Germanııa men AQSh ǵalymdary medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵyn aldy
ASTANA. KAZINFORM – Amerıkalyq Karl Deısserot jáne nemis ǵalymdary Peter Hegeman men Georg Nagel «jaryq arqyly basqarylatyn ıondyq arnalar men optogenetıkaǵa qatysty jańalyqtary úshin» medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreattary atandy, dep habarlaıdy DW.
2026 jylǵy fızıologııa jáne medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵy ǵalymdar Karl Deısserot, Peter Hegeman jáne Georg Nagelge «jaryq arqyly basqarylatyn ıondyq arnalar men optogenetıkaǵa qatysty jańalyqtary úshin» berildi. Laýreattardyń esimderi 5 qazanda, dúısenbi kúni Stokgolmde jarııalandy.
– Peter Hegeman men Georg Nagel bir jasýshaly baldyrdan tańǵajaıyp aqýyz – arnalyq rodopsındi ashty. Karl Deısserot bul aqýyzdy júıke jasýshalaryn jaryq arqyly basqarýǵa múmkindik beretin qosqyshqa aınaldyrdy. Laýreattar nevrologııadaǵy jańa dáýirdiń negizin qalady, – delingen Karolın ınstıtýtynyń Nobel assambleıasy taratqan habarlamada.
Instıtýttyń málimetinshe, optogenetıka – «tiri mıda júıke jasýshalarynyń este saqtaý qabiletin, sezim men minez-qulyqty qalaı qalyptastyratynyn kórsetýge» múmkindik beretin ádis.
Peter Hegeman Berlındegi Gýmboldt ýnıversıtetinde, al Georg Nagel Vıýrtsbýrg ýnıversıtetinde (Germanııa) jumys isteıdi. Karl Deısserot Hovard Hıýz atyndaǵy medıtsınalyq ınstıtýt pen Stenford ýnıversıtetinde ǵylymı qyzmet atqarady.
Ótken jyldardaǵy medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreattary
2025 jyly fızıologııa jáne medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵy Merı E. Brýnkov, Frederık Ramsdell jáne Shımon Sakagýchıge berildi. Olar shetkeri ımmýndyq tózimdilikke, ıaǵnı ımmýndyq júıeniń aýtoımmýndyq aýrýlardan qorǵaný qabiletine, sondaı-aq qaýip tóndirmeıtin antıgender men allergenderge reaktsııa bermeýine qatysty jańalyqtar ashqan.
Bir jyl buryn medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵyn amerıkalyq ǵalymdar Vıktor Ambros pen Gerı Ravkan aldy. Olar «mıkroRNQ-ny ashqany jáne onyń gender ekspressııasyn transkrıptsııadan keıingi retteýdegi rólin zerttegeni úshin» marapattaldy.
2023 jyly osy saladaǵy Nobel syılyǵy AQSh-taǵy Pensılvanııa ýnıversıtetiniń ǵalymdary Drıý Vaısman men Katalın Karıkoǵa berildi. Olardyń eńbekteri koronavırýsqa qarsy mRNQ vaktsınalaryn ázirleýge negiz boldy.
2022 jyly medıtsına salasyndaǵy Nobel syılyǵyn shved bıology Svante Paabo aldy. Ol joıylyp ketken gomınıdterdiń genomy jáne adamnyń evolıýtsııasy salasyndaǵy jańalyqtary úshin laýreat atandy.
Nobel aptalyǵy bastaldy
Fızıologııa jáne medıtsına salasyndaǵy syılyq laýreattarynyń esimderin jarııalaý «Nobel aptalyǵynyń» bastalǵanyn bildiredi.
6 qazanda fızıka salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń, 7 qazanda hımııa salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń, 8 qazanda ádebıet salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreattary belgili bolady.
9 qazanda Osloda Nobel beıbitshilik syılyǵynyń laýreaty jarııalanady. Al 12 qazanda Shvetsııa Bankiniń 1968 jyly taǵaıyndaǵan Alfred Nobeldi eske alýǵa arnalǵan ekonomıka salasyndaǵy syılyqtyń laýreaty atalady.
