Ǵalymdar Kún betiniń tarıhtaǵy eń anyq sýretterin jarııalady
ASTANA. KAZINFORM – Halyqaralyq zertteýshiler toby Kún betiniń buryn-sońdy bolmaǵan aıqyndyqtaǵy fotolaryna qol jetkizdi. Jańa keskinder ǵalymdarǵa osy ýaqytqa deıin eń qýatty kún teleskoptarynyń ózine baıqalmaǵan qyzǵan plazmadaǵy erekshe qurylymdardy zertteýge múmkindik berdi, dep habarlaıdy AP agenttigi.
Foto sýretter AQSh Ulttyq ǵylymı qorynyń Gavaı aralyndaǵy Maýıde ornalasqan Denıel K.Inoýe atyndaǵy kún teleskopynyń kómegimen túsirilgen. Mamandar Kúndi arnaıy qorǵanys quraldarynsyz baqylaý qaýipti ekenin, sondyqtan zertteý kásibı ǵylymı jabdyq arqyly júrgizilgenin atap ótti.
Bastapqyda túsirilim teleskoptyń múmkindikterin synaý jáne jabdyqtaryn baptaý maqsatynda júrgizilgen. Alaıda derekterdi taldaý barysynda ǵalymdar Kúnniń syrtqy jarqyn qabyǵynyń tarıhtaǵy eń joǵary ajyratymdylyqtaǵy sýretterin alǵanyn anyqtady.
Jańa sýretterden zertteýshiler juldyz betimen taralatyn qaýyrsyn tárizdi erekshe qurylymdardy baıqaǵan. Stenford ýnıversıtetiniń Kún fızıgi Jýıchjý Chenniń aıtýynsha, bul órnekter Vınsent Van Gogtyń «Juldyzdy tún» kartınasyndaǵy ırek aspandy eske salady.
Taldaý nátıjesinde ártúrli jyldamdyqpen qozǵalatyn magnıttelgen plazma aǵyndarynyń áserinen paıda bolatyn tolqyn tárizdi qubylys anyqtaldy. Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul jeldiń áserinen sý betinde túziletin tolqyndarǵa uqsaıdy.
Mundaı qubylystar buǵan deıin Jerde, sondaı-aq ıÝpıter men Satýrn atmosferasynda baıqalǵanymen, Kúnde alǵash ret osyndaı joǵary dáldikpen tirkelip otyr.
Zertteý nátıjeleri Nature ǵylymı jýrnalynda jarııalandy.
Mamandardyń aıtýynsha, Kún betin egjeı-tegjeıli zertteý tájdik massa laqtyrystarynyń qalaı paıda bolatynyn jaqsyraq túsinýge múmkindik beredi. Mundaı plazma aǵyndary Jerge jetken jaǵdaıda geomagnıttik daýyl týǵyzyp, GPS pen spýtnıktik baılanys júıeleriniń jumysyna áser etýi jáne polıarlyq shuǵylalardyń paıda bolýyna sebep bolýy múmkin.
Eske sala ketsek, buǵan deıin Kúnde 3 shildede eki qýatty jarqyl tirkeldi.
Sondaı-aq Kúnnen shyqqan qýatty jarqyldar aldaǵy ýaqytta Jerge áser etýi múmkin ekenin jazdyq.
