Frantsııany azat etýge qatysqan qazaqstandyq jaýyngerlerdiń týystary marapattaldy
ASTANA. KAZINFORM – Astanadaǵy general Sharl de Goll eskertkishi janynda Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Frantsııany azat etýge qatysqan qazaqstandyq jaýyngerlerdi eske alýǵa arnalǵan saltanatty rásim ótti.
Іs-shara barysynda Frantsııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Sılvan Gıoge Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Frantsııany azat etý jolynda qaza tapqan qazaqstandyq jaýyngerler — Bektemir Baıjanov, Nuranbaı Baımuratov, Ahmet Bektaev, Óteýli Bısenǵalıev jáne Ahmet Sýbalovtyń týystaryna medal tabystady.
Maıdangerler Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary Frantsııanyń ońtústik-batysyn azat etý shaıqastaryna qatysyp, Frantsııadaǵy Qarsylasý qozǵalysy qatarynda soǵysqan. Osylaısha olar byltyr marapattalǵan Qadem Jumanııazov, Qabysh Omarov jáne Áshimbek Ystybaevtyń qataryna qosyldy.
Rásimge Syrtqy ister jáne Qorǵanys mınıstrlikteriniń ókilderi, sondaı-aq ardagerler uıymdarynyń músheleri qatysty. Qatysýshylar qaza tapqan maıdangerlerdi bir mınýt únsizdikpen eske alyp, general Sharl de Goll eskertkishine gúl shoqtaryn qoıdy.
Saltanatty jıynda Sılvan Gıoge Ekinshi dúnıejúzilik soǵystaǵy Jeńistiń tarıhı mańyzyna toqtalyp, Frantsııany azat etý jolynda qazaqstandyq jaýyngerler de erlik kórsetkenin aıtty.
— Osydan 81 jyl buryn Reımste Germanııanyń shartsyz tize búgý aktisine qol qoıyldy. Al 1945 jylǵy 8 mamyrda Eýropa uzaqqa sozylǵan soǵys pen zulmattan keıin natsıstik ústemdikten azat etildi. Bul — erkindik pen adam qadir-qasıetin qorǵaǵan tarıhı jeńis, — dedi elshi.
Onyń aıtýynsha, bul jeńis odaqtas elderdiń ortaq kúresiniń nátıjesi bolǵan.
— Sol kúreste úsh júzden astam qazaqstandyq frantsýz jaýyngerlerimen birge shaıqasty. Olar týǵan jerinen myńdaǵan shaqyrym alysta júrip, ortaq jaýǵa qarsy soǵysty. Kópshiligi elge oralmaı, frantsýz jerinde máńgilikke qaldy. Frantsııa olardyń erligin eshqashan umytpaıdy, — dedi Sılvan Gıoge.
QR Qarýly kúshteri Áskerı-tarıhı mýzeıiniń bastyǵy Dáýlet Qadyrov bul bastama byltyr qolǵa alynǵanyn aıtty. Onyń sózinshe, 2025 jyldyń qańtarynda mýzeıde Eýropany azat etýge qatysqan qazaqstandyqtarǵa arnalǵan arnaıy kórme uıymdastyrylǵan.
— Kórmeniń ashylýyna Frantsııanyń Qazaqstandaǵy elshisi de qatysty. Sol kezde Frantsııany azat etýge kóptegen qazaqstandyqtyń qatysqany aıtylyp, olardyń birqatary Ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezinde Frantsııa Respýblıkasynyń nagradalarymen marapattalǵany belgili boldy. Alaıda elge oralǵannan keıin bul medaldar tárkilengen, — dedi Dáýlet Qadyrov.
Onyń aıtýynsha, qazaqstandyq partızandardyń Frantsııany azat etýdegi róli áli kúnge deıin tolyq zerttelmegen.
— Ótken jyly Frantsııa tarapy úsh qazaqstandyq partızanǵa qurmet kórsetse, bıyl taǵy bes maıdangerdiń erligi eske alynyp otyr. Aldaǵy ýaqytta Áskerı-tarıhı mýzeı Frantsııa elshiligimen birlesip, osy baǵyttaǵy zertteý jumystaryn jalǵastyrady. Biz ata-babalarymyzdyń erligin umytpaı, ony jastarǵa úlgi etýimiz kerek, — dedi ol.
Saltanatty rásimge marapattalǵan maıdangerlerdiń urpaqtary da qatysty. Solardyń biri — partızan Óteýli Bısenǵalıevtiń uly Bolat Bısenǵalıev.Onyń aıtýynsha, Óteýli Bısenǵalıev 1938 jyly Qyzyl Armııa qataryna shaqyrylyp, birneshe áskerı joryqqa qatysqan. 1942 jyly Zaporoje oblysyndaǵy shaıqastardyń birinde jaralanyp, tutqynǵa túsken. Keıin Germanııa men Frantsııa aýmaǵyndaǵy lagerlerde bolǵan.
— Ákem Frantsııanyń ońtústigindegi lagerden qashyp shyǵyp, frantsýz partızandaryna qosylǵan. Keıin frantsýz armııasynyń quramynda soǵysyp, general Sharl de Goll tarapynan frantsýz armııasynyń leıtenanty ataǵyn alǵan, — dedi Bolat Bısenǵalıev.
Onyń sózinshe, soǵystan keıin ákesi uzaq ýaqyt keńestik qaýipsizdik organdarynyń baqylaýynda bolǵan.
— Ákem matematıka pániniń muǵalimi bolsa da, mektepte jumys isteýine múmkindik berilmedi. Sondyqtan Frantsııa tarapynyń búgin kórsetip otyrǵan qurmeti bizdiń otbasy úshin óte mańyzdy, — dedi ol.
Bolat Bısenǵalıev ákesi qaıtys bolǵannan keıin otbasynda saqtalǵan qujattardy zertteı bastaǵanyn aıtty.
— Keıin osy taqyrypta ocherk jazyp, ony «Prostor» jýrnalynda jarııaladym. Sodan beri Frantsııany azat etýge qatysqan qazaqstandyq partızandardyń urpaqtarymen baılanys ornattyq. Búgingi sharaǵa arnaıy keldim. Bul — bizdiń otbasymyz úshin úlken qurmet, — dedi ol.
Sondaı-aq saltanatty jıyn aıasynda professor Gúlnar Meńdiqulovaǵa «Akademııalyq palma» ordeni kavaleriniń belgisi tabystaldy. Marapat qazaqstandyq partızandar týraly tarıhı derekterdi zerttep, olardyń esimin qaıta jańǵyrtýǵa qosqan úlesi úshin berildi.
