Ǵalymdar fızıkalyq belsendilik pen dementsııa arasyndaǵy baılanysty anyqtady

ASTANA. KAZINFORM – Framingham Heart Study aıasynda júrgizilgen amerıkalyq ǵalymdardyń jańa zertteýi orta jáne egde jastaǵy turaqty fızıkalyq belsendilik dementsııanyń damý qaýpin 41-45% tómendetetinin anyqtady. Bul derekterdiń qazaqstandyqtar úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin Kazinform tilshisi zerttedi.

Qorǵanys áseri genetıkalyq beıimdiligi bar adamdarda, onyń ishinde Altsgeımer aýrýynyń negizgi qaýip faktorlarynyń biri retinde belgili APOE4 mýtatsııasyn tasymaldaýshylarda da baıqalatyny belgili boldy. 

Búl zertteý 1948 jyldan beri jalǵasyp jatyr jáne epıdemıologııadaǵy eń mańyzdy jobalardyń biri sanalady. Ol Framıngem turǵyndarynyń birneshe urpaqtarynyń densaýlyǵyn baqylaý arqyly júrek-qan tamyrlary jáne basqa da sozylmaly aýrýlardyń qaýipti faktorlaryn anyqtaýǵa kómektesedi. 

Jańa zertteýge oqýǵa túsý kezinde dementsııa bolmaǵan 4 290 qatysýshy kirdi. Barlyq qatysýshy uıqy ýaqytyn, otyryqshy ýaqytty jáne jeńil, ortasha jáne kúshti belsendilikti qamtıtyn fızıkalyq belsendilikti baǵalaýdy aıaqtady. Taldaý kórsetkendeı, eń aıqyn profılaktıkalyq áser orta jasta (45-64 jas) jáne ásirese egde jastaǵy (65-88 jas) fızıkalyq belsendilikti saqtaǵan adamdarda baıqaldy. 

Zertteýshilerdiń aıtýynsha, fızıkalyq belsendilik mıǵa qan aǵymyn jaqsartady, qabynýdy azaıtady jáne qorǵanys júıke mehanızmderin qoldaıdy. Bul protsester qozǵalysty kognıtıvti quldyraýdy boldyrmaýdyń eń tıimdi ózgertiletin faktorlarynyń birine aınaldyrady. 

Ǵalymdar egde jastaǵy adamdarǵa, ásirese aýrýdyń otbasylyq tarıhy bar adamdarǵa arnalǵan usynystarǵa turaqty jattyǵýlardy qosý basymdyq bolýy kerek ekenin atap ótedi. 

– Zertteýler kórsetkendeı, qozǵalys mıdyń qartaıý traektorııasyn ózgerte alady. Turaqty jattyǵýlar zat almasýdy jaqsartady, neırondardyń senimdirek jumys isteýine kómektesedi jáne mıdy qabynýdan qorǵaıdy. Tipti APOE4 mýtatsııasynyń bolýy fızıkalyq belsendiliktiń oń áserin joqqa shyǵarmaıdy, ásirese adam qartaıǵanǵa deıin belsendi bolyp qala berse, - dep atap ótti nashaqorlyq mamany jáne Psıhıkalyq densaýlyq mamandary qaýymdastyǵynyń prezıdenti, professor Saǵat Altynbekov.

Buǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, ǵalymdar Altsgeımer aýrýyn emdeýde úmit kúttiretin jańalyq ashty.