn úılerdiń nemese maqsaty áli belgisiz basqa da qurylystardyń bóligi bolýy múmkin.
Zertteý jobasynyń jetekshisi Marsel Vaıstyń pikirinshe, bul olja ejelgi adamdardyń ómir salty týraly qalyptasqan túsinikti edáýir ózgertýi yqtımal.
Eger ańshylar men terimshilerdiń osydan 10,5 myń jyl buryn uzaq ýaqyt paıdalanýǵa arnalǵan qurylystar salǵany rastalsa, adamnyń qorshaǵan ortany ıgerý tarıhyna jańasha qaraýǵa týra keledi. Óıtkeni bul Ortalyq Eýropada alǵashqy eginshilerdiń paıda bolyp, olarǵa tán uzyn úıler salyna bastaǵan kezeńnen shamamen 3 myń jyl buryn bolǵan.
Aǵash buıymdardyń erekshe jaqsy saqtalýyna Arendze kóliniń geologııalyq erekshelikteri sebep bolǵan. Jer astyndaǵy tuz shógindilerinde júretin protsesterdiń saldarynan kól túbi birtindep tómendeıdi. Sonyń nátıjesinde kóne buıymdar juqa laı qabatynyń astynda qalyp, buzylýdan saqtalǵan.
Kólde sýasty arheologııalyq zertteýleri birneshe jyldan beri júrgizilip keledi. Buǵan deıin munda neolıt dáýirine jatatyn balyq aýlaý bógetteri, ortaǵasyrlyq jalpaq túpti keme jáne aǵashty oıyp jasaý ádisimen ázirlengen kóne qaıyq tabylǵan.
Oljalardy ári qaraı zertteý úshin arheologter sýasty robotyn jáne joǵary dáldiktegi sonarlyq skanerleý tehnologııasyn qosa alǵanda, zamanaýı jabdyqtardy paıdalanyp júr. Bul quraldar ejelgi jaǵalaý syzyǵynyń bederin zerttep, aldaǵy qazba jumystary júrgiziletin aýmaqtardy anyqtaýǵa múmkindik beredi.
Mamandar endi tabylǵan aǵash qurylymdardyń ejelgi qonystyń bóligi bolǵan-bolmaǵanyn nemese basqa maqsatta paıdalanylǵanyn anyqtaýy kerek.
Eske sala keteıik, Shveıtsarııada sý astynan IV ǵasyrdaǵy rım kópiriniń qaldyqtary tabyldy. Bul jańalyq ejelgi Salodýrým qonysy mańynda ózen ótkeli bolǵanyn rastaıtyn alǵashqy materıaldyq dálel boldy. Rım dáýirinde qazirgi Zolotýrn qalasy osylaı atalǵan.
Buǵan deıin Qyrǵyzstanda Ystyqkóldiń túbinen arheologter Atlantıdaǵa uqsas ejelgi qalanyń ornyn anyqtady. Súńgýirler men arheologter sýasty ekspedıtsııasy barysynda Torý-Aıgyr mańyndaǵy sý basqan aýmaqty zerttep, ortaǵasyrlyq qonystyń bolǵanyn rastaǵan.
