Ǵalymdar: Jer betinde jańa «adamzat dáýiri» bastaldy
NUR-SULTAN. QazAqparat - Ǵalymdar Jer betiniń «adamzat dáýirine» aıaq basqanyn habarlady. Arnaıy qurylǵan komıssııa «antropotsen dáýiriniń» bastalǵanyn qoldap daýys berdi, dep jazady Daily Mail.
«Adamdar jańa geologııalyq dáýirge aıaq basty. Bul dáýir antropotsen dep atalady. Ǵylymı komıssııa sarapshylary bul termındi jańa dáýirdiń ataýy retinde tańdady»,- dep jazady avtor maqalada.
Antropotsen termıni «adamzat dáýiri» degen maǵyna beredi. Onyń basy XX ǵasyrdyń ortasy sanalady jáne planetaǵa adamdardyń qaýip tóndire bastaǵanyn kórsetedi.
«Ǵalymdar dáýirdiń naqty qaı kezde bastalǵanyn anyqtaýmen aınalysyp jatyr jáne geologııalyq sıpattardy anyqtaýǵa tyrysýda. 1950 jyldary radıoaktıvti zattar sany artyp, álemde geologııalyq málimetterge bombalar synaǵy keri áser ete bastaǵan. Sonymen qatar, antroponet basy retinde qus sharýashylyǵy men qazba otyndaryn jaǵýdyń artýy sanalýy múmkin», dep jazady avtor.
Onyń jazýyna qaraǵanda, bul isti Lester ýnıversıtetiniń professory ıAn Zalasevıch basqarǵan. Al antropotsen termıni 2016 jyly Keıptaýnda ótken Halyqaralyq geologııalyq kongreste tańdalǵan bolatyn.
«Professor Zalasevıchtiń aıtýynsha, antropotsen problemalary qatarynda mıkroplastık, adam jasaǵan sıntetıka, atmosferadaǵy CO2 artýy bar. Sonymen qatar qyzyqty teorııalar qatarynda antropotsen belgisi retinde taýyqtar sanynyń artýy qarastyrylǵan. Adamdar jylyna 65 mlrd taýyq jeıdi. Bul da geologııalyq dáýir belgisi sanalady», dep jazady avtor.
Onyń aıtýynsha, antropotsen termınin eń alǵash 2002 Nobel premııasynyń laýreaty Pol Krýttsen usynǵan.
