Ǵarysh observatorııasyn qutqarý operatsııasy: NASA orbıtaǵa alǵashqy robotyn ushyrdy
ASTANA. KAZINFORM – AQSh-tyń Ulttyq aeronavtıka jáne ǵarysh keńistigin zertteý basqarmasy (NASA) Jerge qulaý qaýpi tóngen qundy ǵarysh teleskopyn qutqarý úshin alǵash ret arnaıy robot-apparatty ǵaryshqa ushyrdy, dep habarlaıdy BBC.
Áńgime Ǵalamdaǵy eń qýatty juldyz jarylystaryn baqylaıtyn Swift ǵarysh observatorııasy týraly bolyp otyr. Onyń orbıtasy qaýipti deńgeıge deıin tómendep ketken. Eger eshqandaı shara qoldanylmasa, apparat Jerge qulaýy múmkin.
Sol sebepti NASA jetekshiligimen jumys isteıtin kommertsııalyq kompanııa juma kúni LINK dep atalatyn robot-apparatty ushyrdy. Jospar boıynsha apparat úsh manıpýlıator-qolynyń kómegimen Swift teleskopyn ustap, ony Jer men atmosferadan alysyraq ıterip, orbıtasynyń parametrlerin qalpyna keltiredi. Alaıda mamandar mundaı operatsııany júzege asyrý ońaı emes ekenin aıtady.
Ulybrıtanııadaǵy Ashyq ýnıversıtettiń planetalyq zertteýler jónindegi ǵalymy Sımeon Barberdiń aıtýynsha, buǵan deıin mundaı mıssııa eshqashan oryndalmaǵan jáne onyń táýekeli joǵary.
– Biraq NASA mundaı áreketke barýǵa turarlyq dep sanaıdy. Ǵylymı qaýymdastyq ta osyǵan úlken úmit artyp otyr, óıtkeni bul – asa joǵary energııaly ǵaryshtyq qubylystardy zertteýge múmkindik beretin mańyzdy teleskop. Mundaı qubylystardy zertteýdiń basqa joly joq, – deıdi ol.
Swift observatorııasynyń orbıtasy Kún belsendiliginiń artýynan tómendeı bastaǵan. Sonyń áserinen Jer atmosferasynyń joǵarǵy qabattary keńeıip, apparatqa kedergi kúsheıgen. Ushyrylǵannan bergi 20 jyl ishinde onyń orbıtasynyń bıiktigi 600 shaqyrymnan 360 shaqyrymǵa deıin tómendegen. Bıiktiktiń edáýir bóligi sońǵy eki jylda joǵalǵan.
Jerge spýtnıkterdiń qulaýy qalypty qubylys sanalǵanymen, Swift ǵalymdar úshin erekshe mańyzdy apparat bolyp esepteledi. Onyń qyzmet etý merzimi bastapqyda eki jylǵa ǵana josparlanǵanymen, observatorııa ǵaryshta 22 jyl boıy jumys istep keledi.
Úlken jeńil avtokóliktiń kólemindeı bolatyn Swift úsh teleskoppen jabdyqtalǵan. Ol 2004 jyly ǵaryshqa ushyrylǵan. Observatorııanyń negizgi mindeti – asa iri juldyzdardyń joıylýy nemese neıtrondyq juldyzdardyń soqtyǵysýy kezinde bolatyn qýatty ǵaryshtyq jarylystardy zertteý.
Mundaı oqıǵalar kezinde birneshe sekýnd ishinde Kúnniń 10 mıllıard jyl boıy shyǵaratyn energııasyna teń qýat bólinedi. Osyndaı qubylystardyń óte qysqa ýaqytqa sozylýyna baılanysty observatorııaǵa Swift («Jyldam») ataýy berilgen. Ǵalymdardyń aıtýynsha, búginde bul teleskoptardyń balamasy joq, sondyqtan NASA olardy saqtaý úshin buryn-sońdy bolmaǵan mıssııany júzege asyrýǵa sheshim qabyldady.
Aıta keteıik, 29 maýsymda NASA osy orbıtalyq teleskopyn Jerge qulaýdan qutqarý úshin robot ushyratyny habarlanǵan edi.
Sondaı-aq buǵan deıin NASA Aıdy endi syrtynan zertteıtin jańa mıssııasynyń ekıpaj quramyn jarııalady.
