Germanııa arheologtary Jankentti zertteýge qyzyǵýshylyq bildirdi
QYZYLORDA. QazAqparat - Germanııanyń Tıýbıngen memlekettik ýnıversıtetiniń ǵalymdary Syr óńiriniń ejelgi tarıhyna erekshe qyzyǵýshylyq bildirip otyr, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Osy maqsatta Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıteti jáne Germanııanyń Tıýbıngen memlekettik ýnıversıtetiniń ǵalymdary halyqaralyq jobany qolǵa aldy. Ǵalymdar bul baǵytta «Uly Jibek jolynyń soltústik aımaǵyndaǵy kóshpendiler memleketiniń qalyptasýy jáne ýrbanızatsııalanýy: Orta ǵasyrdaǵy Jankent qalasy (Aral teńizi aımaǵy, Qazaqstan)» taqyrybynda dalalyq semınar uıymdastyrdy. Dalalyq semınardan keıin ǵalymdar qorytyndy otyrys ótkizdi.
Halyqaralyq joba aıasynda dalalyq ýrbanızatsııa, kóshpeli memleketter jáne Aral teńiziniń shyǵys aımaǵyndaǵy shóleıttenýge zertteý sharalary qarastyrylǵan. Bul baǵytta Syrdarııa ózeniniń tómengi bóligindegi qalalyq órkenıettiń qalyptasýy men damýyn jan-jaqty zertteý eskeriletin bolady. Sondaı-aq, atalmysh máselelerdi túbegeıli zertteıtin mamandar daıyndaý nazardan tys qalmaıdy. Osyndaı ıgi isterdiń nátıjesinde Syr óńirindegi mádenı jáne qundy eskertkishterdi, kıeli jerlerdi álemge tanytýǵa zor múmkindik týady. Bul jobany Germanııanyń gýmanıtarlyq ǵylymdar qory qarjylandyrady.
Osy oraıda Tıýbıngen ýnıversıtetiniń professory Genrıh Harke «Bul joba aıasynda 2005 jyldan beri zertteý jasalyp keledi. Atalmysh jobanyń bolashaq úshin mańyzy zor dep sanaımyn. Biz bul baǵytta tyń usynystar, eskertpeler, synı pikirler aıtylýyn quptaımyz. Bizdiń ýnıversıtettegi tarıh fakýltetiniń stýdentteri ejelgi Jankent qalasyn kózben kórýge zor qyzyǵýshylyq bildiredi. Soǵan baılanysty olardy qazba jumystaryna tartýǵa ynta bildirip otyrmyz. Sol arqyly jastar teorııalyq bilimderin tájirıbemen ushtastyrady. Tarıhı qundy derekterge qol jetkizedi», - dedi.
Qorytyndy otyrys barysynda Reseı ǵylym akademııasynyń ǵalymdary da oı-pikirlerin bildirdi. Akademııa professory Andreı Panın men ekspedıtsııa múshesi Marııa Bronıkova Jankent shaharyn zertteýde qundy derekterge qol jetkizýge mol múmkindik bar ekenin aıtty. Uly Jibek joly boıynda oryn tepken Aral teńizi men Syrdarııa ózeniniń saýda-sattyq mádenıeti, turmystyq deńgeıdegi yqpaly jáne tabıǵı ortanyń búgingi ózgerisin ǵylymı turǵyda aıqyndaýǵa negiz bar.
Dalalyq semınar barysynda sheteldik ǵalymdarmen birge zertteý júrgizgen Qorqyt ata atyndaǵy Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń arheologııa jáne etnografııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń jetekshisi Ázilhan Tájekeev:
«Jıyn barysynda kóptegen usynys-pikirler saralandy. Jalpy, Eýrazııa aımaǵyndaǵy qalalyq órkenıettiń damýy jáne qalyptasýyna nazar aýdaryldy. Joba aıasynda aldaǵy úsh jyl kóleminde Jankent shaharyna zerdeli zertteý jasalady. Oǵan Germanııanyń gýmanıtarlyq ǵylymdar qory jáne jergilikti basshylyq tarapynan qoldaý jasalady», - dedi.
Jıyn barysynda halyqaralyq ǵylymı baılanystardy damytý úshin Jankent qalashyǵynyń qurylys materıaldary jáne keramıkalyq kesheni taqyryptary boıynsha mamandar daıarlaý máselesi aıtyldy. Osy oraıda Qyzylorda memlekettik ýnıversıtetiniń arheologııa jáne etnografııa ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń eki ǵylymı qyzmetkeri Tıýbıngen ýnıversıtetiniń doktorantýrasynda bilimin jetildiredi.
Qorytyndy otyrysqa Germanııanyń Tıýbıngen ýnıversıteti, Álkeı Marǵulan atyndaǵy arheologııa ınstıtýty, Anglııa, Frantsııa, AQSh, Reseı, Ýkraına elderiniń ǵalymdary qatysty.
