Ǵalymdar Hırosımadan buryn belgisiz bolǵan biregeı qorytpa tapty
ASTANA. KAZINFORM — Florentsııa ýnıversıtetiniń ǵalymy Lýka Bındı bastaǵan halyqaralyq zertteýshiler toby 1945 jylǵy 6 tamyzda Hırosımaǵa jasalǵan atom bombasynyń jarylysynan keıin paıda bolǵan, ǵylymǵa buryn belgisiz jasandy qorytpany anyqtady, dep habarlaıdy BelTA.
Jańa materıal Hırosıma shyǵanaǵy jaǵalaýyndaǵy qumnan kezdesetin shyny tárizdi hırosımıtterdi zertteý kezinde tabyldy. Bul bólshekterdi alǵash ret Motoýdzına túbeginiń jaǵajaılaryn zertteý barysynda geolog Marıo Vane anyqtaǵan.
Ǵalymdar sferýlalardyń birin taldaý kezinde erekshe qorytpa bólshegin tapqan. Onyń negizgi quramyna temir men hrom, sondaı-aq kremnıı, nıkel, marganets, molıbden jáne alıýmınıı kiredi. Zertteý nátıjesi materıaldyń ǵylymǵa belgili kvazıkrıstaldyq qurylymǵa ıe ekenin kórsetti.
Zertteýshilerdiń pikirinshe, bul qorytpa ıadrolyq jarylys kezinde paıda bolǵan aralas metall býynyń kondensatsııalanyp, keıin otty sharmen birge óte jyldam sýynýy nátıjesinde túzilgen.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, ıadrolyq jarylystar kezinde bolatyn qysymnyń kúrt ózgerýi, asa joǵary temperatýra, zattardyń býlanýy jáne keıinnen balqyma men aerozolderdiń kondensatsııalanýy meteorıtterdiń qulaýy nemese naızaǵaıdyń qýatty soqqysy kezinde baıqalatyn úderisterge uqsas. Osyndaı tótenshe jaǵdaılar erekshe mıneraldar men metall fazalarynyń túzilýine sebep bolady.
Zertteý avtorlary mundaı qorytpalardyń mehanıkalyq beriktigi joǵary, korrozııaǵa tózimdi jáne joǵary temperatýrada turaqty bolýy múmkin ekenin atap ótti. Sonymen qatar, ıadrolyq jarylystardyń saldary tepe-teń emes qorytpalardyń túzilý mehanızmderin zerttep, jańa materıaldardy ashýǵa múmkindik beretin tabıǵı zerthana ispetti.
Zertteý nátıjeleri Science Advances ǵylymı jýrnalynda jarııalandy.
Aıta keteıik, Aqtóbedegi ferroqorytpa zaýyty álemdik rekord ornatty.
