Ǵaısa-Ǵalı Seıtaqtyń «Qasıet qonǵan qara jer» atty jańa kitaby jaryq kórdi

Kólemi 19 baspa tabaqty quraıtyn, 297 betten turatyn jyr jınaqqa aqynnyń sońǵy jyldary jazǵan óleńderi men dastandary engen. Kitaptyń birinshi bólimi «Qarashyǵymda – Qazaqstanym» dep atalady.

Qalamger týǵan eliniń ǵasyrlar boıy júrip ótken joly, búgini men erteńi týraly tolǵanady. Osynaý ulanǵaıyr jerdi qorǵap qalý úshin qanshama batyrlardyń qurban bolǵanyn, shejirege toly tarıhy bar ekenin aıta kelip:

«Kógerer el de danamen,

Keıingi jasqa sana ber.

Qudiretińnen aınaldym,

Qasıet qonǵan qara jer!»- dep oı túıedi. Zaman shyndyǵyn jazbaıtyn aqyn kemde-kem shyǵar. Búgingi qoǵamdaǵy qaıshylyqtar, keselder, halyqtyń bastan keship jatqan qıyndyqtary, ozbyr pendelerdiń adamdarǵa qııanat jasaǵany aqyn jyryna arqaý bolǵan.

Aqyn búginde «shesheniniń syny joq, kóseminiń kózi joq» deıdi. Ákimqarany maqtaǵan qoǵamda «Meniki jón deıtinder, taqty oılap, órleıtinder» kóbeıip bara jatqanyna jany kúızelgen aqyn ondaılar týraly «Jyltyr sóz tileginde, Aıarlyq tur óńinde. Eli joq – keýdesinde, Jeri joq – júreginde!» degen toqtam jasaıdy. Ar men abyroıdy umyt qaldyrǵan zamandy synǵa ala kelip:

«Bilmes el: qasy, dosy kim,

Umytsa ar men uıatty.

...Ótedi bári osynyń

Ótkinshi jańbyr sııaqty!» dep keler kúnge úmit artady. Sybaılas jemqorlyqtyń joly kesilip, basshylardyń qanaǵatty umytpaýy kerek ekenin eskertedi. Shyndyq aıtylýy tıis. Quldyq sana boıǵa sińip ketpeýi kerek.

Jeltoqsan aıynyń sońǵy kúni jyldyń aqyrǵy paraǵy jabylady. Qystyń qataldyǵy tirshilik bitkenniń bárin de búrseńdetip qoıǵandaı. Dala da, qala da qabaǵynan qar jaýyp turǵandaı. 1990 jyldary ishki daǵdarys kezinde reket bolǵandar búginde «qoı terisin jamylyp», jolyn taýyp, bılikke aralasyp júrgenderi de jasyryn emes. Aqyl-parasaty, rýhanı deńgeıi tómen adamdardyń bılikke kelýi óte qaýipti ekenin tilge tıek etken aqyn Ǵ.Seıtaq:

«Kórsetpes eldi túgel ketik aına,

Búk túsip jatqan syndy jetim Aı da...

Urylar bas ustaǵan tórde otyrsa,

Burylar bul ǵasyrdyń beti qaıda?!»- dep «Elimiz órkenıetke bara jatyr ma álde týra joldan shyǵyp bara jatyr ma?» degen suraq qoıady.

Aqyn bir óleńinde «Qanymdy qoǵam deıtin sorar masa» depti. «Buqary joq dáýirdiń buqarasy ne bolar?!» dep halqynyń qorǵansyz qalmaýyn oılaıdy. Qaımana zamannyń aýmaly-tókpeli kezeńderinen el-jurtynyń aman ótýin tilegen aqyn:

«Tuıyqqa keıde tireldim,

Túńilip, Ý da ishtim be?!

...Aýmasa boldy júgi eldiń

Tarıhtaı nardyń ústinde!» deıdi.

Kitaptyń «Kerýen kúnder» degen taqyryppen berilgen ekinshi bóliminde adamdar arasyndaǵy syılastyq, tanymal tulǵalardyń taǵdyry, aqynnyń týǵan jerge degen mahabbaty týraly jyrlarmen tolyqtyrylǵan.

Úshinshi bólim «Tekti elde týǵan tulǵa kóp» dep atalǵan. Munda negizinen dastandarǵa oryn berilgen. Sonyń ishinde aqynnyń «Ábilqaıyr han», «Syrym bı», «Isataı men Mahambet» tarıhı dastandarynda atalǵan tulǵalar týraly tyń derekter bar ekenin atap aıtqanymyz jón.

Aıta keteıik, Ǵaısa-Ǵalı Seıtaq 1958 jyly 1 shildede Batys Qazaqstan oblysy, Bókeı ordasy aýdany, Han Ordasy aýylynda dúnıege keldi. Oral pedagogıka ınstıtýtynyń túlegi. Kamen (qazirgi Tasqala) aýdandyq «Ekpin» gazetinde tilshi, bólim meńgerýshisi boldy. 1982 jyldan oblystyq «Oral óńiri» gazetinde tilshilikten bastap, bas redaktorlyqqa deıingi qyzmetterdi atqardy. Qazir – «Jaıyq Press» JShS bas dırektorynyń birinshi orynbasary. 2000 jyldan beri «QazAqparat» halyqaralyq aqparat agenttiginiń BQO-daǵy óńirlik tilshisi qyzmetin qosa atqaryp keledi.

Qazaqstan Jazýshylar jáne Jýrnalıster odaqtarynyń múshesi. Ár jyldary jaryq kórgen jyr kitaptardyń avtory. 1987 jyldyń qorytyndysy boıynsha úzdik óleńderi úshin respýblıkalyq «Jalyn» jýrnalynyń T.Aıbergenov atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty. Q.Myrza Álı atyndaǵy músháıranyń (1995) bas júldegeri. Qazaq radıosy uıymdastyrǵan «Qazaqstanym – qara shańyraǵym» respýblıkalyq baıqaýynyń (2000) ekinshi júldegeri. «Oral óńiri» gazetiniń 90 jyldyǵyna oraı ótkizilgen «Jaıyq jyrlaıdy» respýblıkalyq jyr músháırasynyń júldegeri.