Ǵalymdar Syrdarııa ózeni basseıninde aýqymdy zertteý júrgizip jatyr
ASTANA. KAZINFORM — Frantsýz damý agenttiginiń (AFD) granty esebinen Araldy qutqarý halyqaralyq qory Atqarýshy komıteti Syrdarııa ózeni basseıninde Qazaqstan Respýblıkasy men Ózbekstan Respýblıkasy aýmaǵynda aýqymdy zertteýler uıymdastyrdy. Bul týraly Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi málim etti.
Vedomstvonyń málimetinshe, basseın aýmaǵyn gıdromodýlder boıynsha aımaqqa jikteý klımattyq derekterge, topyraq sıpattamalaryna jáne ózge de tabıǵı, sondaı-aq ırrıgatsııalyq-sharýashylyq erekshelikterge sáıkes qaıta túzetilip jatyr.
Qazaqstanda joba aýmaǵy Túrkistan oblysynda 550 myń gektar jáne Qyzylorda oblysynda 254 myń gektar sýarmaly jerdi qamtıdy. Derekterdi dál ári tolyq jınaýdy qamtamasyz etý maqsatynda spýtnıktik zertteýlermen qatar tolyq aýqymdy jerústi zertteýleri men ólsheýler bastaldy.
Jerústi dalalyq zertteýler men baqylaýlar Túrkistan jáne Qyzylorda oblystaryndaǵy tórt pılottyq ýchaskede júrgizilip jatyr. Jobaǵa Qazaq sý sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty jáne Ózbekstanda ornalasqan Ortalyq Azııa Memleketaralyq sý sharýashylyǵyn úılestirý komıssııasynyń Ǵylymı-aqparattyq ortalyǵy qatysyp jatyr.
Syrdarııa ózeni basseınin gıdromodýlder boıynsha aımaqqa jikteý geoaqparattyq júıeler men Jerdi qashyqtan zondtaý derekterin paıdalaný arqyly júzege asyrylyp jatyr. Zertteý nátıjelerin sýarmaly eginshilikti damytý josparlaryn ázirleý barysynda, sonyń ishinde sý resýrstaryn tutynýdy ońtaılandyrý, Syrdarııa basseıninde sýdy paıdalaný tıimdiligin arttyrý, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimdiligin kóbeıtý, topyraqtyń tuzdanýy men jer degradatsııasyn azaıtý, sondaı-aq óńirdegi ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý maqsatynda paıdalaný josparda bar. Jobany 2026 jyly aıaqtaý kózdelip otyr.
– Aral-Syrdarııa basseıninde Qazaqstandaǵy sýarmaly jerlerdiń 35 paıyzdan astamy ornalasqan, sý resýrstaryna túsetin júkteme óte joǵary, al aýyl sharýashylyǵy qajettilikterine alynatyn sý úlesi 98 paıyzǵa deıin jetedi. Qazirgi ýaqytta qoldanylyp júrgen gıdromodýlder boıynsha aımaqqa jikteý sońǵy 40 jylda bolǵan eleýli ózgeristerdi, tabıǵı-klımattyq jáne topyraq jaǵdaılaryn, sondaı-aq jerlerdiń melıoratıvtik jaı-kúıin eskermeıdi. Osyǵan baılanysty qoldanystaǵy shekaralardy qaıta qaraý jáne sýarý rejımderin túzetý máselesi ózekti, – dedi Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa vıtse-mınıstri Talǵat Momyshev.
Eske sala keteıik, jańa Sý kodeksi ónerkásipke árbir tekshe metrdi únemdeýdi mindetteıtinin jazǵan edik.