Frantsýzdyq ǵalymdar qazaqstandyq almany saqtap qalý qajettigine nazar aýdartý úshin derekti fılm túsirdi
ASTANA. Naýryzdyń 13-i. QazAqparat /Gúlmıra Álıakparova/ - Frantsýzdyq ǵalymdar qazaqstandaǵy alma baqtaryn saqtap qalý qajettigine nazar aýdartý úshin derekti fılm túsirdi. Keshe, naýryzdyń 12-si kúni keshqurym «Saryarqa» oıyn-saýyq ortalyǵynyń kınozalynda frantsýzdyq rejısser Katrın Peshtiń Tıan-Shan taýynyń bókterinde túsirgen fılmi kópshilik nazaryna usynyldy,
dep habarlaıdy QazAqparat.
Qazaq jerinde túsirilgen bul derekti fıldi ǵylymı dep te aıtýǵa bolady. Kartına avtorynyń sózine sensek, almalardyń 165 mıllıon jyldyq tarıhy bar. Olardyń alǵashqysy qazaq dalasynda, onyń ishinde Tıan-Shan taýlarynda paıda bolǵan eken. Jabaıy bolǵanymen jeýge jaramdy almamyzdy álemge tanytqan Sıeversı ǵalymy bolǵandyqtan, onyń ataýy da «sıeversı» almasy dep atalyp ketken (Malıýs Sıeversı). Qazir álemde almanyń 6 myńdaı túri bar. Sonyń bári «Malıýs sıeversıden» taraǵan kórinedi. Almanyń bul túrin keıin belgili akademık Aımaq Janǵalıev jan-jaqty zerttegen. Fılmde Stalın zamanynda jabaıy almany joımaq bolǵandarǵa qarsy shyqqan jalǵyz qazaq osy kisi bolǵany jáne ol sol úshin jumysynan qýylyp, uzaq ýaqyt boıy kópshilik nazarynan boıyn tasalap júrýge májbúr bolǵany aıtylady.
K.Pesh óz fılminde almalardyń atasy bolyp tabylatyn qazaq almalary Eýropaǵa qalaı túskenin anyqtaýǵa tyrysqan. Onyń pikirinshe, olar janýarlar men adamdar arqyly, ásirese «Jibek Joly» arqyly tasymaldanǵan. Sondaı-aq A.Makedonskııden bastap, sol kezdegi basqa da qolbasshylar katapýlta retinde almalardy qoldanylǵandyqtan, olarǵa degen suranys joǵary bolǵan.
Frantsýzdyqtar 2 myńnan astam bıiktikte, temperatýrasy qysta -40, jazda +40-qa jetetin jerde tamasha almalar qalaısha ósetinine qaıran qalýda jáne olardyń aıtýynsha, qazaqstandyq almalardyń uzaq ýaqyt boıy túrli aýrýlarǵa qarsy turý ımmýnıteti joǵary. Mysalǵa, alma aǵashtarynyń arasynda keń taraǵan «parsha» sańyraýqulaǵyna qarsy.
Derekti fılmniń sońynda, búgingi kúni Qazaqstanda memlekettiń qamqorlyǵyndaǵy alma baqtary kesilip, olardyń ornyna qurylystar salynyp jatqandyǵy, munaı men gazdan paıda kóremiz dep júrgende tabıǵattyń syılaǵan baılyǵynan aıyrylyp qalmaý qajettigi aıtyldy.
Kartına A.Janǵalıevtiń qatysýymen túsirildi. Ókinishke qaraı, belgili akademık jýyrda dúnıeden ozdy. Onyń artynda izbasary joq. Al onyń uzaq jyldar boıy ósirgen alma baqtaryna qamqorlyqsyz qurdymǵa ketý qaýpi tónip tur. K.Peshtiń pikirinshe, A.Janǵalıevtiń keremet alma baqtaryna, qazaqstandaǵy jalpy almaly ormandarǵa úkimettiń qamqorlyǵy qajet.
