Ǵaryshqa samǵaǵan tuńǵysh qazaq — Toqtar Áýbákirov 80 jasqa toldy

Toqtar Áýbákirov 1946 jylǵy 27 shildede Qaraǵandy oblysynyń Birinshi maı aýylynda dúnıege keldi. Bolashaq batyr jastaıynan avıatsııaǵa qyzyǵyp, mektep qabyrǵasynda aeroklýbqa qatysyp, alǵashqy parashıýttik sekirýlerin jasady. Orta mektepti támamdaǵan soń Armavır joǵary áskerı avıatsııalyq ýchılışesine oqýǵa túsip, áskerı ushqysh mamandyǵyn ıgerdi. Keıin Qıyr Shyǵysta áskerı avıatsııa bólimderinde qyzmet atqaryp, joǵary kásibı daıarlyǵynyń arqasynda birinshi dárejeli áskerı ushqysh atandy.

Bilimin, tájirıbesin úzdiksiz jetildirýge umtylǵan Toqtar Áýbákirov synaqshy-ushqysh bolýdy maqsat etip, osy jolda kóptegen qıyndyqtardy eńserdi. 1975 jyly synaqshy-ushqyshtar quramyna qabyldanyp, 1976 jyldan bastap Máskeýdegi A. Mıkoıan atyndaǵy tájirıbelik-konstrýktorlyq bıýroda qyzmet etti. Osy kezeńde elýden astam jańa úlgidegi áskerı ushaqtardy synaqtan ótkizip, avıatsııalyq tehnıkanyń senimdiligi men jaýyngerlik múmkindikterin jetildirýge zor úles qosty. Erekshe kúrdeli jáne qaýipti synaqtardy joǵary deńgeıde oryndaýy onyń kásibı sheberligin halyqaralyq deńgeıde moıyndatty.

1988 jyly Toqtar Áýbákirov Keńes Odaǵy tarıhynda alǵash ret áýede eki márte janarmaı quıyp, Soltústik polıýske deıin ushý tapsyrmasyn sátti oryndady. Osy erligi úshin oǵan Keńes Odaǵynyń batyry ataǵy berildi. Al 1989 jyly ol «MIG-29K» palýbalyq joıǵysh ushaǵyn avıakreıserge qondyryp, keıin sol kemeden qaıtadan tramplın arqyly áýege kóterilý operatsııasyn álemde alǵash bolyp júzege asyrdy. Avıatsııa tarıhyndaǵy bul biregeı jetistik onyń esimin Gınnestiń rekordtar kitabyna engizdi.

1991 jylǵy 2 qazanda Toqtar Áýbákirov «Soıýz TM-13» ǵarysh kemesimen ǵaryshqa ushyp, qazaq halqynyń ǵasyrlar boıǵy armanyn júzege asyrdy. Ol «Mır» orbıtalyq stansasynda 7 táýlik 22 saǵat 13 mınýt bolyp, ǵylymı-zertteý baǵdarlamasyn tabysty oryndady. Ǵarysh sapary barysynda ekologııa, medıtsına, bıologııa jáne materıaltaný baǵyttary boıynsha mańyzdy tájirıbeler júrgizildi. Aral teńiziniń ekologııalyq ahýalyna qatysty zertteýler halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyq tarapynan joǵary baǵalandy.

Táýelsizdik alǵannan keıin Toqtar Áýbákirov Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń ǵarysh máseleleri jónindegi keńesshisi retinde ulttyq ǵarysh salasynyń qalyptasýyna atsalysty. 1992-1993 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń orynbasary qyzmetin atqaryp, jańadan qurylǵan Qarýly kúshterdiń quqyqtyq jáne uıymdastyrýshylyq negizderin qalyptastyrýǵa eleýli úles qosty.

Keıin birneshe márte Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty bolyp saılanyp, eldiń qoǵamdyq-saıası ómirine belsendi aralasty.

Búginde Toqtar Áýbákirov zeınet demalysynda bolǵanymen, jas urpaqty otansúıgishtikke tárbıeleý, áskerı qyzmettiń bedelin arttyrý jáne ulttyq qundylyqtardy nasıhattaý baǵytyndaǵy qoǵamdyq jumystarǵa turaqty qatysyp keledi. Ol — Keńes Odaǵynyń batyry, Halyq qaharmany, «Otan» ordeniniń jáne basqa da joǵary memlekettik ári halyqaralyq nagradalardyń ıegeri.

Eske salaıyq, buǵan deıin Qyzylorda oblysy ákiminiń orynbasary, QR Prezıdentiniń «Baıqońyr» keshenindegi arnaýly ókili Qaırat Nurtaı «Jaqyn arada ǵaryshqa qazaqstandyq ushýy múmkin be?» degen suraqqa jaýap bergen edi.