Ǵalymdar ejelgi «álemdik soǵystyń» izderin anyqtady
ASTANA. QazAqparat - Keıbir ǵalymdar Troıa soǵysy Gomer sıpattaǵannan góri anaǵurlym joıqyn bolǵanyn aıtady. Shveıtsarııalyq zertteýshilerdiń paıymdaýynsha, osynaý belgili janjal «Álemdik soǵystyń» qorytyndy aktileriniń biri boldy dep sanaıdy.
Boljam boıynsha bul janjal 3200 jyl buryn bolǵan tárizdi. Onyń ejelgi álem úshin mańyzy qazirgi biz biletin álemdik soǵystardan kem bolmaǵan.
Soǵysty búginde múldem umytylǵan lývııalyqtar degen halyq bastaǵan syńaıly, dep habarlaıdy. New Scientist.
Bizdiń jyl sanaýymyzǵa deıingi ekinshi myńjyldyqta Shyǵys Jerorta teńizi aımaǵynda birneshe órkenıet ómir súrgen, atap aıtqanda, olardyń arasynda mysyrlyqtar men hetter bolǵan. Alaıda bir urpaq aýysqannannan keıin olar da jer betinen joǵalǵan. Oǵan kináli klımattyń ózgerýi me? Tabıǵı kataklızm be? Áleýmettik turaqsyzdyq pa? Arheologtar bul ýájderdiń birimen de kelispıdi.
Lývııalyqtardy zerttegen shveıtsarlyq Eberhard Tsanger hettpen qandas osy halyq sol kezdegi geosaıası ózgeristerde úlken ról atqarǵan degen pikir aıtady. Olardy qazirgi armıandardyń ata-babasy dep sanaıtyndar da bar.
Lývııalyqtardyń mekeni Batys Anadoly (qazirgi Túrkııanyń azııalyq bóliginiń batys jaǵy) bolǵan. Zertteýlerge sáıkes bul óńir mıneraldar men temir rýdasyna baı bolǵan, al olardyń ejelgi dúnıede mańyzy zor edi.
moya-planeta.ru jazýyna qaraǵanda, Tsanger spýtnıktik sýretterdi zertteý barysynda keıingi qola ǵasyry dáýirinde bul ólkede halyq tyǵyz qonystanǵanyn anyqtady. Ol óńirdegi 340 iri eldi mekenderdiń ornyn tapqan, olardyń keıbiri ǵaryshtan da anyq kórinedi. Biraq ta osy qalashyqtardyń shaǵyn ǵana bir bóligi zerttelgen.
Hettik mátinderge qaraǵanda lývııalyqtar keıde kórshi elderge shabýyl jasaý úshin úlken koalıtsbıa quryp otyrǵan. Tsanger 3200 jyl buryn lývııalyqtar hettikterge shabýil jasap, olardyń kúl-talqanyn shyǵarǵan.
Budan keıin «teńiz adamdary» tarapynan qýatty shabýyl bolǵany kórinedi. Tsanger bul jerde lývııalyqtar týraly aıtylyp otyr dep sanaıdy. Hetterden keıin olar egıpet jańa patshalyǵyn joımaq bolǵan.
Osy oqıǵalar Gomerdiń «Illıada» jyryna arqaý bolǵan. Tsangerdiń pikirinshe, keıingi qola dáýrinde iri qalalardyń bári derlik búlinshilikke ushyraǵan.
Al basqa bir zertteýshiler Tsangerdiń baıandaýyna kúmánmen qaraıdy. Degenmen syn sadaǵyna ilingenine qaramastan, Tsangerdiń Batys Anadolydaǵy arheologııaldyq jetistikteri ǵylymǵa paıda ákeledi, dep sanaıdy ǵylymı qoǵamdastyq.
