Fotorobotty qalammen salatyn dáýir ótti – krımınalıst
QYZYLORDA. KAZINFORM – Krımınalıstıka – tarıhy tereń kúrdeli sala. Osy salada tabysty eńbek etip júrgen mamannyń biri – Qyzylorda oblystyq Polıtsııa departamenti jedel krımınalıstıka basqarmasynyń krımınalısi, polıtsııa podpolkovnıgi Jańabaı Saparbaev.
Keıipkerimiz birneshe joǵary oqý ornynda bilim alyp, beıneleý óneri, sáýlet jáne quqyq qorǵaý qyzmeti baǵyttary boıynsha mamandanǵan. Quqyq qorǵaý organdaryndaǵy eńbek joly 2012 jyly bastalǵan. Negizgi mindeti – oqıǵa ornyn zertteý, zattaı dáleldemelerdi saralaý, qylmystyń mán-jaıyn anyqtap, kúdiktiniń tulǵasyn aıqyndaý. Qyzmette oǵan bala kúninen bergi sýret salýǵa áýestigi úlken kómek. Jańabaı Saparbaev kýágerler men jábirlenýshilerdiń sıpattaýymen arnaıy baǵdarlamalyq keshen arqyly kúdiktilerdiń beınesin jasap, qylmysty ashýǵa úles qosyp keledi.
- Іshki ister mınıstrliginen krımınalıstıka salasyna arnaıy shtat bólinip, sýretshi mamandyǵyn bitirgenderdi qyzmetke qabyldaý týraly tapsyrma berildi. Meni sol bastamamen jumysqa aldy. Al eń alǵashqy qylmystyń ashylýyna septigimdi tıgizgen kez 2012 jyly bolatyn. Qyzylorda qalasyndaǵy saýda ortalyǵynda ornalasqan bank termınalyn túnde belgisiz bireý buzyp, aqsha urlamaq bolǵan. Sol jerden alynǵan saýsaq izin bazaǵa salyp tekserý arqyly kúdiktiniń jeke basyn anyqtadyq, - dedi ol.
Krımınalıst kúdiktini jazbaı tanýda kásibı bilimmen qatar este saqtaý, analıtıkalyq oılaý qabileti, baıqampazdyq men shydamdylyq asa mańyzdy ekenin atap ótti. Óıtkeni oqıǵa ornynda bolǵandardyń bári birdeı kórgenin egjeı-tegjeı baıandap bere almaıdy. Úlkender jaǵy kóbine umytyp qalady, al balalar men jasóspirimderde qorqý jáne qobaljý sezimi qatar júredi. Keıipkerimiz kýágerdiń sózine súıenip fotorobot qurastyrady.
- Zorlyq kórgen jas qyzdar aýyr azapty basynan ótkizedi. Ótkendi qaıta-qaıta eske túsirý onyń janyna batady. Mysaly, maǵan kúdiktini sıpattaǵan kezde onyń janynda ınspektor, psıholog, pedagog bolady. Ózi kórgen qorlyǵyn umyta almaı otyrǵanda qyspaqqa alyp, odan saıyn úreıin ushyrmaǵan durys. Ol úshin tek kúdiktini sıpattaıtyn kezde ǵana surap, qalǵan ýaqytta kóp mazasyn almaý kerek dep oılaımyn. Ne degenmen, aýyr oqıǵa janyna salmaq saldy, - dedi Jańabaı Saparbaev.
Keıipkerimiz fotorobot jasaǵanda adamnyń ultyna, jas shamasyna jáne erekshe belgilerine mán beredi. Kúdiktiniń betinde meń nemese qal, tyrtyq, sol sııaqty taǵy basqa belgilerdiń bar-joǵyn bilý asa mańyzdy. Al fotorobotyn salǵan qylmyskermen betpe-bet kelgende uqsamaı qalǵan tusyna nazar aýdarady eken.
- Buryn kúdiktiniń bet-beınesin qalammen salatynbyz. 14 jyldan beri barlyǵy ózgerdi, zaman talabyna saı kompıýterlik baǵdarlamalar shyqty, jasandy ıntellekt dáýiri júrip tur. Degenmen krımınalıst jumysy fotorobot salýmen shektelmeıdi. Ózim krımınalıstıka salasynyń barlyq baǵytynda qyzmet atqardym. Bul mamandyq túrli salany qamtıdy, onyń ishinde matematıka, medıtsına, fızıka, hımııa, bıologııamen tyǵyz baılanysty. Mysaly, adamnyń qan quramyn anyqtap, DNQ saraptamasyn alý úshin mamannyń medıtsına ǵylymynan habary bolýy kerek, - dedi polıtsııa qyzmetkeri.
Detektıv janryndaǵy shyǵarmalarǵa ıllıýstratsııalyq sýretter salý – ónerli keıipkerimizdiń taǵy bir qyry. Polıtseı-sýretshi osy rette dáldikke negizdelgen sýret salý sheberligin jáne oqıǵany naqty beıneleý daǵdysyn paıdalanady.
- Shyǵarmany oqı otyryp, keıipkerlerdiń beınesin, oqıǵa ornyn jáne negizgi kórinisterdi qaǵaz betine túsiremin. Detektıv janryndaǵy kitaptarda, ásirese, tártip saqshysynyń ıllıýstratsııalary erekshe ról atqarady. Mundaı sýretter oqyrmanǵa oqıǵanyń jelisin jaqsy túsinýge kómektesip, shyǵarmanyń áserin kúsheıtedi. Keıipkerlerdiń beınesi men oqıǵa sátteri kórneki túrde berilgende mátinniń mazmuny odan ári jandana túsedi. Adamnyń bet-álpetin, qozǵalysyn jáne jaǵdaıyn dál berýde kásibı sheberligimen súıenemin, - dedi Jańabaı Saparbaev.
Buǵan deıin elimizde DNQ saraptamasynyń arqasynda 1990 jyldardaǵy kisi óltirý derekteri áshkere bolǵan edi.
