Frantsııada jasandy ıntellekt kómegimen jazylǵan shyǵarmalarǵa arnalǵan ádebı syılyq taǵaıyndaldy

Jańa syılyqtyń taǵaıyndalǵany týraly 21 qazanda tehnologııa salasynda jumys isteıtin úsh kásipker jarııalady.

Syılyq frantsýz matematıgi, fılosof ári jazýshy Blez Paskaldyń qurmetine atalǵan. Ol alǵashqy mehanıkalyq esepteý mashınalarynyń birin jasaǵan.

Baıqaýǵa qatysýshylarǵa qoıylatyn basty talap – shyǵarmanyń frantsýz tilinde jazylýy jáne buǵan deıin esh jerde jarııalanbaýy. Sonymen qatar qoljazba áleýmettik, etıkalyq nemese ekologııalyq máselelerdi sheshýge qatysty tyń tásil usynýy kerek.

Uıymdastyrýshylar qatysýshylardy ádebı formalarmen tájirıbe jasaýǵa shaqyrady. Atap aıtqanda, shyǵarmanyń betterin dástúrli retpen ornalastyrýdan bas tartýǵa jáne avtor men oqyrman arasyndaǵy baılanysty jańasha paıymdaýǵa bolady.

Ótinimmen birge shyǵarmanyń qalaı jasalǵanyn egjeı-tegjeıli sıpattaıtyn tehnıkalyq esep usyný qajet. Ol basqa avtorlarǵa usynylǵan tásildi qaıtalap, odan ári damytýǵa múmkindik berýi tıis.

Uıymdastyrýshylar shyǵarmashylyq úderiste negizgi ról adamǵa tıesili bolýy kerektigin atap ótti. Qazylar alqasy avtor tańdaǵan formany, ózi belgilegen shekteýlerdi jáne materıaldy uıymdastyrý tásilderin baǵalaıdy.

Syılyqtyń maqsattarynyń biri – ádebı shyǵarmashylyqty kópshilikke qoljetimdi etý. Uıymdastyrýshylardyń pikirinshe, jasandy ıntellekt bilimine, bos ýaqytynyń tapshylyǵyna, tildik kedergilerge nemese densaýlyq jaǵdaıyna baılanysty jazýshylyqpen aınalysý múmkindigi shekteýli adamdarǵa kómektese alady.

Ótinimder 30 qarashaǵa deıin qabyldanady. Іrikteý qorytyndysy boıynsha on fınalıst anyqtalyp, jeńimpaz jeltoqsannyń basynda jarııalanady. Úzdik shyǵarma jaryq kóredi, al onyń avtoryna aqshalaı syılyq beriledi.

Jasandy ıntelektini ádebıette paıdalaný daý týdyryp otyr

Jańa syılyq ádebı shyǵarmashylyqta jasandy ıntellektini qoldanýǵa qatysty pikirtalastar kúsheıgen tusta taǵaıyndalyp otyr.

Máselen, 21 qazanda Kanadanyń Les Éditions du Boréal baspasy gaıtılik tekti jazýshy Telıson Orelenmen yntymaqtastyǵyn toqtatatynyn málimdedi.

Onyń «Bul ne, ne ólim» (C'était ça ou mourir) atty debıýttik romany buǵan deıin frantsýzdyń Fnac ádebı syılyǵyna ıe bolǵan. Alaıda keıin Gonkýr akademııasy avtordyń burynǵy mátinderinen plagıat belgileri anyqtalǵany jáne roman jazý kezinde jasandy ıntellekt qoldanylǵan bolýy múmkin degen kúdikke baılanysty shyǵarmany syılyqqa úmitkerler tiziminen alyp tastady.

Baspanyń habarlaýynsha, táýelsiz saraptama kitaptyń keıbir jumys faıldarynyń metaderekterinen jasandy ıntellekt qoldanylǵanyn kórsetetin belgilerdi anyqtaǵan. Degenmen tehnologııanyń qanshalyqty paıdalanylǵanyn anyqtaý múmkin bolmaǵan.

Baspa jazýshymen yntymaqtastyqty toqtatý týraly sheshimin oǵan degen senimniń joǵalýymen túsindirdi. Jazýshy buǵan deıin jasandy ıntellekt qoldanǵanyn birneshe ret joqqa shyǵarǵan. Sonymen qatar baspa romannyń qosymsha taralymyn shyǵarýdan jáne avtordyń jańa shyǵarmalaryn jarııalaýdan bas tartty.

Reseıde de osyǵan uqsas pikirtalas Maksım Prıvezentsevtiń «Sahalın shamshyraqtary» (Maıakı Sahalına) romany tóńireginde órbidi. Shyǵarma 15 qazanda «ıAsnaıa Polıana» ádebı syılyǵynyń «Oqyrmandar tańdaýy» arnaıy júldesin alǵan.

Keıbir oqyrmandar romanda qaıtalanatyn sóılem qurylymdary men stıldik erekshelikterge nazar aýdaryp, ony jazý kezinde neırondyq jeliler qoldanylǵan bolýy múmkin degen boljam aıtty.

Jazýshy bul boljamdardy joqqa shyǵardy. Onyń aıtýynsha, roman ádebı redaktsııalaýdyń birneshe kezeńinen ótken. Sondaı-aq avtorda qoljazbanyń ártúrli nusqalary men redaktorlarmen hat almasýy saqtalǵan.

Prıvezentsev ádebı qaýymdastyqty shyǵarmashylyqta jasandy ıntellektini qoldanýdyń shekarasy men shyǵarmanyń avtorlyǵyn anyqtaý ólshemderin talqylaýǵa shaqyrdy.

Osylaısha, Prix Pascal syılyǵynyń paıda bolýy ádebıettegi jasandy ıntellektiniń róli jáne avtor shyǵarmashylyǵy men mashına jasaǵan mátinniń ara-jigin ajyratý máselesin qaıta kóterip otyr.

Aıta keteıik, bıyl qazanda ádebıet salasyndaǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty atanǵan kanadalyq aqyn ári jazýshy Enn Karson boldy. 76 jastaǵy Enn Karsonnyń jaryq kórgen 20-ǵa jýyq kitaby bar. Onyń shyǵarmashylyǵy ádebıet synshylary tarapynan birneshe ret joǵary baǵalanǵan.

Osyǵan deıin jasandy ıntellekt kómegimen jasalǵan ıkona qasıetti dep tanylǵany týraly jazdyq.