Ǵalymdar Satýrnnyń tabıǵı seriginde tirshilik bolýy múmkin ekenin anyqtady
ASTANA. KAZINFORM — Ǵalymdar Satýrnnyń eń jumbaq tabıǵı serikteriniń biri Entseladqa qatysty kezekti zertteýlerin júrgizdi. Jańa eksperımentte Jerdegi tirshilik ıeleri ol jaqta ómir súre ala ma degen suraqqa jaýap izdedi, dep habarlaıdy Deutsche Welle.
Mıýnhendegi Lıýdvıg Maksımılıan ýnıversıtetiniń, Regensbýrg ýnıversıtetiniń jáne Berlınniń Erkin ýnıversıtetiniń ǵalymdar toby júrgizgen zertteý nátıjeleri Science Advances jýrnalynda jarııalandy.
Zerthanada ǵalymdar Entseladtyń qoınaýyndaǵy muhıt túbine uqsas jaǵdaılardy jasady. Tabıǵı seriktiń muzdy qabyǵynyń astynda suıyq kúıde sý bar, al onyń astynda qatty ıadro jatyr.
Ǵalymdar jasandy túrde jasalǵan ortaǵa Methanothermococcus okinawensis arheıasyn ornalastyrdy. Jerde bul mıkroorganızm teńiz tereńindegi gıdrotermııalyq sańylaýlardyń aınalasyn mekendeıdi jáne ottegisiz ómir súre alady. Energııany sýtegi men kómirqyshqyl gazynan alady. Tájirıbe birjasýshaly mıkroaǵza Entseladqa uqsas ortada da óse berdi ári metan gazyn shyǵardy. Mıkroaǵza sýdyń taý jynystarymen árekettesýinen paıda bolǵan sýtegin paıdalandy jáne tipti kómirqyshqyl gazynyń óte tómen kontsentratsııasyna da beıimdele aldy.
Degenmen, avtorlar eksperıment nátıjeleri Entseladta tirshiliktiń bar ekenin dáleldemeıtinin atap kórsetedi. Tek onyń geohımııalyq jaǵdaılary, negizinen, qurlyqtyq mıkroorganızmderge tán eń ejelgi metabolızm túrleriniń biri úshin jetkilikti bola alatynyn kórsetedi.
Entselad astrobıologııalyq turǵydan Kún júıesindegi eń qyzyqty nysandardyń biri bolyp sanaldy. «Kassını» ǵarysh kemesiniń derekteri Entseladta ishki suıyq muhıttyń bar ekenin rastady, al onyń muzdy betiniń astynan atqylap shyǵatyn materıaldan sýtegi, metan, kómirqyshqyl gazy jáne organıkalyq qosylystar anyqtaldy. Burynǵy zertteýler mundaı orta metanogendi mıkroaǵzalar úshin qolaıly bolýy múmkin ekenin kórsetken.
Entselad kópten beri ǵalymdardyń nazaryn aýdaryp keledi. «Kassını» ǵarysh kemesi onyń betinde kóptegen jyralardy jáne muzdy qabyǵynyń astynda jasyryn muhıt jatqanyn anyqtady.
Satýrnnyń eń úlken tabıǵı serigi Tıtannyń da qoınaýynda muhıt bar ekeni belgili.
Amerıkalyqtar 2040 jylǵa qaraı Tıtanǵa súńgýir qaıyq jibermek.
