Ǵalymdar kúrish qaýyzy men qyzylsha syǵyndysynan energııa jınaqtaǵysh materıal aldy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstandyq ǵalymdar 750 myńnan astam zarıadtaý tsıkline tózimdi energııa jınaqtaǵyshty synaqtan ótkizdi.
Sátbaev ýnıversıtetiniń ǵalymdary energııa jınaqtaǵyshtarǵa arnalǵan jańa nanomaterıaldar jasap, olardy gıbrıdti sýperkondensator prototıpinde synaqtan ótkizdi. Qurylǵy 750 myńnan astam zarıadtaý men razrıadtaý tsıkline shydap, jumys turaqtylyǵyn saqtaǵan. Bul ázirlemeni energııa saqtaý júıelerinde, elektr kólikterinde jáne jańartylatyn energııa kózderine negizdelgen energetıka salasynda paıdalanýǵa bolady.
Zertteýler «Materıaltaný jáne elektrohımııalyq ınjenerııa» zerthanasynda júrgizilip jatyr. Qazirgi ýaqytta jobanyń jumysy baǵdarlamalyq qarjylandyrý aıasynda jalǵasyp keledi. Ǵalymdar toby Qazaqstanda qoljetimdi shıkizattan, ıaǵnı kúrish qaýyzy men qyzylshanyń syǵyndysynan kómirtekti materıaldar jasaıdy. Olardyń menshikti betki aýdany 3000 m²/g-ǵa deıin jetedi. Bul kórsetkish neǵurlym joǵary bolǵan saıyn materıaldyń elektrolıtpen árekettesý aýdany da soǵurlym úlken bolady jáne zarıad jınaqtaý múmkindigi de arta túsedi.
Taǵy bir baǵyty — elektrohımııalyq jolmen totyqsyzdanǵan grafen oksıdi jáne onyń negizinde alynǵan kompozıtter. Alǵashqy tájirıbeler dástúrli belsendirilgen kómirmen salystyrǵanda jańa materıaldardyń menshikti syıymdylyǵy joǵary ekenin kórsetti.
Alynǵan materıaldardy ǵalymdar energııa jınaqtaǵyshtardyń prototıpterinde synaqtan ótkizip jatyr. Atap aıtqanda, komanda pouch-cell formatyndaǵy gıbrıdti sýperkondensatordy zerttedi. Onyń oń elektrody energııany ıodıd/ıod totyǵý-totyqsyzdaný reaktsııasy nátıjesinde, al teris elektrody qos elektrlik qabattyń túzilýi esebinen jınaqtaıdy. Prototıp 1 kVt/kg qýat kezinde 51 Vt·saǵ/kg menshikti energııa jınaqtalatynyn kórsetip, 750 myńnan astam zarıadtaý jáne razrıadtaý tsıkline tótep bere aldy.
— Alynǵan nátıjeler energııa jınaqtaǵyshtardyń tıimdiligin odan ári arttyrýǵa múmkindik beredi. Qazir biz úshin synaqtardy keńeıtip, materıaldardyń praktıkalyq qoldanýǵa barynsha jaqyn jaǵdaılardaǵy jumysyn baǵalaý óte mańyzdy, — dedi joba jetekshisi, PhD Jazıra Sýpıeva.
Materıaldardy sıntezdeý men óńdeý úshin zerthanada asa jyldam Djoýldik qyzdyrý júıesi qoldanylady. Ol azdaǵan mıllısekýndtar ishinde 500-den 3600°C-qa deıingi temperatýraǵa jetýge múmkindik beredi. Osy júıeniń kómegimen zertteýshiler grafen men qorytpalar alady, jyldam pırolız júrgizedi jáne baqylanyp otyrǵan atmosfera jaǵdaıynda materıaldardyń qurylymyn túrlendiredi.
Bolashaq elektrodtardyń sıpattamalary birneshe kezeńde tekseriledi. Alǵashqy elektrohımııalyq qasıetterdi baǵalaý úshin Swagelok-uıashyqtary men BioLogic potentsıostaty, al betki aýdanyn ólsheý úshin Anton Paar sorbtometri qoldanylady. Kelesi kezeńde coin- jáne pouch-uıashyqtarynda Neware batareıa testeriniń kómegimen synaqtar júrgiziledi. Bul rette ǵalymdar materıaldardyń syıymdylyǵyn, qýatyn jáne uzaq ýaqyt jumys isteý kezindegi turaqtylyǵyn baǵalaıdy.
Zertteýshiler sondaı-aq ázirlengen kompozıtterdi tot baspaıtyn bolatqa arnalǵan fýnktsıonaldyq jabyndar retinde de qoldaný úshin synaqtan ótkizdi. Tájirıbeler olardyń korrozııaǵa tózimdi ekenin kórsetti. Bul atalmysh tehnologııanyń qoldaný aıasyn keńeıtýge múmkindik beredi.
Jobaǵa Sátbaev ýnıversıtetiniń magıstranttary men doktoranttary qatysyp jatyr. Al zertteýler Aýstrııa men Polshadaǵy sheteldik seriktestermen birlesip júrgiziledi. Jobanyń kelesi kezeńi synaqtardyń aýqymyn keńeıtý jáne ázirlemelerdi praktıka júzinde qoldanýǵa daıyndaý bolmaq.
Ǵalymdar jańa nanomaterıaldardy sýperkondensatorlarda, akkýmýlıatorlyq júıelerde, elektr kólikterinde, kún jáne jel elektr stantsııalaryna arnalǵan energııa jınaqtaǵyshtarda, sondaı-aq tot baspaıtyn bolattan jasalǵan buıymdarǵa arnalǵan qorǵanysh jabyndarda paıdalaný joldaryn qarastyrady.
Aıta ketelik ǵylymdy qoldaý: 30 joba eksportqa shyqqany týraly jazǵan edik.
