Ǵalymdar aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jańa bıotyńaıtqysh tehnologııasyn usyndy
ASTANA. KAZINFORM — Sátbaev ýnıversıtetiniń ǵalymdary hımııalyq tyńaıtqyshtar men pestıtsıdterdi qoldanbaı-aq aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń ónimdiligin arttyrýǵa múmkindik beretin bıotehnologııalyq ádis ázirledi. Bul týraly Ǵylym komıteti habarlady.
Ǵylymı jańalyq paıdaly mıkroorganızmderdiń birtutas komanda retinde jumys isteýine negizdelgen sıntetıkalyq mıkrobtyq qaýymdastyq qurýdy kózdeıdi.
Dástúrli bıologııalyq sheshimderdiń negizgi kemshiligi – olardyń ártúrli topyraq-klımattyq jaǵdaılarda turaqty nátıje bermeýi. Al jańa ázirleme túrli tabıǵı ortada tıimdiligin saqtaı otyryp, turaqty nátıje kórsetýimen erekshelenedi. Almaty óńirindegi sýarmaly kúrish alqaptarynda júrgizilgen tájirıbelik synaqtar nátıjesinde ósimdikterdiń tamyr júıesiniń 20-25 paıyzǵa nyǵaıǵany anyqtaldy.
Joba jetekshisi, bıotehnologııa salasy boıynsha PhD doktory Bekjan Kosalbaevtyń aıtýynsha, jeke bakterııa shtammdary ártúrli topyraq pen klımat jaǵdaıynda birdeı áser kórsete bermeıdi. Osyǵan baılanysty zertteýshiler birneshe mıkroorganızmdi biriktire otyryp, sıntetıkalyq mıkrobtyq qaýymdastyq qurǵan. Mundaı kombınatsııa ósimdikterdiń qorektik zattardy sińirý qabiletin arttyryp, olardyń stress faktorlaryna jáne qolaısyz syrtqy áserlerge tózimdiligin kúsheıtedi.
Zertteý barysynda tórt bakterııadan turatyn FSQN sıntetıkalyq qaýymdastyǵy joǵary tıimdilik kórsetti. Atalǵan qaýymdastyq kúrdeli topyraq jaǵdaılarynda jeke shtammdarǵa qaraǵanda anaǵurlym nátıjeli bolyp shyqty. Keıingi kezeńde quramyna azot bekitýshi tsıanobakterııalar qosylyp, NFJK sıntetıkalyq qaýymdastyǵy ázirlendi.
Dástúrli agrohımııalyq tásilder ónimdilikti arttyrǵanymen, kóp jaǵdaıda topyraqtyń tozýyna jáne sý resýrstarynyń lastanýyna ákeletini belgili. Al qazaqstandyq ǵalymdardyń bul ǵylymı jobasy ekologııalyq qaýipsiz bıotyńaıtqyshtardyń jańa býynyn qalyptastyrýǵa múmkindik berip, ósimdik sharýashylyǵyn turaqty damytýǵa negiz qalaıdy.
Qazirgi ýaqytta Sátbaev ýnıversıtetiniń qaýymdastyrylǵan professory Bekjan Kosalbaev jas ǵalymdarmen birlese otyryp, Qytaıdyń jetekshi ýnıversıtetteriniń birinde ǵylymı zertteýlerin jalǵastyrady. Zertteý nátıjeleri patenttelip, halyqaralyq retsenzııalanatyn ǵylymı jýrnaldarda jarııalanǵan.
Aıta ketelik daryndy oqýshylar ýnıversıtet zerthanalaryn tegin paıdalanady.